Auteursrechten in de Europese Unie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Auteursrechten in de Europese Unie is een verwijzing naar een groep Europese richtlijnen die voor zekere mate van harmonisatie in de Europese markt moeten bewerkstelligen. Deze richtlijnen moeten door de lidstaten omgezet worden in nationale wetgeving, Daarbij heeft het Europese Hof van Justitie de taak om de correcte toepassing van de richtlijnen en Europese verdragen te verzekeren, via vonnissen of prejudiciële procedures. Oorspronkelijk bestonden tussen de lidstaten grote verschillen in de wetgeving rond auteursrechten, meer bepaald tussen lidstaten met een rechtssysteem volgens common law (Cyprus, Ierland, Malta en het Verenigd Koninkrijk) en lidstaten met Continentaal recht.

Geschiedenis[bewerken | bron bewerken]

De inspanningen om de Europese wetgeving inzake auteursrechten te harmoniseren, gaan terug tot de ondertekening van de Berner Conventie (1886). Alle EU-lidstaten hebben dit het verdrag ondertekend, hetgeen overigens een voorwaarde is bij toetreding tot de Europese Unie.[bron?] Een eerste stap in deze harmonisatie werd in 1991 gezet door de toenmalige Europese Economische Gemeenschap, een richtlijn voor de bescherming van computerprogramma’s aannam.[1] In 1993 werde eze gevolgd door een richtlijn over de beschermingstermijn van auteursrechten. Nadien zijn nog diverse richtlijnen aangenomen.

De toepassing van de EU-richtlijnen inzake auteursrechten is echter niet zonder slag of stoot verlopen, getuige de rechtszaken voor het Hof van Justitie daarover.[2]

Een andere, meer recente controverse rond auteursrechten is het gevolg van opkomende kritiek op de Wereldhandelsorganisatie en de globalisering in het algemeen.[bron?]

Richtlijnen met relatie tot auteursrechten[bewerken | bron bewerken]

De volgende richtlijnen zijn sinds het ontstaan van de Europese Unie aangenomen en verwant aan het auteursrecht en aanverwante rechten zoals databankenrecht en naburige rechten:

  • Richtlijn 93/83/EEG van de Raad van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en de doorgifte via de kabel[3]
  • Richtlijn databanken: Richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van databanken[4] bedoeld ter bescherming van databanken, die geen aanspraak kunnen maken op origineel auteursrecht.
  • Auteursrechtenrichtlijn / Richtlijn copyright: Richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij[5] om de toepassing te harmoniseren van het auteursrechtenverdrag, gesloten in het kader van de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (WIPO)
  • Richtlijn 2001/84/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2001 betreffende het volgrecht ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk[6]
  • Richtlijn 2003/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie[7]
  • Richtlijn intellectuele eigendomsrechten: Richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten[8]
  • Richtlijn 2006/115/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom[9] (vervangt Richtlijn 92/100/EEC van 19 november 1992[10]
  • Richtlijn beschermingstermijn: Richtlijn 2006/116/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de beschermingstermijn van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten[11][12] om de beschermingstermijnen van het auteursrecht in de lidstaten te harmoniseren. De termijn van 50 jaar werd nadien uitgebreid tot 70 jaar[13]
  • Richtlijn software: Richtlijn 2009/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's[1] (vervangt de op 24/5/2009 vervallen Richtlijn 91/250/EEG van 14 mei 1991)
  • Richtlijn verweesde werken (Richtlijn 2012/28/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 inzake bepaalde toegestane gebruikswijzen van verweesde werken)[14]
  • Richtlijn inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt (Richtlijn (EU) 2019/790) is bedoeld voor de harmonisatie van auteursrechtaspecten in de digitale interne markt van de Europese Unie. Een ontwerp van de Richtlijn, die hevige discussies uitlokte, met name over de artikelen 11 en 13 (“uploadfilter” en “linktaks”) is in maart 2019 voor het Europees Parlement gekomen en aangenomen met 348 voorstemmers en 274 tegen.[15]

Publicaties van de Europese Commissie[bewerken | bron bewerken]

Vanaf maart 2019 heeft de Europese Commissie de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 licentie[16] als een standaard-licentie geadopteerd voor al haar publicaties.[17] Publicaties van de Europese Commissie met deze standaard-licentie mogen zonder toestemming verder verspreid worden, aangepast worden, zelfs voor commerciële toepassingen. Zolang de commissie maar aangemerkt wordt als maker van de publicatie en een link naar de licentie opgenomen wordt.

Zie ook[bewerken | bron bewerken]