Olympische Zomerspelen 1928

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spelen van de IXe Olympiade
Olympische Zomerspelen 1928
Locatie Vlag van Nederland Amsterdam, Nederland
Deelnemende landen 46
Deelnemende atleten 2.883 (2.606 mannen, 277 vrouwen)
Evenementen 109 in 14 sporten
Openingsceremonie 28 juli 1928
Sluitingsceremonie 12 augustus 1928
Officiële opening door Prins Hendrik
Atleteneed Henri Dénis (Voetbal)
Vorige Spelen 1924: Parijs (Frankrijk)
Volgende Spelen 1932: Los Angeles (Verenigde Staten)
Portaal  Portaalicoon   Olympische Spelen
Sport
In 1928 werd voor het eerst de Olympische vlam ontstoken. De vlam werd aangestoken door een medewerker van het gasbedrijf
Het Olympisch Stadion tijdens de openingsceremonie
Opening van de negende Olympische Zomerspelen door prins Hendrik
De Nederlandse voetballer Harry Dénis legde namens alle deelnemers de olympische eed af
Programma van de Olympische Spelen van 1928
Deelnemende landen. Blauw: debuterend land op de Zomerspelen. Groen: al eerder deelgenomen aan de Zomerspelen.

De Spelen van de IXe Olympiade werden in 1928 gehouden te Amsterdam, Nederland. Amsterdam had eerder geprobeerd om de Olympische Spelen te mogen organiseren, maar moest in 1920 oorlogsslachtoffer België (Antwerpen) en in 1924 Parijs van IOC-voorzitter Pierre de Coubertin laten voorgaan. Voor de Spelen van 1928 werd Amsterdam verkozen boven Los Angeles. Dit waren de eerste Spelen die niet meer onder het voorzitterschap van Coubertin verliepen. In 1925 had hij het voorzitterschap overgedragen aan de Belgische graaf Henri de Baillet-Latour.

Hoogtepunten[bewerken]

  • Voor het eerst werd de olympische vlam aangestoken tijdens de Olympische Spelen. Dit gebeurde in het Olympisch Stadion, niet, zoals later gebruikelijk werd door een bekende sporter, maar door een medewerker van het gasbedrijf. De estafette met de olympische fakkel werd pas voor het eerst tijdens de Olympische zomerspelen van 1936 gelopen.
  • Voor het eerst werd de landenparade geleid door Griekenland, het land waar de bakermat van de Spelen ligt. De parade werd afgesloten door het gastland, een traditie die tot de dag van vandaag wordt volgehouden.
  • Koningin Wilhelmina weigerde de openingsceremonie bij te wonen en liet haar man, prins-gemaal Hendrik, de Spelen voor geopend verklaren. De reden voor de weigering van de koningin was, dat zij bij de bepaling van de dag voor de opening, 28 juli 1928, niet geraadpleegd was (een datum die al in januari 1927 was vastgesteld) en dat zij bovendien door een belangrijke reis naar Noorwegen niet aanwezig kon zijn. Dit laatste was ver van de waarheid, daar de koningin geen officiële bezoeken aflegde, maar slechts een informele reis door Noorwegen maakte. Wilhelmina woonde wel de sluitingsceremonie bij. Die vond plaats op een zondag, waar de Staatkundig Gereformeerde Partij teleurgesteld op reageerde.
  • Duitsland nam voor de eerste keer deel sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog. Het stuurde een ploeg van 223 deelnemers en oogstte 31 medailles. In totaal waren er 46 landen aanwezig. Het deelnemersaantal lag echter lager dan in Parijs in 1924.
  • Ondanks protesten stonden voor het eerst atletiek en gymnastiek op het programma voor vrouwen. Halina Konopacka uit Polen werd de eerste vrouwelijke olympische atletiekkampioen. Aan het einde van de 800 m was een deel van de deelneemsters totaal uitgeput. Volgens deskundige toeschouwers leden de dames echter niet zozeer aan uitputtingsverschijnselen, maar lieten zij op deze wijze hun gevoelens over hun verlies de vrije loop. Het leidde in elk geval tot een fikse discussie binnen het IOC over het nut en de noodzaak van vrouwenwedstrijden op Olympische Spelen. De nieuwe voorzitter van het IOC, de Belgische graaf Henri de Baillet-Latour, was er voorstander van om die te elimineren, met uitzondering van turnen, zwemmen, tennis en schaatsen. Dit voorstel zou het echter in het Olympisch Congres van 1930 in Berlijn niet halen. De 800 m werd echter geschrapt en zou pas op de Spelen van 1960 weer in het atletiekprogramma worden opgenomen.
  • Het Zuid-Amerikaanse voetbal beleefde zijn definitieve doorbraak, doordat de regerende olympische kampioen Uruguay in de finale Argentinië versloeg. De wedstrijd eindigde in een 1-1 gelijkspel, waarna een tweede wedstrijd de beslissing moest brengen; deze werd met 2-1 gewonnen door Uruguay.
  • Het zeilen kende een koninklijke olympisch kampioen. Kroonprins Olaf van Noorwegen won in team goud in de 6 meter-klasse.

Sporten[bewerken]

Tijdens deze Spelen werd er gesport in 16 disciplines binnen 14 sporten. Er werden drie demonstratiesporten beoefend: kaatsen, korfbal en lacrosse. Deze sporten behoorden niet tot het officiële olympische programma. Het korfbaltoernooi werd in het Olympisch Stadion gehouden.

Olympische sporten[bewerken]

Atletiek
Boksen
Gewichtheffen
Hockey

Moderne vijfkamp
Paardensport
Roeien
Schermen

Turnen
Voetbal
Wielersport
Worstelen

Zeilen
Zwemsport
0 Baanzwemmen
0 Schoonspringen
0 Waterpolo

Deelnemende landen[bewerken]

Er deden 46 landen mee aan de Spelen. Malta, Panama en Rhodesië debuteerden. Duitsland was voor het eerst weer uitgenodigd om deel te nemen.

Vlag van Argentinië Argentinië
Vlag van Australië Australië
Vlag van België België
Vlag van India Brits-Indië
Vlag van Bulgarije Bulgarije
Vlag van Canada Canada
Vlag van Chili Chili
Vlag van Cuba Cuba
Vlag van Denemarken Denemarken
Vlag van Duitsland Duitsland
Vlag van Egypte Egypte
Vlag van Estland Estland

Vlag van Filipijnen Filipijnen
Vlag van Finland Finland
Vlag van Frankrijk Frankrijk
Vlag van Griekenland Griekenland
Vlag van Verenigd Koninkrijk Groot-Brittannië
Vlag van Haïti Haïti
Vlag van Hongarije Hongarije
Vlag van Ierland Ierland
Vlag van Italië Italië
Vlag van Japan Japan
Vlag van Joegoslavië Joegoslavië
Vlag van Letland Letland

Vlag van Litouwen Litouwen
Vlag van Luxemburg Luxemburg
Vlag van Malta Malta
Vlag van Mexico Mexico
Vlag van Monaco Monaco
Vlag van Nederland Nederland
Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland
Vlag van Noorwegen Noorwegen
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk
Vlag van Panama Panama
Vlag van Polen Polen
Vlag van Portugal Portugal

Vlag van Roemenië Roemenië
Vlag van Spanje Spanje
Vlag van Tsjecho-Slowakije Tsjecho-Slowakije
Vlag van Turkije Turkije
Vlag van Uruguay Uruguay
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika
Vlag van Zimbabwe Zuid-Rhodesië
Vlag van Zweden Zweden
Vlag van Zwitserland Zwitserland

Belgische prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie België op de Olympische Zomerspelen 1928 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • De Belgische ploeg haalde voor het eerst geen enkel Olympische titel, iets wat nog niet was gebeurd, met uitzondering van de Spelen van 1896 en 1904, toen België niet deelnam.
  • België behaalde in totaal één zilveren en twee bronzen medailles en werd daarmee 29e in het landenklassement.
Medailles
Medaille Winnaar Onderdeel
Zilver Zilver (1) Edmond Spapen worstelen, Vrije stijl, bantamgewicht
Brons Brons (2) Leonard Steyaert boksen, middengewicht
Heren roeiteam roeien, Twee met stuurman

Nederlandse prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nederland op de Olympische Zomerspelen 1928 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lijst van Nederlandse deelnemers aan de Zomerspelen van 1928
  • Nederland wist het thuisvoordeel uitstekend uit te buiten en kwam tot grootse prestaties. Er was voor het eerst goud voor Nederlandse dames: de zwemster Marie Braun en de gymnastiekploeg van trainer Gerrit Kleerekoper.
  • Charles Pahud de Mortanges wint zijn eerste individuele gouden medaille. De ruiterequipe weet het goud van 1924 te prolongeren. Pahud de Mortanges, Dolf van der Voort van Zijp en Gerard de Kruijff waren de eerste Nederlandse Olympiërs die hierin slaagden.
  • Bokser Bep van Klaveren wint goud in het vedergewicht.
  • Bernard Leene en Daan van Dijk worden Olympisch kampioen op het onderdeel tandem.
  • Met zes gouden medailles behaalt Nederland in het inofficiële medaille klassement de achtste plaats.
  • De 11e augustus 1928 was de meest succesvolle dag in de Nederlandse Olympische geschiedenis: Marie Braun, Pahud de Mortanges, de ruiterequipe en Van Klaveren wonnen allen hun gouden medaille op die dag.
  • Naast de gouden medailles zijn er ook nog eerste plaatsen in het Olympische kunsttoernooi op de onderdelen bouwkunst (Jan Wils voor ontwerp van het Olympisch Stadion) en schilderkunst (Isaac Israëls met Ruiter in rode rok).
Medailles
Nederlandse dames wonnen goud in het turnen.
Medaille Winnaar Onderdeel
Goud Goud (6) Dames gymnastiekteam gymnastiek
Marie Braun zwemmen, 100m rugslag
Leene/ Van Dijk wielersport, tandem
Bep van Klaveren boksen
Charles Ferdinand Pahud de Mortanges paardensport
Military-team paardensport
Zilver Zilver (9) Heren hockeyteam hockey
Lien Gisolf atletiek, hoogspringen
Gerard Bosch van Drakestein wielersport
Marie Braun zwemmen, 400m vrije slag
Antoine Mazairac wielersport, baan 1000m sprint
Achtervolging-team wielersport, baan
Mietje Baron zwemmen, 200m schoolslag
8 meter klasse zeilen
Gerard de Kruijff paardensport, military
Brons Brons (4) August Scheffer gewichtheffen
Jan Verheijen gewichtheffen
Karel Miljon boksen
Ruiter-équipe dressuur paardensport

Medaillespiegel[bewerken]

Johnny Weissmuller, de latere Tarzan, won gouden medailles in de 100 m en de 4 x 200 m zwemmen.

Er werden 327 medailles uitgereikt. Het IOC stelt officieel geen medailleklassement op, maar geeft desondanks een medailletabel ter informatie. In het klassement wordt eerst gekeken naar het aantal gouden medailles, vervolgens de zilveren medailles en tot slot de bronzen medailles.

In de volgende tabel staat de top-10 en het Belgische resultaat. Het gastland heeft een blauwe achtergrond en het grootste aantal medailles in elke categorie is vetgedrukt. Zie de medaillespiegel van de Olympische Zomerspelen 1928 voor de volledige weergave.

 Plaats  Land NOC Goud Goud Zilver Zilver Brons Brons Totaal
1 Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten USA 22 18 16 56
2 Vlag van Duitsland Duitsland GER 10 7 14 31
3 Vlag van Finland Finland FIN 8 8 9 25
4 Vlag van Zweden Zweden SWE 7 6 12 25
5 Vlag van Italië Italië ITA 7 5 7 19
6 Vlag van Zwitserland Zwitserland SUI 7 4 4 15
7 Vlag van Frankrijk Frankrijk FRA 6 10 5 21
8 Vlag van Nederland Nederland NED 6 9 4 19
9 Vlag van Hongarije Hongarije HUN 4 5 0 9
10 Vlag van Canada Canada CAN 4 4 7 15
29 Vlag van België België BEL 0 1 2 3

Promotie[bewerken]

Poster[bewerken]

De officiële poster voor de Spelen van Amsterdam was een ontwerp van Jos Rovers. Er werden in opdracht van de organisatie 10.000 exemplaren van gedrukt en verspreid. De poster toont een hardlopende mannelijke atleet in wit tenue, met op de achtergrond het Olympisch Stadion met de Olympische vlag. Opmerkelijk is de onnatuurlijke houding van de atleet: zowel linkerbeen als -arm zwaait naar voren. De poster wordt om die reden ook wel 'de telganger' genoemd.

Het IOC heeft de auteursrechten van de poster van Rovers nooit kunnen verwerven, ook niet bij de erven Rovers. Uit praktische overwegingen wordt in IOC-publicaties daarom een andere poster gebruikt, met de Duitse tekst Olympische Spiele en een gedeeltelijk in de Nederlandse vlag gehulde atleet met vredestak in de hand. Dat ontwerp was gemaakt voor het omslag van een Duits boek over de Spelen[1].

Muziek[bewerken]

Gerrit van Weezel componeerde het lied "Op ter Olympiade", dat in 1928 gebruikt werd om de Spelen te promoten. De tekst werd geschreven door Joh. P. Koppen. Het lied werd onder meer in bioscopen, met kermisorgels en op de radio ten gehore gebracht.[2]

Parkeren[bewerken]

Nederlands verkeersbord E4.svg

De verwachting voorafgaand aan de Spelen was dat Amsterdam overspoeld zou worden met auto's. Omdat er in de stad nog geen parkeerplaatsen waren was men bang dat buitenlandse automobilisten niet wisten waar ze hun auto konden parkeren en het daardoor een parkeerchaos in de stad zou worden. Zodoende werden voor de Spelen dan ook voor het eerst parkeerplaatsen aangelegd. Om aan te geven waar die parkeerplaatsen waren werd een simpel verkeersbord bedacht; een witte 'P' op een vierkante blauwe achtergrond. Dat was zo duidelijk, dat de 'parkeer-P' een internationale standaard werd. Overigens viel de drukte in Amsterdam erg mee, na de Spelen bleken slechts 450 buitenlandse auto's in de hoofdstad te zijn geweest.

Canon van Amsterdam[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Henk van Gelder: De Spiele in Amsterdam (op internet alleen met abonnement te raadplegen), NRC Handelsblad 30 juli 1996
  2. Het Centrum (24 april 1928), "Olympiademarsch". Geraadpleegd via Delpher.


Wikisource NL Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Thema:Olympische Zomerspelen 1928 op de Nederlandstalige Wikisource.