Aioli

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Aioli
Aioli met olijven

Aioli (Spaans: Alioli, Frans: Aïoli) is een eenvoudige knoflooksaus die veel gebruikt wordt in Spanje en elders aan de Middellandse Zee. De saus wordt onder andere geserveerd bij salades, koud vlees, vis, pastasalades en als tapa met brood.

Etymologie[bewerken | brontekst bewerken]

Het woord alioli komt oorspronkelijk uit het Spaans, en is een samentrekking van de woorden voor knoflook en olie (ajo y aceite). Het woord is via het Frans in het Nederlands terechtgekomen. In het Frans wordt het woord met een trema geschreven en daardoor in het Nederlands soms ook: aïoli.

Spaanse alioli[bewerken | brontekst bewerken]

Men begint met het fijnwrijven van tenen knoflook in een vijzel met als schuurmiddel ruw zeezout uit de molen. Als de knoflook tot een dikke crème is gewreven, begint men met een druppel olijfolie toe te voegen en mee te wrijven totdat deze is opgenomen. Daarna nog een druppel. Daarna nog eentje. Vervolgens kan men de hoeveelheid olie opvoeren met steeds een half theelepeltje olie. Door toevoeging van meer olie wordt de saus volumineuzer, vloeibaarder en minder uitgesproken van smaak. Bij de bereiding van de echte Spaanse alioli wordt nooit ei gebruikt. Maar omdat het lastig is om de saus te binden, neemt men -zoals in de Franse keuken- zijn toevlucht tot eierdooier om de juiste consistentie te bereiken. Dan is het een soort mayonaise geworden, maar géén echte alioli. Echte alioli herkent men doordat het dikker en lobbiger is en het er meer glazig en minder geel uitziet dan mayonaise. De kenmerkende smaak echter geeft de doorslag.

Alioli ligt overigens aan de basis van tal van Spaanse gerechten waarop de toevoeging a la lata duidt, wat verwijst naar een bepaalde bereidingswijze. Met name huisjesslakken, stokvis en konijn worden op die wijze geserveerd. Alioli wordt ook als saus bij geroosterde gerechten geserveerd. Als pars pro toto staat alioli ook voor een gerecht dat bestaat uit verse gekookte groenten als prei, bloemkool en wortelen, die samen met de saus en hardgekookte eieren worden gegeten.

Links[bewerken | brontekst bewerken]

  • [1] Hoe maak je aioli?
Zie de categorie Aioli van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Wikibooks Kookboek bevat een recept voor Alioli.