Charles Rochussen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Charles Rochussen
Buste van Rochussen, door Bart van Hove in de Statenpassage
Buste van Rochussen, door Bart van Hove
in de Statenpassage
Persoonsgegevens
Volledige naam Charles Rochussen
Geboren 1 augustus 1814
Overleden 22 september 1894
Geboorteland Vlag van Nederland Nederland
Beroep(en) Kunstschilder, grafisch ontwerper
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Charles Rochussen (Kralingen, 1 augustus 1814 - Rotterdam, 22 september 1894) was een Rotterdams kunstschilder, lithograaf en ontwerper.

Jeugd en opleiding[bewerken]

Charles Rochussen kwam uit een welgestelde familie; hij was een zoon van de zeep- en zoutfabrikant Hendrik Rochussen, een verzamelaar van kunst en oudheden, en Judith Bethlemine Charlotte Hubert. Zijn broer Henri (1812-1889) werd eveneens een schilder en tekenaar. Charles vertrok uit Rotterdam op zijn 22ste.

In 1836 ging hij naar Den Haag om daar het schildersvak te leren, ondanks dat er aanvankelijk een carrière in de handel voor hem was uitgestippeld. Rochussen volgde aldaar zijn opleiding aan de academie in Den Haag. Zijn vroegste schilderij ontstond al op het atelier van zijn leraar Nuijen c. 1837-38, waar hij slechts korte tijd les kreeg van deze leraar door diens vroege dood. Samen met Nuijen's andere leerling Charles Leickert was hij slippendrager op de begrafenis van zijn jong gestorven leermeester. Hij vond een tweede leraar in Nuijen's vriend Waldorp.[1]

Leven en werk[bewerken]

Na de dood van Nuijen trok Rochussen naar Brabant waar hij de schilder Tavenraat ontmoette, en tekende en schilderde daar diverse landschappen. Al vroeg toonde hij bovendien een bijzondere vaardigheid in het tekenen van figuren en landschappen; met groot gemak tekende hij alles wat hij wilde. Dit maakte hem tot de eersten illustrator van zijn eigen tijd; het illustreren van boeken werd zo zijn specialiteit; hij heeft veel geëtst en gegraveerd.[2] Zo werden al in de 'Kunstkronijk' van 1841-42 diverse litho's van zijn hand gepubliceerd, zoals 'Bom[schuit] op het strand' en 'De Veerpont'. De eerste litho maakte hij naar zijn eigen aquarel (van 1840) waarin nog duidelijk een verwantschap herkenbaar was met zijn leraar Nuijen; met name in de drukte en activiteit van de figuren rondom een binnengekomen vissersboot.[1] In 1840-41 verscheen een uitgave van Vondel's 'Gijsbrecht van Amstel', geïllustreerd met 14 litho's van Rochussen die zijn vroege historische belangstelling duidelijk aantoonden. Hij werd in die jaren al gauw 'een opregte duizendkunstenaar genoemd' [3]. Hij maakte veel schilderijen met afbeeldingen uit de vaderlandse geschiedenis, militaire stukken, stads- en strandgezichten, jachtpartijen en paardenrennen. Rochussen heeft verschillende buitenlandse reizen gemaakt, waarbij onder andere Duitsland, Frankrijk en België werden bezocht.[4]

De tijd dat Rochussen in Den Haag woonde was hij goede vrienden met Sam Verveer 'de ziel der toenmalige Haagsche schildersbent' [5] en met Charles Leickert; voor de laatste stoffeerde hij in ieder geval één keer een werk; hij schilderde de figuurtjes in een al gemaakte schilderij van zijn vriend; beiden zouden in 1849 naar Amsterdam vertrekken en daar gaan werken.[1] Na een verblijf van 20 jaar in Amsterdam (van 1849 tot 1869) keerde hij terug naar Rotterdam; in de negentiende-eeuwse handelsstad was Rochussen een toonaangevende persoonlijkheid. De Rotterdamse notabele was zowel kunstenaar en ontwerper (van bijvoorbeeld historische optochten) als bestuurder van de Rotterdamse kunstacademie en diverse organisaties op cultureel gebied.

Schilderstijl[bewerken]

Rochussen schilderde historie-stukken; met name veel taferelen uit de vaderlandse geschiedenis; in de eerste helft van de negentiende eeuw stonden deze historieschilderingen in hoog aanzien. Kunst moest lijken op die uit de Gouden Eeuw en had te de taak om een verhaal vertellen, het liefst over gebeurtenissen uit de Tachtigjarige Oorlog. Kunst, zo wordt nog weleens gesteld, bekeek men in die tijd 'met de oren'. Tientallen jaren heeft men de eigen geschiedenis gezien zoals Rochussen deze aan het doek toevertrouwde. Later vonden velen hem echter te modern worden in zijn schilderstijl.(bron?) In het werk van Rochussen is bovendien een goed observatievermogen te onderkennen.[1]

Later in zijn leven ontstond een spontane schildertrant; hij begon losser te schilderen, meer in de trant van het opkomend impressionisme, zoals goed te zien is in een paneeltje dat hij waarschijnlijk buiten schilderde in 1861: 'De Zondagmiddagwandeling'. Rochussen leefde dan ook op het breekpunt van twee tijdperken: de periode die haar waarden aan het verleden ontleende èn de tijd waarin de kunst zich juist van de oude tradities probeerde te bevrijden. Jan Veth zal hem later met recht een schilder noemen met een 'voorlijk impressionistische visie.' [6]; niet toevallig was Rochussen dan ook o.a. leraar van de latere stads-impressionist Breitner. Zijn gehele leven bleef Rochussen ongehuwd; hij overleed op 80-jarige leeftijd in 1894 en werd begraven op de Algemene Begraafplaats Crooswijk.

In de Rotterdamse wijk Dijkzigt is er een weg naar Rochussen vernoemd: de Rochussenstraat. Ook is er in Deventer, in de wijk de Vijfhoek, een straat naar hem vernoemd: Charles Rochussenstraat.

Werk in openbare collecties (selectie)[bewerken]

Selectie van werken[bewerken]