Zuur-basereactie

Een zuur-basereactie is een chemische reactie tussen een zuur en een base. Een zuur-basereactie is een evenwichtsreactie en kan er als volgt uitzien:

$\mathrm{zuur\ +\ base\ \rightleftharpoons\ zout\ +\ water}$

Of er al dan niet een praktisch meetbaar evenwicht optreedt, hangt af van de aard van het zuur (sterk of zwak) en base (sterk of zwak). Een reactie waarvan het evenwicht sterk naar rechts ligt (in bovenstaand voorbeeld aan de kant van zout en water) wordt meestal niet meer van een evenwicht gesproken maar van een aflopende reactie.

Aflopende of niet-evenwichtsreacties

Niet-evenwichtsreacties treden in de praktijk op als uitgegaan wordt van zowel een sterk zuur als een sterke base. Een voorbeeld van een dergelijke zuur-basereactie is de reactie tussen waterstofchloride en natriumhydroxide, waarbij water en natriumchloride ontstaan:

$\mathrm{HCl\ +\ NaOH \longrightarrow\ H_2O\ +\ NaCl}$

Deze reactie is praktisch aflopend, omdat de terugreactie vrijwel onmogelijk is: de beide beginstoffen zijn immers zeer sterk en hydrolyse van natriumchloride is dus onmogelijk.

Evenwichtsreacties

Evenwichtsreacties treden op wanneer er wordt uitgegaan van zwakke zuren of basen. Een voorbeeld is de reactie van azijnzuur en ammonia. Omdat beide stoffen slechts gedeeltelijk gedissocieerd zijn in water, zal er een evenwicht optreden tussen beiden:

$\mathrm{CH_3COOH\ +\ NH_3\ \rightleftharpoons\ CH_3COO^-\ +\ NH_4^+}$

Verdringingsreacties

Een speciaal geval wordt gevormd door de verdringingsreacties, waarbij een sterk zuur of base een zwakkere uit zijn verbindingen verdrijft. Voorbeelden zijn:

$\mathrm{CaCO_3\ +\ 2\ HCl \longrightarrow\ CaCl_2\ +\ CO_2\ +\ H_2O}$

of

$\mathrm{NH_4Cl\ +\ NaOH \longrightarrow\ NaCl\ +\ NH_3 +\ H_2O}$

In deze gevallen is geen sprake van een evenwicht omdat een van de reactieproducten als gas (CO₂ resp. NH₃) uit het reactiemengsel ontsnapt.

Externe links

• Eenvoudige proefjes met zuur-basereacties

Mediabestanden

Zie de categorie Acid-base reactions van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.