Luchtvaartmaatschappij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Silhouette vliegtuig
Categorieën bij
Luchtvaart
Geschiedenis
Luchtvaart naar jaar
Vliegramp
Instelling
Opleiding
Museum
Technologie
Navigatie
Classificatie
Luchtmacht
Gevechts-
vliegtuig

Vliegbasis
Luchtvaartuig
Vliegtuig
Luchtschip
Zweefvliegen
Industrie
Vliegtuigbouwer
Maatschappij
Vliegveld
Persoon
Piloot
Pionier
Lijsten
Verkeersvliegtuigen
Luchthavens
Luchtvaart-
maatschappijen
Commons: Luchtvaart
A-Z
Portaal  Portaalicoon  Luchtvaart

Een luchtvaartmaatschappij is een bedrijf dat vervoer door de lucht aanbiedt. In de regel verstaat men hieronder passagiers- en/of goederenvervoer per vliegtuig.

Nationaal symbool[bewerken]

Luchtvaartmaatschappijen fungeren vaak als nationaal symbool, wat onderstreept wordt door kleurvoering en naam, en kunnen daarom doorgaans op sympathie van het publiek en - in geval van (financiële) problemen - op steun van de overheid rekenen. Zo waren de Amerikaanse en Nederlandse regering nodig voor het sluiten van een zogenaamde open skies-overeenkomst om te voorkomen dat de verregaande samenwerking tussen KLM en Northwest gedwarsboomd zou worden door beperkingen die beide landen aan buitenlandse firma's oplegden.

In de Europese Unie worden de luchtvaartmaatschappijen echter sinds enkele jaren steeds meer geacht op eigen benen te staan, wat onder andere tot gevolg heeft gehad dat bijvoorbeeld Sabena (België) en Swissair (Zwitserland) failliet gingen, maar ook dat Air France en KLM konden fuseren tot Air France-KLM.

Bedrijfsstrategieën[bewerken]

De grote luchtvaartmaatschappijen bieden vaak zowel intercontinentale als regionale vluchten aan. Kleinere maatschappijen beperken zich tot hun thuiscontinent.

Vooral voor lange-afstandsvluchten zijn twee gangbare strategieën in zwang: het hub-and-spokes-systeem wordt gekenmerkt door grootschalig vervoer tussen grote luchthavens, terwijl kleinere vliegtuigen passagiers van of naar regionale luchthavens brengen. Het alternatief, dat vooral als voordeel heeft dat de passagiers minder vaak of zelfs helemaal niet hoeven over te stappen, is het verzorgen van directe verbindingen tussen luchthavens ongeacht hun grootte. De keuze voor een van deze strategieën bepaalt goeddeels het aankoopbeleid van vliegtuigen, die in vervoerscapaciteit en vliegafstand van elkaar verschillen.

Een ander onderscheid tussen de verschillende bedrijven kan gemaakt worden op basis van hun doelgroep. De zakelijke markt is over het algemeen stabieler, economisch aantrekkelijker, maar ook kleiner dan de toeristische markt. De meeste luchtvaartmaatschappijen hebben beide groepen op het oog en richten hun vliegtuigen in verschillende klassen in om voor iedereen aantrekkelijke plaatsen beschikbaar te stellen.

Een groot aantal luchtvaartmaatschappijen heeft zich verenigd in samenwerkingsverbanden om kostenefficiënter te kunnen werken en om een uitgebreider netwerk van bestemmingen te kunnen aanbieden. In de praktijk merkt een passagier dit aan de gedeelde vluchtcodes, gezamenlijke spaarsystemen voor trouwe klanten en de mogelijkheid om indien nodig tijdens één reis gebruik te maken van vliegtuigen van verschillende firma's. Er zijn een paar grote allianties die voornamelijk bestaan uit een Amerikaanse maatschappij, één of twee Europese partners, een Aziatische maatschappij en meerdere kleine deelnemers. Oneworld (rond American Airlines en British Airways), Skyteam (met Air France-KLM en Delta Air Lines) en Star Alliance (o.a. United Airlines en Lufthansa) hebben het grootste deel van de wereldmarkt in handen. Tegen het eind van de jaren negentig hebben KLM en Northwest geprobeerd hun samenwerkingsverband uit te breiden tot een globale alliantie, Wings genaamd. Deze pogingen liepen echter op niets uit.

Sinds enkele jaren wordt Europa geconfronteerd met een nieuw verschijnsel (in de Verenigde Staten bestaat dit al langer): low cost carriers of budget airlines. Dit zijn luchtvaartmaatschappijen die tegen sterk gereduceerde tarieven plaatsbewijzen aanbieden. De lagere prijzen zijn mogelijk door bijvoorbeeld besparingen op distributie van tickets (door bijvoorbeeld online verkoop), door beperking van de service aan boord van vliegtuigen (geen maaltijden of versnaperingen, alleen tegen betaling) en door het klassieke onderscheid tussen economy class (2e klas) en business class (1e klas) te laten vervallen. De tarieven variëren vaak sterk afhankelijk van boekingsdatum. Zo kunnen de vroegste boekers de laagste prijzen bedingen, terwijl late beslissers vaak evenveel moeten betalen als bij reguliere maatschappijen. De grootste en bekendste in Europa opererende budget airlines zijn EasyJet en Ryanair.

Trans-Atlantische no-frillsvluchten[bewerken]

De eerste luchtvaartmaatschappij die trans-Atlantische no-frillsdiensten aanbood, was Laker Airways, dat aan het einde van de jaren zeventig zijn beroemde "Skytrain"-vluchten uitvoerde tussen Londen en New York City. De dienst werd opgeheven toen British Airways en PanAm hun prijzen verlaagden en Laker tot faillissement dreven.

In 2004 verlaagde de Ierse maatschappij Aer Lingus zijn prijzen om te concurreren met maatschappijen als Ryanair, en begon ook trans-Atlantische no-frillsvluchten aan te bieden voor iets meer dan 100 euro. Tegen het einde van 2004 begon ook de Canadese maatschappij Zoom Airlines goedkope vluchten aan te bieden van Glasgow en Manchester in het Verenigd Koninkrijk naar Canada voor 89 pond.

Capaciteit en vervoersprestaties[bewerken]

De capaciteit van een luchtvaartmaatschappij wordt uitgedruk in stoel- of vrachttonkilometers. Dit zijn eenvoudige maatstaven die rekening houden met het aantal en type vliegtuigen waarmee een maatschappij vliegt en de afstanden die deze vliegtuigen afleggen.

Passagiers[bewerken]

  • Stoelkilometer ((en) Available Seat Kilometer ASK): het aantal stoelen in het vliegtuig vermenigvuldigd met het aantal gevlogen kilometers. Voorbeeld: als een vliegtuig met 100 stoelen een vlucht maakt van 500 kilometer dan is de aangeboden capaciteit 50.000 stoelkilometer.
  • Passagierskilometer ((en) Revenue Passenger Kilometer RPK): als het eerder genoemde vliegtuig maar 70 passagiers heeft, dan is de vervoersprestatie 35.000 passagierskilometer.
    • De bezettingsgraad van het vliegtuig is het aantal passagierskilometers gedeeld door de stoelkilometers, ofwel 70% in dit rekenvoorbeeld.

Vracht[bewerken]

  • Productie in vrachttonkilometers ((en) Available Ton Kilometer, ATK): De vrachtcapaciteit van een vliegtuig vermenigvuldigd met de afgelegde afstand.
  • Vervoer in vrachttonkilometers ((en) Revenue Ton Kilometer, RTK): De daadwerkelijk hoeveelheid vracht in een vliegtuig maal de gevlogen afstand.
    • De benuttingsgraad is de hoeveelheid vervoerde vracht gedeeld door de vrachtcapaciteit.

Door alle prestaties van alle uitgevoerde vluchten op te tellen worden de vervoersprestaties van de hele luchtvaartmaatschappij verkregen. De meeste luchtvaartmaatschappijen publiceren deze cijfers op maandbasis.

Zie ook[bewerken]