Butaan

Butaan
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van butaan
Molecuulmodel van butaan
Algemeen
Molecuulformule      (uitleg)	C4H10
IUPAC-naam	butaan
Andere namen	butagas, n-butaan
Molmassa	58,12 g/mol
SMILES	CCCC
CAS-nummer	106-97-8
EG-nummer	203-448-7
PubChem	7843
Beschrijving	Brandbaar gas
Vergelijkbaar met	propaan
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Gevaar
H-zinnen	H220 - H280
EUH-zinnen	geen
P-zinnen	P210 - P410+P403
Opslag	Verwijderd houden van warmte en ontstekingsbronnen, fles niet langdurig blootstellen aan zonlicht.
EG-Index-nummer	601-004-00-0
MAC-waarde	2400 mg/m³
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand	gasvormig
Kleur	kleurloos
Smeltpunt	-138,35 °C
Kookpunt	-0,5 °C
Vlampunt	−60 °C
Zelfontbrandings- temperatuur	287 °C
Oplosbaarheid in water	0,061 g/L
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)
Portaal    Scheikunde

Butaan (C₄H₁₀) is een koolwaterstof uit de groep alkanen.

Bij kamertemperatuur is butaan een brandbaar gas dat als brandstof gebruikt wordt. Ook in de chemische industrie heeft het tal van toepassingen. Het wordt gewonnen uit aardolie en aardgas.

Isomeren

Er bestaan twee verschillende isomeren van butaan. Ze verschillen daarbij in de vertakkinggraad:

• onvertakt, vier koolstofatomen op een rij: n-butaan, orthobutaan of gewoon butaan.
• vertakt: isobutaan of methylpropaan.

Zwaarder dan lucht

De relatieve dichtheid ten opzichte van lucht bedraagt ca. 2,09. Het is dus twee keer zo zwaar als lucht. Doordat het zwaarder is dan lucht, kan het zich bij onvoldoende ventilatie laag bij de grond ophopen waardoor een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Voor de veiligheid is het daarom van belang om te voorzien in onderventilatie bij opslag en gebruik van butaan.

Toepassingen

butaan in gasfles

Butaan in gasflessen wordt in België nog gebruikt op plaatsen waar geen aardgas beschikbaar is (voornamelijk om eten te bereiden). In Nederland worden gasflessen voornamelijk gevuld met propaan. Butaan wordt weinig meer gebruikt, maar nog wel in de recreatie, voor in de tent of caravan om mee te koken. Bedrijfsmatig worden gasflessen met butaan of propaan gebruikt door onder meer dakdekkers en loodgieters.

Ook wordt butaan veel gebruikt als gas in aanstekers, hiervoor wordt het ook als navulling in bussen verkocht.

Mengsels van butaan en propaan worden onder de naam lpg gebruikt als brandstof voor voertuigen. Ook worden dergelijke mengsels in gezuiverde vorm gebruikt als drijfgas in spuitbussen.

Externe links

•  International Chemical Safety Card van Butaan
• (en) Gegevens van Butaan in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Butane op Wikimedia Commons.

WikiWoordenboek