Vingerhoedskruid (geslacht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vingerhoedskruid
Vingerhoedskruid plant
Vingerhoedskruid plant
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Lamiiden
Orde: Lamiales
Familie: Plantaginaceae (Weegbreefamilie)
Geslacht
Digitalis
L. (1753)
Gewoon vingerhoedskruid
Gewoon vingerhoedskruid
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Vingerhoedskruid (Digitalis) is een geslacht uit de weegbreefamilie (Plantaginaceae). Het geslacht telt wereldwijd meer dan 22 twee- en meerjarige soorten. Het geslacht komt van nature voor in Europa, Noord-Afrika en westelijk Azië. De botanische naam Digitalis betekent vinger, de Nederlandstalige naam is dus van de botanische naam afgeleid. De naam is gegeven omdat de bloem om de menselijke vinger past.

Gemeenschappelijke kenmerken zijn buis- of trechtervormige tweelippige bloemen, die in grote trossen staan. De soorten gedijen het best in de halfschaduw op humusrijke, goed waterdoorlatende grond. De kleur van de bloemen kan van wit via lichtroze tot paars en geel variëren.

Gebruik[bewerken]

In de plantengeneeskunde en de homeopathie vinden de soorten vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) en de Zuid-Europese Digitalis lanata toepassing.

Het gebruik van een extract van Digitalis purpurea met glycoside voor de behandeling van hartproblemen werd voor het eerst beschreven door William Withering. In de hedendaagse geneeskunde, wordt een zuiverder vorm van digitalis gebruikt om hartritmestoornissen te behandelen.

Een groep van farmacologisch actieve stoffen wordt gewonnen uit de tweedejaars bladeren. In zuivere vorm worden de stoffen aangeduid met de chemische namen digitoxine en digoxine, of door merknamen als Lanoxin en Purgoxin.

Digitalis is een klassiek voorbeeld van een medicijn dat afgeleid is van een plant die eerst in de volksgeneeskunde werd gebruikt. Omdat het lastig is de goede dosering aan de hand van plantenbladeren te bepalen, wordt de plant nu niet meer in de volksgeneeskunsde gebruikt. Ook het gebruik bij epilepsie vindt geen toepassing meer.

Digitalis-vergiftiging resulteert uit een overdosis Digitalis. De verschijnselen zijn een verminderd gezichtsvermogen, het zien van vage omtrekken en in ernstige gevallen een gevaarlijk lage hartslag (bradycardie). Specifiek hierbij is dat het niet alleen een remmende werking heeft op de frequentie van de hartslag, door effect op de sinusknoop (de natuurlijke pacemaker van het hart) maar ook een remmende werking heeft op de geleidende functie van de atrioventriculaire knoop (AV-knoop, het 'koppelcentrum tussen geleiding van boezems en kamers). Hierdoor kan een gecombineerde afwijking van het hartritme ontstaan.

Omdat verminderde eetlust veelvuldig optreedt als neveneffect, is het ook wel misbruikt als afslankmiddel.

Soorten[bewerken]

Digitalis grandiflora
Wetenschappelijke naam Nederlands
Digitalis canariensis
Digitalis cariensis
Digitalis ciliata
Digitalis davisiana
Digitalis dubia
Digitalis ferruginea
Digitalis Fontanesii
Digitalis grandiflora Grootbloemig vingerhoedskruid
Digitalis isabelliana Kanarische vingerhoed
Digitalis laevigata
Digitalis lanata Wollig vingerhoedskruid
Digitalis leucophaea
Digitalis lutea Geel vingerhoedskruid
Digitalis mariana
Digitalis methonensis
Digitalis micrantha
Digitalis nervosa
Digitalis obscura Spaans vingerhoedskruid
Digitalis parviflora Kleinbloemig vingerhoedskruid
Digitalis purpurea Gewoon vingerhoedskruid
Digitalis sceptrum
Digitalis sibirica
Digitalis stewartii
Digitalis thapsi
Digitalis trojana
Digitalis viridiflora

In Nederland en België komt alleen gewoon vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) en geel vingerhoedskruid (Digitalis lutea) voor.

Bloemdiagram[bewerken]