Assels

Assels

Plaats in België
Situering
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Gemeente	Gent
Coördinaten	51° 2′ NB, 3° 41′ OL
Algemeen
Oppervlakte	2,62 km²
Inwoners (2011)	794
Overig
Website	Officiële website
Detailkaart
Locatie in Oost-Vlaanderen
Foto's
De Piereput, nabij de ingang van het natuurreservaat 'Assels'
Portaal    België

De Assels situeren zich ten oosten van het centrum van Drongen, op een 'eiland' gevormd door twee Leie-armen en de Ringvaart. Ongeveer de helft van de Assels is nog grotendeels 'natuurlijk' gebleven en bestaat uit meersen (moerassen). Daarnaast zijn er enkele woonkernen. Van zuid naar noord loopt door dit gebied een Oude Leie-arm, die tot 1977 de grens vormde tussen de voormalige gemeenten Drongen en Afsnee. De Ringvaart en de ringweg R4 sluiten het gebied volledig af in het oosten.

Geschiedenis

De naam ‘Assels’ zou verwijzen naar ‘Hasla’ of hazelaar en staat al vermeld in een charter van 1397. In het gebied zijn vanaf de 14de eeuw verschillende boerderijen gevestigd, enkele daarvan zijn bewaard gebleven, zoals het 'Goed der Assels' (15e eeuw), de 'Kaaksmete' en 'De Bunt' (16e eeuw). Omdat een groot deel van het gebied tijdens de winters onder water kwam te staan, zijn deze boerderijen en hun akkers gesitueerd op de hoger gelegen donken. Tussen de landerijen zijn nog enkele oude landwegen overgebleven. Ze verbonden het gebied enerzijds verbonden met de abdij van Drongen (Asselsekerkweg) en anderzijds met Afsnee (Pontstraat). Tot 1826 moest daarvoor ook een veerpont gebruikt worden. In dat jaar werd een houten brug gebouwd die in 1900 werd vervangen door een betonnen brug, de Pontbrug. Ondertussen was in 1838 de spoorlijn Gent-Brugge aangelegd, die de Assels in een noordelijk en zuidelijk deel opsplitste. Na 1900 werd het gebied toegankelijker en kon 'Afsnee-Drie-Leien' uitgroeien tot een woonwijk. De rest van de Assels bleef landelijker, en kende veel minder nieuwbouw, met uitzondering van de wijk 'Krommeham', die vanaf 1975 in het zuiden van de Assels werd gebouwd.

Door de eilandsituatie bleef het gebied relatief dunbevolkt en ontwikkelde er zich geen industriële activiteit. De talrijke overstromingen in het verleden zorgden er ook voor dat de landbouwactiviteit, voornamelijk extensieve veeteelt, in het gebied beperkt is gebleven. Hierdoor zijn veel natuurwaarden behouden. Planologische bescherming heeft de versnippering in de Assels door bewoning en weekendhuisjes tot stilstand gebracht. Sterk visueel bepalend is de spoorlijn Brussel-Oostende, die het gebied verdeeld in een noordelijk- en een zuidelijk deel.

De oudste bewoning van de Assels is te vinden ten oosten van deze Oude Leie-arm (grondgebied Drongen), op een centrale donk die ongeveer 2,5 meter hoger ligt dan het omliggende meersengebied, en waarop al sinds de 16de eeuw verschillende boerderijen zijn gevestigd.

In de 20ste eeuw ontstond in het onbebouwde meersengebied ten westen van de Oude Leie, dat tot Afsnee behoorde, een volledig nieuwe woonwijk: de Drie Leien, genoemd naar de verschillende Leie-armen die hier samenvloeien. Deze wijk is voor autoverkeer enkel toegankelijk vanuit Drongen, via de Pontbrug, en is altijd aangewezen geweest op Drongen-Centrum. Ze behoort dan ook tot deze parochie. Fietsers en voetgangers kunnen sinds de aanleg van de R4-buitenring ook via het parallel fietspad andere delen van Gent bereiken. Binnen bepaalde uren kan er ook nog gebruikgemaakt worden van een fiets– en voetveer dat een verbinding verzorgt over de Leie tussen de Assels en Afsnee-dorp. De wijk Drie Leien telt bijna 700 inwoners.

In ruimere zin kunnen de Assels beschouwd worden als het volledige meersengebied tussen twee grote Leie-armen ten westen van Gent. Zeker voor het graven van de Watersportbaan (1954) en de Ringvaart (1969) was dit het geval. De volkstuintjes, gelegen tussen de Drongense Steenweg en de Watersportbaan, zijn trouwens nog steeds naar de Assels genoemd.

Overstromingsgebied

De Assels maken deel uit van de Drongense Meersen, onderdeel van de eens zeer uitgestrekte meersengordel rond Gent. Vroeger kwam het grootste deel van dit gebied elke winter onder water te staan. Al vanaf de middeleeuwen probeerde men de waterhuishouding te regelen door de waterafvoer te bevorderen met de aanleg van sloten, dijkjes en bemaling. De dijk langs de Leie is waarschijnlijk aangelegd vanaf 1700 in opdracht van de abdij van Drongen. Desondanks kwamen er nog regelmatig overstromingen voor. Na de laatste grote overstroming van december 2002 is de Leiedijk verhoogd en overal op dezelfde hoogte gebracht.

Natuurreservaat

Om het landschap in de Assels zo goed mogelijk in stand te houden worden sinds 2002 door Natuurpunt stelselmatig percelen aangekocht. Het meersenlandschap bestaat uit soortenrijke graslanden, doorweven met sloten. Centraal in de meersen broeden weidevogels zoals de grutto en de kievit. De in Vlaanderen zeldzame veldgerst doet het in de Assels bijzonder goed. Dit wijst op oude graslanden op zware kleibodem. Natuurpunt beheerde in 2013 meer dan 38 hectaren, waarvan er 12 waren erkend als natuurreservaat. Intensief gebruikte weides worden omgezet naar extensief gebruikt grasland met een hogere natuurwaarde. Het is de bedoeling om overwinterende watervogels en broedende weidevogels, die hier vroeger in groten getale voorkwamen, terug aan te trekken. Aan de Piereput is een vogelkijkhut aanwezig. De verspreiding van de grote waternavel (exoot) wordt zo veel als mogelijk teruggedrongen.

Ten noorden van de spoorweg, ook wel gekend als Hoge Blaarmeersen, worden Belgische trekpaarden ingezet bij het natuurbeheer.

In 2010 is in de Assels een bepijlde wandelroute uitgezet met een lengte van 6 km.

Sinds januari 2019 is de fusie van het natuurreservaat Assels met het meer zuidwestelijk gelegen natuurreservaat Keuzemeersen erkend. De gebieden maken deel uit van het project Levende Leie.

In 2025 is het Donkbos, gelegen op de plaats van een voormalige camping, toegevoegd aan de Assels.

Externe links

• Natuurpunt.be: De Assels in Natuurpark Levende Leie
• Website over de Assels door de inwoners

Bronnen, noten en/of referenties