Belgische verkiezingen 1965

Wetgevende verkiezingen 1965
Uitslag per kiesarrondissement (Kamer)
Datum	23 mei 1965
Land	België
Te verdelen zetels	212 (Kamer) 106 (Senaat)
Opkomst	91,58%
Resultaat
Nieuwe regering	Harmel
Vorige regering	Lefèvre
Opvolging verkiezingen
← 1961     1968 →
Portaal    Politiek België

De Belgische verkiezingen van 1965 werden gehouden op zondag 23 mei. Tegelijk met het parlement (Kamer en Senaat) werden de negen provincieraden verkozen.

Net als bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 1964 verliezen zowel christendemocraten en socialisten wat van hun pluimen, terwijl de liberalen van de PVV de vruchten lijken te plukken van de verruimingsoperatie van enkele jaren eerder. Na deze verkiezingen werd de regering-Harmel I gevormd, maar na een klein jaar viel deze al, waarna de regering-Vanden Boeynants I werd gevormd met de PVV als coalitiepartner, in plaats van de BSP zoals voorheen.

De Vlaams-nationalisten van de Volksunie slagen er intussen al een aantal verkiezingen in winst te boeken. In de vroege jaren 1960 gaat ook in Wallonië de federalistische gedachte opleven. In navolging van het Mouvement Populaire Wallon (MPW) van André Renard worden een aantal kleinere wallingantische partijen gesticht die in 1968 fuseren tot het Rassemblement Wallon (RW). In 1965 komt het RW voor het eerst in de kamer. Voor een tiental jaar zal de partij daarna een belangrijke rol spelen. In Brussel is al drie jaar voordien het Front Démocratique des Francophones (FDF) ontstaan. Die partij zal voor enige tijd de grootste worden in de hoofdstad en later tot samenwerking komen met het RW.

Lijstnummers

Op 28 April 1965 werd onder het toeziend oog van de Minister van binnenlandse zaken Arthur Gilson de loting verricht van de nationale nummers. Nationale lijstnummers worden toegekend aan partijen die lijsten hebben ingediend voor kamer en senaat waarvan men de handtekening heeft van 5 volksvertegenwoordigers en 5 senatoren.

De communisten onder leiding van Erneste Burnelle, deden als tegenprestatie voor de geleverde handtekeningen niet mee aan de loting en verkregen automatisch nummer 4.

Lijstnummer	Partij
1	CVP/PSC
2	BSP/PSB
3	PVV/PLP
4	KPB-PCB

Resultaten

• Ingeschreven kiezers: 6.091.534
• Kamer - neergelegde stemmen: 5.578.707 (91,58% opkomst)
  • Blanco en ongeldige stemmen: 396.941 (7,11% van stemmen)
  • Geldige stemmen: 5.181.766 (92,89% van stemmen)
• Senaat - neergelegde stemmen: 5.578.609 (= 91,58% opkomst)
  • Blanco en ongeldige stemmen: 461.584 (8,3% van stemmen)
  • Geldige stemmen: 5.117.025 (91,7% van stemmen)

Zetelverdeling Kamer 1965

De 212 zetels zijn als volgt verdeeld:

■ KPB: 6
■ BSP: 64
■ CVP: 77
■ FDF: 3
■ PVV: 48
■ Front Wallon: 1
■ Front Wallon des Travail: 1
■ VU: 12

• Zetelverdeling

Partij		%	Kamer	Senaat
	CVP/PSC	34,5%	77 (-19)	44 (-2)
	BSP/PSB	28,3%	64 (-20)	31 (-14)
	PVV/PLP	21,6%	48 (+28)	23 (+12)
	Volksunie	6,7%	12 (+7)	4 (+2)
	KPB/PCB	4,6%	6 (+1)	3 (+2)
	FDF	1,3%	3 (+3)	1 (+1)
	Front Wallon	0,5%	1 (+1)	0
	PWT	0,5%	1 (+1)	0
Totaal		100%	212	106

Naast de 106 rechtstreeks verkozen senatoren, waren er ook 48 provinciale senatoren (+2 tegenover 1961) en 24 gecoöpteerde senatoren (+1 tegenover 1961). In totaal waren er dus 178 senatoren.

• Aantal Stemmen per Partij

Partij	Stemmen	Percentage	Zetels
CVP/PSC	1785211	34,45%	77
BSP/PSB	1465503	28,28%	64
PVV/PLP	1119991	21,61%	48
Volksunie	333480	6,44%	12
KPB/PCB	236721	4,57%	6
FDF	68966	1,33%	3
Front Wallon	24245	0,47%	1
Parti Wallon des Travailleurs	23582	0,46%	1
De Socialist	14937	0,29%
Parti Catholique/Katholi	14007	0,27%
Vlaamse Volkspartij	13451	0,26%
Parti Communiste Wallon	13321	0,26%
PCB/BKP	10590	0,20%
Union Travailliste Indépendant	8680	0,17%
Vlaamse Democraten	7983	0,15%
PSI	7941	0,15%
Front Démocratique Wallo	5709	0,11%
Afzonderlijk	4762	0,09%
Union Francophone	3776	0,07%
Nat Partij Zelfstandigen	3089	0,06%
Protection Animaux	2543	0,05%
Parti Travailliste belge	2237	0,04%
Rassemblement Indépendant	2213	0,04%
Parti National	1889	0,04%
Retour à Liège	1552	0,03%
PSI/OSP	1507	0,03%
Unie der Zelfstandigen	1014	0,02%
Classes Moyennes Indépendant	958	0,02%
Kaganovemus	890	0,02%
Isolé	493	0,01%
PORT	385	0,01%
Union Nouvelle Résistance	309	0,01%
Totaal	5181935	100%	212

Kiesarrondissementen

Het was de eerste verkiezing na de vastlegging van de taalgrens en de indeling van België in vier taalgebieden, en dus ook na de overheveling van een aantal gemeenten naar een andere provincie. Hieronder volgt de zetelverdeling per kiesarrondissement voor de Kamer, met het verschil ten opzichte van de vorige verkiezingen indien van toepassing. Zo werden bijvoorbeeld de gemeenten van het huidige Komen-Waasten overgeheveld van het arrondissement Ieper naar het nieuwe arrondissement Moeskroen, waardoor Ieper een zetel minder had en Doornik-Aat (dat Doornik-Aat-Moeskroen werd) eentje meer.

(Provincie Antwerpen: 33) Antwerpen: 20 Mechelen: 6 Turnhout: 7 (+1) (Provincie West-Vlaanderen: 23) Brugge: 5 Kortrijk: 6 Veurne - Diksmuide - Oostende: 5 Roeselare - Tielt: 5 Ieper: 2 (-1) (Provincie Oost-Vlaanderen: 30) Aalst: 6 Oudenaarde: 3 Gent - Eeklo: 13 Sint-Niklaas: 4 Dendermonde: 4 (Provincie Limburg: 13) Hasselt: 6 (+1) Tongeren - Maaseik: 7 (+1)

(Provincie Henegouwen: 31) Charleroi: 11 Bergen: 6 (-1) Zinnik: 4 Thuin: 3 (-1) Doornik-Aat-Moeskroen: 7 (+1) (Provincie Luik: 23) Hoei-Borgworm: 4 Luik: 14 Verviers: 5 (-1) (Provincie Luxemburg: 5) Aarlen - Marche-en-Famenne - Bastenaken: 3 Neufchâteau - Virton: 2 (-1) (Provincie Namen: 8) Dinant - Philippeville: 3 (-1) Namen: 5

(Provincie Brabant: 46) Leuven: 8 (+1) Brussel: 33 (+1) Nijvel: 5

Kandidaten

Camille Huysmans was zittend volksvertegenwoordiger voor BSP. Het was zijn wens om als eerste eeuweling in het parlement te zetelen, maar hij werd van de BSP-kandidatenlijst voor Antwerpen geweerd wegens zijn hoge leeftijd (93). Huysmans was het hiermee niet eens en kwam op met een scheurlijst, "De Socialist". Hij behaalde 14.937 stemmen, wat niet voldoende was om herkozen te worden.

Verkozenen

• Kamer van volksvertegenwoordigers (samenstelling 1965-1968)
• Samenstelling Belgische Senaat 1965-1968

Regeringsvorming

Zie Regeringsformatie België 1965 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de verkiezingen werd de regering-Harmel gevormd.

Bronnen, noten en/of referenties

• BLOM, J.C.H. en LAMBERTS, E. (red.), Geschiedenis van de Nederlanden, Baarn, 2009, 307.
• Verkiezingsresultaten van 1965 voor de Kamer
• Verkiezingsresultaten van 1965 voor de Senaat

· ·

Verkiezingen in België (lijst)