Azijnzuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Azijnzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van azijnzuur
Structuurformule van azijnzuur
Molecuulmodel van azijnzuur
Molecuulmodel van azijnzuur
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
CH3COOH
IUPAC-naam ethaanzuur
Molmassa 60,05196 g/mol
SMILES
CC(=O)O
InChI
1/C2H4O2/c1-2(3)4/h1H3,(H,3,4)/f/h3H
CAS-nummer 64-19-7
EG-nummer 200-580-7
PubChem 176
Beschrijving Kleurloze vloeistof met een stekende geur
Vergelijkbaar met mierenzuur
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Corrosief
Gevaar
H-zinnen H226 - H314
EUH-zinnen geen
P-zinnen P280 - P305+P351+P338 - P310
EG-Index-nummer 607-002-00-6
VN-nummer 2789
ADR-klasse Gevarenklasse 8
LD50 (ratten) 3310 mg/kg
LD50 (konijnen) 1113 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Dichtheid 1,0492 g/cm³
Smeltpunt 16,6 °C
Kookpunt 117,9 °C
Vlampunt 40 °C
Zelfontbrandings- temperatuur 400 °C
Dampdruk 15400 Pa
Goed oplosbaar in water, ethanol, glycerol, di-ethylether, tetrachloormethaan
Onoplosbaar in koolstofdisulfide
Brekingsindex 1,373 (589 nm, 20 °C)
Geometrie en kristalstructuur
Dipoolmoment 1,74 D
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHog -432,2 kJ/mol
ΔfHol -484,3 kJ/mol
Sog, 1 bar 283,5 J/mol·K
Sol, 1 bar 159,8 J/mol·K
Evenwichtsconstante(n) pKa = 4,75
Nutritionele eigenschappen
Type additief conserveermiddel, zuurregelaar, smaakstof
E-nummer E260
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Azijnzuur (systematische naam ethaanzuur) is een zwak zuur met een kenmerkende stekende geur. Het heeft als formule CH3-COOH (soms ook geschreven als H3C-COOH). Azijnzuur is, na mierenzuur, het eenvoudigste carbonzuur en de wetenschappelijke naam was vroeger dan ook methaancarbonzuur. Zuiver watervrij azijnzuur wordt ook wel ijsazijn genoemd, en is een kleurloze vloeistof die bij temperatuur lager dan 17 °C stolt tot heldere kleurloze kristallen (vandaar de naam ijsazijn). Indien ijsazijn in een (trillingvrije) koelkast wordt geplaatst, kan het tot beneden het stolpunt worden gekoeld terwijl het toch een vloeistof blijft. Het is dan een onderkoelde vloeistof geworden, en een geringe fysieke verstoring doet de vloeistof dan direct stollen.

Voorkomen[bewerken]

In het menselijk lichaam komt azijnzuur voornamelijk gebonden aan het Co-enzym A (CoA) voor, een stof die uitermate belangrijk is voor vele biochemische processen. Daarnaast vormt azijnzuur met choline de ester acetylcholine, een zeer veel voorkomende en belangrijke neurotransmitter. Het azijnzuur dat bij de biochemische processen vrijkomt, wordt doorlopend hergebruikt. Daarnaast komt azijnzuur voor in bepaalde bacteriën, in sommige planten en vele vruchten.

Waterstofbruggen in azijnzuur
(aangegeven met groene streepjes)

Synthese[bewerken]

Het bereiden van azijn als voedingsmiddel werd vroeger gedaan door alcohol te laten fermenteren. Wijnazijn is daar een mooi voorbeeld van, maar ook de huidige tafelazijn wordt gemaakt van alcohol.

Voor industrieel gebruik zijn er andere synthesemethodes:

Toepassingen[bewerken]

Industrie[bewerken]

Zuiver azijnzuur is een belangrijke grondstof in de polymeerchemie waarbij celluloseacetaat en polyvinylacetaat gemaakt worden voor onder meer synthetische vezels, plastics en lijmen. Azijnzuuranhydride is daarin een belangrijke tussenstof. Ook acetaten (azijnzure zouten) zijn belangrijke eindproducten.

Met alcoholen vormt azijnzuur esters die als oplosmiddel of geurstof gebruikt worden.

Voeding[bewerken]

Azijnzuur en sommige acetaten worden gebruikt als smaakstof, conserveermiddel of zuurteregelaar in de voedingsmiddelenindustrie. Dit zijn:

Azijn is een oplossing van 4 tot 15% azijnzuur in water. Azijn wordt weer gebruikt bij het inmaken van groentes en de bereiding van diverse sauzen, zoals mosterd.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek