Scheldwoord
Een scheldwoord of scheldnaam (ook: schimpnaam) is een woord dat een belediging beoogt van de persoon tegen wie het geuit wordt. Dit in tegenstelling tot een schuttingwoord, dat meer een verwensing is in het algemeen en daarbij bovendien obsceen of vulgair is. Een scheldwoord hoeft dat niet te zijn. Het geheel aan scheldwoorden noemt men schuttingtaal.
Inhoud |
[bewerken] Soorten scheldwoorden
Het komt in Nederland vaak voor dat scheldwoorden in combinatie met een of meerdere ziekten worden gebruikt. Dit kan als extra kwetsend worden opgevat. Een voorbeeld is kankerlijer of kolerelijer (iemand die aan cholera lijdt).
Zo'n scheldwoord ontstaat door een combinatie van de volgende onderwerpen: bevolkingsgroepen, beroepen (hoer), ziekten (kanker), schaamdelen (kut-, klote-), nationaliteit (mof), diersoorten (hond, rat), intelligentie (imbeciel), uiterlijk (dikke, schele), ideologie (nazi) of seksuele oriëntatie (homo). Dit kan ook via samenstellingen gebeuren: Kankerhomo, kuthond, enz. Het is ook mogelijk dat men eigennamen gebruikt als deel van een scheldwoord, zoals bijvoorbeeld: "mislukte Elvis", "pseudoHitler",...
[bewerken] Scheldwoorden in het dagelijkse leven
Scheldwoorden zijn bij veel mensen populair. Dat zou ten dele het succes kunnen verklaren van fenomenen als Donald Duck, John Cleese, Beavis and Butt-head, South Park, Kapitein Haddock, De Baron uit Bassie & Adriaan, Herman Brusselmans, Hans Teeuwen, Eddie Murphy, Alex Agnew, Jules Deelder, Irvine Welsh, Lenny Bruce en George Carlin die scheldwoorden gebruiken om hun humor en taalgebruik kracht bij te zetten. Een aantal rappers hebben grote bekendheid genoten door het veelvuldig gebruik van scheldwoorden in hun muziek, zoals onder meer Eminem.
Het gebruik van scheldwoorden wordt in de media echter soms gecensureerd door deze woorden weg te bliepen of uit een artikel weg te laten. In de Nederlandse etiquette wordt het gebruik van scheldwoorden als ongepast gezien.
[bewerken] Pejorisatie en amelioratie
Niet alle woorden die heden ten dage te boek staan als scheldwoorden hebben altijd een negatieve of pejoratieve betekenis gehad. Zo was in de middeleeuwen een "wijf" gewoon een synoniem voor "vrouw". Tijdens de jaren '30 was een nazi gewoon een lid van de nazipartij. Na de Tweede Wereldoorlog en de gruwelen van de holocaust kreeg het woord een negatieve bijklank. Tegenwoordig wordt "nazi" gebruikt tegen mensen die zich racistisch, intolerant, dictatoriaal of zeer conservatief gedragen. Het woord "hippie" heeft door generaties die na de jaren 1960 opgroeiden naast de reguliere betekenis ook een nieuwe betekenis gekregen als scheldwoord. Thans wordt het vaak gebruikt tegen mensen die politiek links staan of naïeve wereldverbeteraars. De betekenisverschuiving van een oorspronkelijk positief woord naar een negatieve betekenis noemen we pejorisatie.
Sommige scheldtermen worden echter door degenen die vaak worden uitgescholden gebruikt als een eretitel of zogenaamde geuzennaam. Het woord "geuzennaam" gaat terug op de 16de eeuw toen een groep Nederlandse en Vlaamse edelen een verzoekschrift indienden aan Margaretha van Parma en door haar adviseur werden afgewimpeld met de woorden: "Ach, mevrouw, het zijn maar geuzen." (een "geus" was toen een ander woord voor bedelaar.) De edelen en hun aanhangers besloten zich hierop Geuzen te noemen. Het woord "geus" is hierdoor ook zijn pejoratieve betekenis kwijtgespeeld. Andere voorbeelden van geuzennamen zijn bijvoorbeeld Afro-Amerikaanse jongeren die andere zwarten aanspreken met het scheldwoord "nigger", iets wat echter niet door alle zwarten als acceptabel wordt gezien. Sinds de jaren '90 zijn er bepaalde jongeren die het woord "nerd" ook als een eretitel gebruiken. De betekenisverschuiving van een oorspronkelijk negatief woord naar een positieve betekenis noemen we amelioratie.
[bewerken] Syndroom van Gilles de la Tourette
Het syndroom van Gilles de la Tourette is een verbale stoornis die bij sommige patiënten resulteert in het dwangmatig gebruik van schuttingtaal. In tegenstelling tot wat veel mensen denken bestaan er verschillende varianten en sommige patiënten hebben dan ook andere tics dan louter het ongecontroleerd uiten van obsceniteiten.
