Besloten hofje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Besloten hofje

Een besloten hofje of beloken hofje (verwijzend naar de hortus conclusus) is de naam van een type gesneden retabelkast die bestaat uit een ondiepe houten bak met daarin een aantal gebeeldhouwde figuurtjes en decoratieve en devotionele voorwerpen, die een religieuze voorstelling weergeven, gekaderd in een tuin.

Typische kenmerken[bewerken]

Een besloten hofje geeft een voorstelling van een afgesloten tuin. Meestal wordt onderaan een lage afscheiding weergegeven met een hekje erin. Dit gesloten poortje is de symbolische voorstelling van de geslotenheid van de tuin.De houten bak is gevuld met groen en kleurrijk materiaal, veelal stof, gouddraad, pijpaarden elementen, verpakte relieken en wassen medaillons. Inhoudelijk is het meestal zeer doordacht.[1]

Inhoud[bewerken]

De naam van dit type kunstwerk verwijst naar de besloten tuin uit het Hooglied, een van de boeken uit het Oude Testament. In het Hooglied bezingt Koning Salomo zijn bruid en het aardse paradijs als een ‘hortus conclusus’, een ‘besloten hof’. Tegelijkertijd is het een metafoor voor de maagdelijkheid en vruchtbaarheid. Maar de voorstellingen die worden weergegeven kunnen ook op andere religieuze gebeurtenissen betrekking hebben. Het woord 'besloten hof' verwijst naar het Paradijs, wat afkomstig is van het oud-Perzische woord voor 'gesloten tuin'. De verwijzing naar het Paradijs wordt vormgegeven door wild woekerende planten en bloemen die zowat altijd aanwezig zijn in de besloten hofjes. Sommige symbolen komen vaak terug in de besloten hofjes: de eenhoorn als symbool voor de menswording, druiventrossen als symbool voor God de Vader, de Zoon (Christus) en de Heilige Geest, en het lam als het Agnus Dei.

Situering[bewerken]

Besloten hofjes waren vooral populair in de 15de en 16e eeuw, meer bepaald in de Zuidelijke Nederlanden. Het zijn typische uitingsvormen van vrouwelijke religieuzen: monialen (vrouwelijke kloosterlingen) of begijnen. Daarom zijn er vaak vrouwelijke heiligen in de besloten hofjes te zien, een beeldengroepje zoals een Anna te Drieën en Catharina van Alexandrië. De bekendste besloten hofjes zijn die uit de streek van Mechelen. In verschillende musea zijn besloten hofjes te bewonderen, bijvoorbeeld in begijnhofmusea en in musea in Mechelen.[2] De grootste verzameling bevindt zich in het Mechelse Schepenhuis.

Externe bron[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. P. Vandenbroeck: Hooglied. De beeldwereld van religieuze vrouwen in de zuidelijke Nederlanden, vanaf de 13de eeuw. Gent: Vereniging voor Tentoonstellingen Paleis voor Schone Kunsten Brussel ; Snoeck-Ducaju & Zoon, 1994, p 91-104.
  2. Stedelijke musea Mechelen: Besloten Hofjes