Citroenzuur

Citroenzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van citroenzuur
Algemeen
Molecuulformule      (uitleg)	C6H8O7
IUPAC-naam	2-hydroxy-1,2,3-propaantricarboxylzuur
Andere namen	β-hydroxytricarballylzuur, 2-hydroxypropaantricarbonzuur
Molmassa	192,12 g/mol
SMILES	C(C(=O)O)C(CC(=O)O)(C(=O)O)O
InChI	1/C6H8O7/c7-3(8)1-6(13,5(11)12)2-4(9)10/h13H,1-2H2,(H,7,8)(H,9,10)(H,11,12)/f/h7,9,11H
CAS-nummer	77-92-9
EG-nummer	201-069-1
PubChem	311
Beschrijving	Kristallijne witte vaste stof
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Gevaar
H-zinnen	H315-H318
EUH-zinnen	geen
P-zinnen	P280-P305+P351+P338
Omgang	Irriterend voor de ogen
LD50 (ratten)	(oraal) 3000 - 12000 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand	vast
Kleur	wit
Dichtheid	1,665 g/cm³
Smeltpunt	155-157 °C
Kookpunt	(ontleedt) 175 °C
Vlampunt	345 °C
Dampdruk	< 10 Pa
Oplosbaarheid in water	576 - 771 g/L
Goed oplosbaar in	water
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHos	-1543,8 kJ/mol
Sos	252,1 J/mol·K
Cop,m	226,5 J/mol·K
Evenwichtsconstanten	pKa1 = 3,15 pKa2 = 4,77 pKa3 = 6,40
Nutritionele eigenschappen
Type nutriënt	antioxidant, intermediair in citroenzuurcyclus
Komt voor in	citrusvruchten
Type additief	zuurteregelaar, conserveermiddel
E-nummer	E330
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)
Portaal    Scheikunde

Citroenzuur is een zwak organisch zuur. Het komt in citrusvruchten voor en is een natuurlijk conserveermiddel en antioxidant. Daarnaast wordt het gebruikt om een zure smaak aan voedsel te geven. In de biochemie is het een belangrijke intermediair in de citroenzuurcyclus. Het is een voedingszuur met E-nummer E330.

Zouten en esters van citroenzuur worden citraten genoemd.

Zure eigenschappen

Citroenzuur is een organisch zuur (meer bepaald een carbonzuur) dat van nature in heel veel levende wezens voorkomt. Ook mensen maken citroenzuur aan en zetten dit weer om. Vooral citrusvruchten bevatten citroenzuur. Het werd vroeger vooral gewonnen uit citrusvruchten, maar het wordt tegenwoordig vooral gewonnen uit suiker met behulp van bepaalde schimmels, zoals Aspergillus niger. Het is een driewaardig zuur. De pH van een oplossing van 50 gram per liter bedraagt 1,8 (bij 20°C).

Toepassingen

Citroenzuur wordt onder andere gebruikt:

• om levensmiddelen op de juiste zuurtegraad te brengen (zuurteregelaar)
• om cosmetica op de juiste zuurtegraad te brengen
• als hulpmiddel bij het etsen van metalen
• als schoonmaakmiddel om kalkaanslag en aanslag van algen (bijvoorbeeld op surfplanken) te verwijderen of te voorkomen.
• Het ontkalken van huishoudelijke apperatuur, zoals koffiemachines.
• om metalen voorwerpen te ontdoen van roest
• als reukloos stopbad bij het ontwikkelen van fotoafdrukken
• als antistollingsmiddel bij bloedafname
• als (biologische) toiletreiniger

Het citraat ion wordt toegepast bij de bereiding en stabilisering van goud-nanopartikels ofwel goud-solen.

Zie ook

• Citrique Belge in Tienen
• Citroenzuurcyclus

Externe links

•  International Chemical Safety Card van Citroenzuur
• Broodje-aapverhaal over het kankerverwekkend zijn van citroenzuur

Carbonzuren

Lineaire verzadigde carbonzuren: Mierenzuur · Azijnzuur · Propionzuur · Boterzuur · Valeriaanzuur · Capronzuur · Heptaanzuur · Caprylzuur · Nonaanzuur · Caprinezuur · Undecaanzuur · Laurinezuur · Tridecaanzuur · Myristinezuur · Pentadecaanzuur · Palmitinezuur · Heptadecaanzuur · Stearinezuur · Arachidinezuur Niet-lineaire verzadigde monocarbonzuren: Isoboterzuur · Isovaleriaanzuur Alkeencarbonzuren: Acrylzuur · Methacrylzuur · Erucazuur · Alfa-linoleenzuur · Gamma-linoleenzuur · Linolzuur · Oliezuur · Palmitoleïnezuur · Arachidonzuur · Alfa-linoleenzuur · Eicoseenzuur Aromatische carbonzuren: Acetylsalicylzuur · Benzoëzuur · Galluszuur · Salicylzuur Hydroxycarbonzuren: Amandelzuur · Glycolzuur · Melkzuur · Tropinezuur Dicarbonzuren: Appelzuur · Barnsteenzuur · Ftaalzuur · Malonzuur · Oxaalzuur · Tereftaalzuur · Wijnsteenzuur Tricarbonzuren: Citroenzuur · Trimellietzuur