Mierenzuur
| Mierenzuur | ||||
| Structuurformule en molecuulmodel | ||||
 |
||||
| Structuurformule van mierenzuur | ||||
| Algemeen | ||||
| Molecuulformule (uitleg) |
CH2O2 | |||
| IUPAC-naam | methaanzuur | |||
| Andere namen | verouderde namen: waterstofcarbonzuur, hydrogeencarbonzuur | |||
| Molmassa | 46,03 g/mol | |||
| SMILES | C(=O)O | |||
| CAS-nummer | 64-18-6 | |||
| EG-nummer | 200-579-1 | |||
| Beschrijving | Kleurloze vloeistof met een sterke geur | |||
| Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen | ||||
|
||||
| Hygroscopisch | ja | |||
| H-zinnen | R: 35 | |||
| P-zinnen | S: 23-26-45 | |||
| Omgang | Damp niet inademen, contact vermijden | |||
| Opslag | Verwijderd houden van ontstekingsbronnen, hitte, vonken en open vlammen; stevig gesloten houden, doch regelmatig druk aflaten (mierenzuur kan druk ontwikkelen). | |||
| VN-nummer | 1779/II | |||
| MAC-waarde | 9 ml/m3 = 5 ppm | |||
| LD50 (ratten) | 1100 mg/kg | |||
| Fysische eigenschappen | ||||
| Aggregatietoestand | vloeibaar | |||
| Kleur | kleurloos | |||
| Dichtheid | 1,220 g/cm³ | |||
| Smeltpunt | 8,4 °C | |||
| Kookpunt | 100,7 °C | |||
| Zelfontbrandings- temperatuur | 540 °C | |||
| Dampdruk | 2800 Pa | |||
| Goed oplosbaar in | water, ethanol, diethylether, glycerol | |||
| Thermodynamische eigenschappen | ||||
| ΔfH |
-378,6 kJ/mol | |||
| ΔfH |
-424,72 kJ/mol | |||
| S |
248,7 J/mol·K | |||
| S |
128,95 J/mol·K | |||
| C |
99,04 J/mol·K | |||
| Evenwichtsconstanten | pKa = 3,75 | |||
| Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar) | ||||
|
||||
Methaanzuur of mierenzuur is een zeer corrosief organisch zuur. Het is het eenvoudigste carbonzuur en vroeger was de wetenschappelijke naam dan ook hydrogeencarbonzuur. De zouten en esters van mierenzuur worden formiaten genoemd. Het heeft als formule HCOOH, maar wordt vaak afgekort tot de brutoformule CH2O2.
Inhoud |
[bewerken] Synthese
- Uit methanol, water en koolstofmonoxide wordt mierenzuur gemaakt met enkele tussenstappen:
- Methanol en koolstofmonoxide reageren bij verhoogde temperatuur en druk tot de ester methylmethanoaat
- Methylmethanoaat reageert met water tot mierenzuur en methanol
- Uit natriumhydroxide, zwavelzuur en koolstofmonoxide met natriumformiaat als tussenstap:
- Natriumhydroxide en koolstofmonoxide reageren bij verhoogde temperatuur en sterk verhoogde druk tot natriumformiaat
- Natriumformiaat reageert met zwavelzuur tot mierenzuur en natriumsulfaat.
[bewerken] Voorkomen
Mierenzuur komt in veel levende wezens, zowel dieren als planten, voor. Onder andere mieren maken en gebruiken mierenzuur als middel tot aanval en zelfverdediging, vandaar de naam mierenzuur, maar ook wespen, bijen, hommels en brandnetels verdedigen zich met mierenzuur.
Zuiver methaanzuur is een gevaarlijke stof omdat het erg corrosief is.
[bewerken] Gebruik
[bewerken] Industrie
Zuiver mierenzuur is een belangrijke stof in de synthese van vele organische stoffen. Met alcoholen vormt mierenzuur esters die als oplosmiddel of geurstof gebruikt worden. Zuiver mierenzuur wordt in reinigingsmiddelen gebruikt als desinfectans en ontkalkend middel. Verder als looi-of bijtsmiddel in de leer- en textielindustrie
[bewerken] Voeding
Mierenzuur en sommige formiaten (zouten van mierenzuur) worden gebruikt als conserveermiddel of zuurteregelaar in levensmiddelen. Dit zijn:
- E236 - Mierenzuur
- E237 - Natriumformiaat
- E238 - Calciumformiaat
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties:
- MSDS-fiche van mierenzuur, productnummer 06440, Sigma-Aldrich
| Carbonzuren | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
