Arrest Defrenne/Sabena II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Arrest Defrenne II)
Ga naar: navigatie, zoeken
Defrenne / Sabena II
Datum 8 april 1976
Zaak   43/75 [1]
Instantie Europees Hof van Justitie
Adv.-gen. A. Trabucchi [2]
Procedure prejudiciële vraag uit België
Procestaal Frans
Regelgeving   art. 119 [3] EEG-verdrag
Onderwerp   gelijke beloning van mannen en vrouwen
Sud Aviation Caravelle in de kleuren van Sabena

Het arrest Defrenne/Sabena II is een principiële uitspraak van het Europees Hof van Justitie van 8 april 1976 (zaak 43/75) inzake:

  • directe horizontale werking van het gemeenschapsrecht in de verhouding tussen werkgever en werknemer,
  • een recht op gelijke beloning van mannen en vrouwen die hetzelfde werk doen,
  • de bevoegdheid van het Hof om de terugwerkende kracht van zijn prejudiciële uitleggingsarresten te beperken, gelet op dwingende overwegingen van rechtszekerheid in verband met de in geding zijnde openbare en particuliere belangen.[4]

Casus[bewerken]

Gabrielle Defrenne werkte sinds 1951 als stewardess bij de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena tot ze op 16 februari 1968 op non-actief werd gesteld wegens het bereiken van de leeftijdsgrens van 40 jaar, welke leeftijdsgrens alleen in het arbeidscontract van vrouwelijk cabinepersoneel was opgenomen. Ze kreeg ontslag met een extra jaarsalaris als ontslagvergoeding. Pas in 1966 werd bij Sabena een gelijke beloning van mannen en vrouwen ingevoerd. Voordien kreeg ze een lager uurloon in vergelijking met mannelijke werknemers (stewards) die hetzelfde werk deden.

Procesverloop[bewerken]

In een rechtszaak tegen haar werkgever deed ze een beroep op (rechtstreekse werking van) artikel 119 EEG-verdrag. In eerste instantie werden haar vorderingen in 1970 door de Arbeidsrechtbank te Brussel afgewezen. Het hoger beroep bij het Arbeidshof werd een slepende zaak. In deze casus heeft het Hof van Justitie tweemaal uitspraak gedaan in de vorm van een prejudiciële beslissing:

  • Defrenne II, zaak 43/75 [1976] ECR 455, Defrenne vs Sabena (ongelijke verloning)
  • Defrenne III, zaak 149/77 [1978] ECR 1365, Defrenne vs Sabena (ongelijke arbeidsvoorwaarden).


In een andere zaak had het Hof al eerder een prejudiciële beslissing gegeven:

  • Defrenne I, zaak 80/70 [1971] ECR 445, Defrenne vs België (pensioenaanspraken).


Alleen in het arrest Defrenne II is de stewardess in het gelijk gesteld. Dit werd een standaardarrest met belangrijke gevolgen voor de rechtsontwikkeling.

Uitspraak Hof[bewerken]

Defrenne II[bewerken]

Het Hof heeft geoordeeld dat artikel 119 van het verdrag rechtstreeks kan worden ingeroepen in een geschil dat aan een nationale rechter ter beoordeling wordt voorgelegd inzake ongelijke verloning van mannen en vrouwen. Artikel 119 EEG-verdrag (thans artikel 157 VwEU) heeft zowel verticale als horizontale rechtstreekse werking. Het Hof van Justitie beklemtoonde ook de fundamentele waarde die de gemeenschap (sic) hecht aan gelijke beloning tussen mannen en vrouwen.

Ten vervolge van deze uitspraak werd Sabena verplicht om Gabrielle Defrenne voor de periode 1962 – 1966 hetzelfde (hogere) loon uit te betalen dat ze als steward zou hebben ontvangen.

Defrenne III[bewerken]

In dit arrest (zaak 149/77)[5] heeft het Hof beslist dat art. 119 EEG-verdrag beperkt moet worden uitgelegd, zodat het alleen betrekking heeft op het probleem van salarisdiscriminatie tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers en niet (ook) de gelijkheid van de andere op mannelijke en vrouwelijke werknemers toepasselijke arbeidsvoorwaarden voorschrijft.