Codicil

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een codicil is een door een persoon zelf met de hand geschreven, gedagtekend en door de schrijver zelf ondertekend document.[1] In Nederland kan een codicil gebruikt worden voor een wilsbeschikking, waarin de opsteller (de erflater) zonder tussenkomst van de notaris de nalatenschap van bepaalde roerende zaken regelt, artikel 4:97 van het Burgerlijk Wetboek (Erfrecht). Ook kan een codicil worden gebruikt voor het vastleggen van wensen rond de eigen uitvaart, ook indien de persoon niet bekwaam is een uiterste wil te maken, artikel 19, eerste lid Wet op de Lijkbezorging.

Omdat een codicil veranderbaar is zonder verdere kosten, kan de inhoud eenvoudiger worden aangepast als de omstandigheden wijzigen. Dat is ook een nadeel omdat anderen de inhoud ongeoorloofd kunnen wijzigen. Een codicil kan in bewaring worden gegegeven bij een notaris, of er kan een kopie aan ieder van de erfgenamen worden gegeven, zodat de inhoud niet door anderen dan erflater kan worden veranderd.

Vorm van een codicil[bewerken | brontekst bewerken]

Een getypte of gedrukte tekst is niet rechtsgeldig als codicil, het kan in juridische zin niet als codicil worden aangemerkt. Als het codicil uit meerdere bladzijden bestaat, wordt in de regel op elke pagina een handtekening of paraaf gezet.[2]

Een getypte of gedrukte tekst kan wel gebruikt worden om wensen vast te houden voor het handelen na overlijden, maar dat dokument heeft niet de rechtskracht van een codicil en het zal alleen worden uitgevoerd als voor alle betrokkenen vast staat, dat dit de wensen van de overledene zelf zijn.

Inhoud van een codicil[bewerken | brontekst bewerken]

Door middel van een codicil kan iemand zaken als sieraden, boeken, verzamelingen, documenten, kledingstukken, meubelstukken of andere voorwerpen die behoren tot de eigen inboedel, na overlijden legateren (nalaten) aan een met naam en toenaam genoemd persoon en/of instelling, of aan verschillende genoemde personen en/of instellingen.

Ook kan het auteursrecht na het overlijden via een codicil geregeld worden.[2]

Een codicil kan ook de wensen bevatten met betrekking tot verzorging van het eigen lichaam na overlijden, opbaren, de eigen uitvaart en de asbestemming.

In een met de hand geschreven, gedagtekend en persoonlijk ondertekend dokument kunnen ook aanwijzingen worden gegeven voor een correcte interpretatie van een testament, zodat keuzes in de manier waarop een testament wordt uitgevoerd, niet volledig in de handen van een executeur of afwikkelingsbewindvoerder liggen. Een dergelijk stuk kan als leidraad dienen voor uitleg van het testament door de rechter.

Rechtsgeldigheid[bewerken | brontekst bewerken]

Een codicil heeft dezelfde rechtsgeldigheid als een testament, maar hoeft niet door een notaris te worden opgemaakt. Een kopie ervan kan bij een notaris in bewaring worden gegeven; wettelijk vereist is dat niet, hoewel het in verband met het aantonen van de authenticiteit wel is aan te raden. Codicils worden niet centraal geregistreerd zoals een testament. Uiteraard is veilig opbergen van het document een vereiste, maar ook dat een vertrouwenspersoon van de bergplaats op de hoogte is en er in geval van overlijden bij kan komen. Alleen het originele exemplaar is rechtsgeldig.[3]

Wijziging van een codicil[bewerken | brontekst bewerken]

Wijziging van een codicil is mogelijk door een nieuw te maken en het oude te vernietigen (inclusief een eventuele kopie). Opzettelijke vernietiging van een codicil zonder toestemming van de erflater is een misdrijf; het maakt de erfgenaam die zich hieraan schuldig maakt onwaardig te erven: hij verliest dus zijn erfgenaamschap.

Een codicil kan ook herroepen worden met een testament.[2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Tegenwoordig is het codicil van beperkt belang; in de negentiende eeuw vormden echter de zo te legateren goederen voor het leeuwendeel van de bevolking het enige dat ze ooit zouden nalaten. De wetgever heeft daarom dit speciale "testament voor de armen" mogelijk gemaakt omdat de meesten geen geld hadden voor een echt testament.

Niet mogelijk in codicil[bewerken | brontekst bewerken]

Nalaten van geld en onroerende goederen kan niet via een codicil. Dit is alleen mogelijk door middel van een testament via de notaris. Hetzelfde geldt voor waardevolle spullen zoals een auto, antiek of duurdere schilderijen.[2]

Donorcodicil[bewerken | brontekst bewerken]

Een bijzondere vorm van het codicil is het donorcodicil. Hiermee geeft een persoon toestemming om na zijn of haar overlijden organen of weefsels te transplanteren naar een levende persoon. In Nederland wordt het donorcodicil wel centraal geregistreerd.