Stanisława Walasiewicz

Stanisława Walasiewicz
Afbeelding gewenst
Volledige naam	Stanisława Walasiewicz of Stanisława Walasiewiczówna, ook bekend als Stella Walsh
Geboortedatum	11 april 1911
Geboorteplaats	Wierzchownia
Overlijdensdatum	4 december 1980
Overlijdensplaats	Cleveland
Lengte	1,74 m
Gewicht	60 kg
Sportieve informatie
Discipline	sprint
Eerste titel	Amerikaans kampioene 100 yd/100 m, 200 m/220 yd en verspringen 1930
OS	1932, 1936
Extra	Wereldrecordhoudster 100 m 1932-1948
Portaal    Atletiek

Stanisława (Stasia) Walasiewicz of Stanisława Walasiewiczówna, ook bekend als Stella Walsh (Wierzchownia, Polen, 11 april 1911 - Cleveland, 4 december 1980) was een Poolse atlete, die op de Olympische Spelen van 1932 een gouden medaille won op de 100 m bij de vrouwen.

Levensloop

Begin atletiek

De Poolse Walasiewicz emigreerde toen zij drie jaar oud was van Polen naar Cleveland, Ohio, waar haar vader werk vond in een staalfabriek. Ze was lenig en snel en won in 1927 met gemak een competitie voor een plaats in het Amerikaanse Olympische Team, opgezet door Cleveland Press. Maar de zestien jaar oude Stanisława Walasiewicz, die zich in Amerika Stella Walsh noemde, was geen Amerikaanse en kon dat ook nog niet worden, voordat ze de leeftijd van 21 jaar had bereikt. Het succes van Halina Konopacka, een Poolse atlete die goud won bij het discuswerpen op de Olympische Spelen van 1928, inspireerden haar om zich aan te sluiten bij de plaatselijke tak in Cleveland van de Poolse jongerenorganisatie Sokół, een sport- en patriottistische organisatie, die ook actief was in de Poolse diaspora.

Olympisch goud

In 1932 was Walsh tot de groep olympische favorieten gaan behoren. Om de gouden medaille voor de Verenigde Staten veilig te stellen, werd ze nu met aandrang verzocht om zich te laten naturaliseren. Men bood haar een betrekking aan in het Cleveland Recreation Department, die ze ook graag had aanvaard, maar dan kon ze niet deelnemen aan de Olympische Spelen. Iemand die zijn hoofdberoep in de sport uitoefende, werd als prof beschouwd. 24 uren voor de Spelen gaf ze de naturalisatiepapieren terug en werd daarvoor door Polen beloond met een betrekking op het consulaat in New York.

Ze nam dus als Poolse deel aan de Spelen in Los Angeles. Daar won ze met een evenaring van het wereldrecord een gouden medaille op de 100 m in een tijd van 11,9 s. Als 'Stasia' keerde ze weer terug naar Polen, waar ze uiteraard meer dan welkom was na haar olympische zege. Ze werd gedurende drie jaar verkozen tot beste sportvrouw van Polen. Na een blessure nam ze in 1933 weer deel aan de competitie en was in Europa niet te kloppen op de 100 m, ook niet op de 60 m, de 80 m horden en de 4 x 200 estafette.

In 1936 op de Spelen van Berlijn verdedigde ze haar titel op de sprint, maar werd verrassend verslagen door de Amerikaanse militair Helen Stephens. De Polen waren zo geschokt door dit verlies, dat ze een gendertest eisten voor Helen Stephens, van wie ook in eigen land werd vermoed dat ze een man was. Stephens behield na een keuring echter de gouden medaille, ze doorstond de seksetest.

Huwelijk

Walsh verhuisde terug naar Amerika waar ze haar loopbaan voortzette. Het waren echter haar nadagen. Toen Polen na de oorlog bezet werd door de Russen besloot Walsh in de Verenigde Staten te blijven en de Amerikaanse nationaliteit aan te nemen. Dat was in 1947. Ze trouwde met de bokser Neil Olson, een huwelijk dat al na enkele maanden strandde. Olson verklaarde desgevraagd dat Walsh altijd het licht uit deed bij het geslachtsverkeer. Walsh bleef zich overigens wel altijd Stella Walsh Olson noemen.

Roofoverval

Walsh bleef zich inzetten voor de sport in Cleveland vooral voor de Poolse gemeenschap. Op 4 december 1980 was de 69-jarige Walsh slachtoffer van een roofoverval in een winkelcentrum in Cleveland. Toen ze zich bij het uitpakken van haar winkelwagentje probeerde te verzetten tegen de mannen die haar wilden beroven, trok een van hen een revolver; Walsh werd door een kogel geraakt in haar buik en overleed. Maar al op de dag van haar begrafenis ging het hardnekkige gerucht dat Walsh geen vrouw, maar een man was. De politie zou dat ontdekt hebben bij hun onderzoek naar de daders.

Autopsie

De lijkschouwer Samuel Gerber had bij de autopsie een opmerkelijke ontdekking gedaan en verklaarde desgevraagd dat Stella Walsh een bijzonder genetisch mozaïek had van chromosomen 46XX en 46XY - een uiterst zeldzame speling van de natuur. Walsh had dus zowel ‘mannelijke’ als ‘vrouwelijke’ lichaamscellen. Datzelfde genetische patroon werd in 2008 in achtergelaten lichaamscellen van de Friese sprintster Foekje Dillema vastgesteld. Dillema had zich fysiek echter wat anders ontwikkeld.

Gerber verklaarde namelijk dat Walsh een vagina had en een kleine niet-ontwikkelde en niet-functionerende penis (zonder plasbuis). Walsh had geen baarmoeder. Gerber voegde eraan toe - om de geruchten de kop in te drukken - dat Walsh hoewel zij onduidelijke geslachtorganen had, toch als vrouw beschouwd moest worden, omdat ze als meisje was opgevoed, zelf vond dat ze een vrouw was en als vrouw leefde. Sociaal, cultureel en wettelijk was Walsh een vrouw.

Toch kon Gerber niet voorkomen dat Walsh postuum de bijnaam ’Stella the fella’ (Stella de kerel) kreeg, en nog steeds als een oplichter wordt beschouwd in de sportpers. Het IOC zag in het onderzoek van Gerber geen aanleiding om haar alsnog de olympische medaille te ontnemen. Walsh was en bleef de winnares van het sprintgoud van 1932. Walsh is begraven in Cleveland, Ohio.

Titels

• Olympisch kampioene 100 m - 1932
• Kampioene Wereldspelen voor vrouwen 60 m - 1930, 1934
• Kampioene Wereldspelen voor vrouwen 100 m - 1930
• Kampioene Wereldspelen voor vrouwen 200 m - 1930
• Europees kampioene 100 m - 1938
• Europees kampioene 200 m - 1938
• Pools kampioene 100 m - 1934, 1935, 1938, 1946
• Pools kampioene 200 m - 1934, 1935, 1938, 1946
• Pools kampioene 80 m horden - 1938, 1946
• Pools kampioene speerwerpen - 1938
• Pools kampioene vijfkamp - 1933, 1937, 1938
• Amerikaans kampioene 100 yd/100 m - 1930, 1943, 1944, 1948
• Amerikaans kampioene 200 m/220 yd - 1930, 1931, 1939, 1940, 1942, 1943, 1944, 1945, 1946, 1947, 1948
• Amerikaans kampioene verspringen - 1930, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1944, 1945, 1946, 1948, 1951
• Amerikaans kampioene discuswerpen - 1941, 1942
• Amerikaans kampioene zevenkamp - 1950, 1951, 1952, 1953, 1954
• Sportvrouw van Polen - 1932, 1933, 1934

Persoonlijke records

• 100 yd - 10,5 (1944)
• 100 m - 11,6 (1937)
• 200 m - 23,6 (1935)
• verspringen - 6,12 (1939)

Palmares

100 m

• 1932: OS - 11,9 s (WR)
• 1936: OS - 11,7 (wind)

discuswerpen

• 1932: 6e OS - 33,60 m

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• Megede, E. zur (1970) Die Geschichte der olympischen Leichtathletik - Band 1: 1896-1936 Verlag Bartels & Wernitz KG
• (en) Profiel van Stanisława Walasiewicz op Olympics at Sports-Reference.com
• NYtimes.com - Stella Walsh
• Matthews, P. e.a. (1993) The Guinness International Who's Who of Sport Guinness Publishing Ltd ISBN 0-85112-980-3
• WP - The runners secret
• Wiki - Stella Walsh

---

---

Externe link

• (en) Profiel van Stanisława Walasiewicz op Olympics at Sports-Reference.com