Vader Jacob

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vader Jacob in C groot.

Vader Jacob of Broeder Jacob is een kinderliedje dat oorspronkelijk uit Frankrijk komt, waar het bekendstaat als Frère Jacques. Het lied is een canon.

Het lied gaat over een monnik, broeder Jacob, die zich heeft verslapen en wordt gemaand op te staan en (de klokken voor) de matines, de metten te luiden.

In Vlaanderen staat het lied bekend als Broeder Jacob, de letterlijke vertaling van de Franse naam Frère Jacques. De derde regel luidt daar: Hoor de klokken luiden, terwijl men in Nederland Alle klokken luiden zingt, wat in beide gevallen de oorspronkelijke zin niet goed weergeeft. Een meer letterlijke Nederlandse vertaling zou zijn Luid de klokken.

Ouderdom en bronnen[bewerken]

Frankrijk[bewerken]

Het Franse liedje 'Frère Jacques' verscheen voor het eerst in druk in Recreations de l'enfance: Recueil de Rondes avec Jeux et de Petites Chansons pour Faire Jouer, Danser et Chanter les Enfants avec un Accompagnement de Piano Très-Facile, van Charles Lebouc, eerste druk 1860. Dit boek werd zeer populair en werd verschillende malen herdrukt.

Nederland[bewerken]

De oudste bronnen in de Nederlandse Liederenbank (Meertens Instituut) met het Nederlandstalige liedje, stammen van rond 1900. De Handschriftencollectie volks- en kinderliederen van Nynke van Hichtum (verzameld in de periode 1904-1938) geeft zowel de beginregel 'Vader Jakob slaapt gij nog' als de beginregel 'Broeder Jacob, slaap je nog'. De Handschriftencollectie van G.J. Boekenoogen (verzameld in de periode 1891-1930) heeft ook beide varianten.[1]

Het oudste liedboekje dat de canon heeft opgenomen, is Bonte vlucht van P. Tiggers (1938). De incipit is hier 'Broeder Jacob, Broeder Jacob, / Slaapt ge nog, slaapt ge nog' en als toelichting wordt gegeven 'Canon voor 4 stemmen'.[1]

Er bestaan in talloze talen versies van dit nummer, tot in China.

In populaire cultuur[bewerken]

Vader Jacob
Vista-kmixdocked.png
De melodie van Vader Jacob 
  • De compositie "Toccate d'intavolatura, No.14, Capriccio Fra Jacopino sopra L'Aria Di Ruggiero" van de 17de-eeuwse componist Girolamo Frescobaldi vertoont gelijkenissen met het deuntje.
  • Ook Béla Bartók gebruikte het in zijn compositie "Voor kinderen #5".
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Vader Jacob op Wikisource
Bronnen, noten en/of referenties