Adriaen Brouwer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie artikel Voor het gelijknamige bier, zie Adriaen Brouwer (bier)
Adriaen Brouwer
Portret van Adriaen Brouwer door Anthony van Dyck
Portret van Adriaen Brouwer door Anthony van Dyck
Persoonsgegevens
Geboren Oudenaarde, 1605
Overleden Antwerpen, 1638
Oriënterende gegevens
Jaren actief 1622-1638
Stijl(en) Hollandse Barok
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Adriaen Brouwer (Oudenaarde, ca. 1605 - Antwerpen, vóór 1 februari 1638) was een Vlaams kunstschilder uit de barokperiode en tekenaar die vele jaren actief was in de Noordelijke Nederlanden en zijn vruchtbaarste periode beleefde in de Scheldestad.

Biografie[bewerken]

Reeds kort na het overlijden van de schilder Adriaen Brouwer bestond er onduidelijkheid over zijn afkomst. Op basis van archiefonderzoek in Amsterdam, Antwerpen, Gouda, Haarlem en Oudenaarde werd vastgesteld dat Adriaen Brouwer hoogstwaarschijnlijk tussen 1603 en 1605 in Oudenaarde werd geboren als zoon van Adriaen de Brauwere en Maria de Sutter. Zijn vader was er vermoedelijk werkzaam in de tapijtnijverheid, als tekenaar van kartons voor Oudenaardse tapijten. In 1613 is de laatste vermelding van deze familie in Oudenaarde, waarna het gezin verhuisde naar de Noordelijke Nederlanden.

De historische sporen leiden naar Gouda(1614) waar de vader van Adriaen Brouwer werk vond in de tapijtnijverheid. Adriaen kan daar in contact zijn gekomen met de Amsterdamse kunsthandelaar Michiel Le Blon. De schilder verbleef in 1626 in Amsterdam, waar hij inwoonde en werkte bij de Vlaamse schilder-herbergier Barend Van Someren. In hetzelfde jaar staat Adriaen Brouwer ook in Haarlem vermeld als beminnaer van de rederijkerskamer De Wijngaertrancken. Pieter Nootmans roemt hem in 1627 in een eredicht als ‘Schilder van Haerlem’. Daarnaast wordt hij in veel bronnen als leerling van Frans Hals in Haarlem genoemd, hiervoor is echter geen enkel bewijs. De invloed van de manier waarop Frans Hals emoties wist vast te leggen op doek, zien we wel terugkomen in het werk van Adriaen Brouwer.

Antwerpen[bewerken]

In 1631 was Brouwer in Antwerpen, wat kan worden afgeleid uit zijn inschrijving bij het Sint-Lucasgilde. Zijn verblijf in de Scheldestad werd de vruchtbaarste periode van zijn kunstenaarsloopbaan. Enkele jaren later, in 1633, staat hij opnieuw in Haarlem vermeld, wanneer hij in het bijzijn van zijn familie als getuige optreedt bij de doop van zijn nicht. Kort na zijn terugkomst in Antwerpen werd Adriaen Brouwer gevangen genomen en opgesloten in den casteele van Antwerpen. In de bronnen worden hier verschillende redenen voor genoemd: volgens sommigen werd hij door de Spanjaarden op beschuldiging van spionage vastgezet, volgens anderen had hij zulke hoge schulden dat hij een straf moest uitzitten.

Brouwer stierf kennelijk als een arme man en werd begraven in de kerk van de karmelieten. Volgens Houbraken was hij eerst in een massagraf voor pestdoden geworpen en liet Rubens een maand later het lijk opgraven en deftig begraven.

Oeuvre en invloed[bewerken]

Brouwer was een van de bekendste genreschilders uit de 17de eeuw. Zijn scènes spelen zich haast uitsluitend af in kroegen of onder boeren (gevechten, dansen, kaartspelers, rokers en drinkers...). Deze levendige taferelen geven blijk van een scherp observatievermogen. Hij maakte ook groepsportretten en tronies, een genre dat hij mee hielp ontwikkelen. Op het einde van zijn leven schilderde Brouwer enkele landschappen.

Op schilders als de Van Ostade-broers en David Teniers de Jonge zou Brouwer een grote invloed hebben gehad. Zijn werk werd door kunstenaars als Rubens en Rembrandt verzameld en bestudeerd.

Van Adriaen Brouwer zijn slechts 60 ongedateerde werken bewaard gebleven en nauwelijks tekeningen. Vele van de onder zijn naam voorkomende werken zijn kopieën of pastiches van zijn talrijke navolgers, onder andere Hendrick Martensz. Sorgh, Cornelis Saftleven, Egbert van Heemskerck, David II Teniers, David III Ryckaert en Joos van Craesbeeck.

Ook al is hij, gelet op de weinige beschikbare historische gegevens, als fictie geschreven, toch schetst de roman die Felix Timmermans aan Brouwer wijdde, een boeiend en geloofwaardig beeld van de kunstenaar en zijn tijd. Het boek verscheen postuum in 1948.

Collectie Vlaanderen[bewerken]

Medio 2008 verwierf de Vlaamse Gemeenschap het olieverfschilderij Oude man in een kroeg uit Adriaen Brouwers latere periode voor de som van € 400.000. Het werk meet 34,9 bij 28 centimeter en stelt een oude man voor die zijn roes uitslaapt voor een kachel. Op de achtergrond tracht een caféganger een vrouw te versieren. Het werk werd in bruikleen gegeven aan het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Het zal zijn plaats vinden in een permanente opstelling Van Brouwer tot De Braekeleer. Door de aankoop maakt het werk deel uit van de Collectie Vlaanderen.

Galerij[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • W. Schmidt, Das Leben des Malers A. Brouwer (1873)
  • F.J. van den Branden, A. Brouwer en J. v. Craesbeeck (1881)
  • F. Schmidt-Degener, A. Brouwer en de ontwikkeling zijner kunst (1908)
  • C. Hofstede de Groot, Beschreibendes u. kritisches Verzeichnis d. Werke etc., III (1910)
  • W. von Bode, A. Brouwer, Sein Leben u. seine Werke (1924)
  • E. J. Reynolds, Some Brouwer problems (1931)
  • G. Böhmer, Der Landschaffer A. Brouwer (1940)
  • Felix Timmermans, Adriaan Brouwer (1948)
  • E. Höhne, A. Brouwer (1960)
  • G. Knuttel Wzn, A. Brouwer, The master and his works (1962)
  • J. Buyck, in Nederl. Kunsthist. Jb. (1964)
  • K. Renger, Adriaen Brouwer und das niederlandische Bauerngenre 1600-60, tentoonstellingscatalogus (München, Alte Pinakothek, 1986)
  • K. De Clippel, ’Brouwer, Adriaen, kunstschilder’, Nationaal Biografisch Woordenboek (NBW), dl. 20, Brussel (2011), col. 165-174
  • A. Jager, S. Lybeert, M. Vanwelden, E. Verroken, Natif d'Audenaerde? Nieuwe inzichten in de afkomst van Adriaen Brouwer en zijn leven in de Noordelijke Nederlanden, in: K. Lichtert (red.), Adriaen Brouwer, meester van emoties, tentoonstellingscatalogus (Oudenaarde, MOU, te verschijnen 2018)

Externe Link[bewerken]