Crafoordprijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Crafoordprijs is een wetenschapsprijs, die sinds 1980 jaarlijks wordt uitgereikt door de Kungliga Vetenskapsakademien.

Geschiedenis[bewerken]

De prijs werd ingesteld door Holger Crafoord, een Zweedse industrieel, en zijn vrouw Anna-Greta Crafoord. De prijs is bedoeld om internationaal basisonderzoek op het gebied van astronomie, wiskunde, geowetenschappen, biowetenschappen (met name ecologie) en Polyarthritis (Reumatoïde artritis) te belonen. Deze laatste categorie werd door Crafoord ingesteld omdat hij zelf de laatste jaren van zijn leven aan deze ziekte leed. Volgens het Kungliga Vetenskapsakademien zijn de categorieën gekozen omdat deze vakgebieden buiten de categorieën van de nobelprijs vallen.[1]

Uitreiking[bewerken]

Elk jaar wordt slechts 1 prijs uitgereikt, elk jaar voor een andere categorie - astronomie en wiskunde, dan geowetenschappen, dan biowetenschappen.[1] De categorie polyarthritis wordt alleen uitgereikt indien een speciaal comité hiertoe beslist.[1] De winnaar van de Crafoordprijs wordt in januari van elk jaar bekendgemaakt. De prijsuitreiking is op Crafoorddag in april. De prijs wordt overhandigd door de Koning van Zweden.[1][2]

De prijs bestond in 2009 uit een geldbedrag van 500.000 dollar. Dit geld dient de prijswinnaar te besteden aan verder onderzoek.

Lijst van winnaars[bewerken]

Jaar Categorie Afbeelding Naam Nationaliteit Werk[3]
1982 Wiskunde Vladimir Arnold-1.jpg Vladimir Arnold Sovjet-Unie Theorie van non-lineaire differentiaalvergelijkingen
 Louis Nirenberg Louis Nirenberg Verenigde Staten
1983 Geowetenschappen Edward Lorenz Verenigde Staten Geofysische hydrodynamica
Henry Stommel Verenigde Staten
1984 Biowetenschappen Daniel H. Janzen Verenigde Staten Co-evolutie
1985 Astronomie Lyman Spitzer Verenigde Staten Studies van het Interstellair medium
1986 Geowetenschappen Claude Allègre Frankrijk Isotopische geothermische relaties
Gerald J. Wasserburg Verenigde Staten
1987 Biowetenschappen Eugene P. Odum Verenigde Staten Ecologie van ecosystemen
Howard T. Odum Verenigde Staten
1988 Wiskunde  Pierre Deligne, seated, facing left and away from the camera Pierre Deligne België Algebraïsche geometrie
Alexander Grothendieck.jpg Alexander Grothendieck Frankrijk
1989 Geowetenschappen  James Van Allen James Van Allen Verenigde Staten Verkenning van de ruimte, ontdekking van de Van Allen-gordels
1990 Biowetenschappen Paul Ralph Ehrlich Verenigde Staten Dynamiek en genetic van gefragmenteerde populaties.
 Edward Osborne Wilson Edward Osborne Wilson Verenigde Staten Theorie van eiland-biogeografie
1991 Astronomie Allan Rex Sandage Verenigde Staten Bestudering van sterrenstelsels
1992 Geowetenschappen Adolf Seilacher Duitsland Onderzoek naar de evolutie van leven
1993 Biowetenschappen William Donald Hamilton Verenigd Koninkrijk Theorie van selectie en genetische verwantschap
Seymour Benzer.gif Seymour Benzer Verenigde Staten Genetical and neurophysiological studies of fruit flies
1994 Wiskunde Simon Donaldson Verenigd Koninkrijk Four-dimensional geometry
 Shing-Tung Yau Shing-Tung Yau Verenigde Staten Non-linear techniques in differential geometry
1995 Geowetenschappen Willi Dansgaard Denemarken Development of isotope geological analysis methods
 Nicholas Shackleton Nicholas Shackleton Verenigd Koninkrijk
1996 Biowetenschappen Robert M. May Verenigd Koninkrijk Ecological research
1997 Astronomie Fred Hoyle Verenigd Koninkrijk Study of nuclear processes in stars, stellar evolution
Edwin Salpeter Verenigde Staten
1998 Geowetenschappen Don L. Anderson Verenigde Staten Study of the structures and processes in the interior of the Earth
Adam M. Dziewonski Verenigde Staten
1999 Biowetenschappen  Ernst Mayr in 1994, after receiving an honorary degree at the University of Konstanz Ernst Mayr Verenigde Staten Ontwikkeling van het concept van evolutionaire biologie
John Maynard Smith Verenigd Koninkrijk
George C. Williams Verenigde Staten
2000 Polyarthritis Marc Feldmann Verenigd Koninkrijk Definitie van TNF-alpha
Ravinder N. Maini Verenigd Koninkrijk
2001 Wiskunde Alain Connes Frankrijk Theorie van operator-algebra’s, bedenker van non-communatieve geometrie
2002 Geowetenschappen Dan P. McKenzie Verenigd Koninkrijk Dynamica van de lithosfeer
2003 Biowetenschappen Carl Woese Verenigde Staten Derde domein van het leven
2004 Polyarthritis Eugene C. Butcher Verenigde Staten Studie van moleculaire mechanismen met betrekking tot witte bloedcellen.
Timothy A. Springer Verenigde Staten
2005 Astronomie James E. Gunn Verenigde Staten Begrijpen van de grote structuur van het universum
James Peebles Verenigde Staten
 Martin Rees delivering a lecture at Jodrell Bank Martin Rees Verenigd Koninkrijk
2006 Geowetenschappen Wallace S. Broecker Verenigde Staten Onderzoek naar de globale koolstofkringloop
2007 Biowetenschappen Robert Trivers Verenigde Staten Analyse van sociale evolutie
2008 Astronomie Rashid Sunyaev Rashid Alievich Sunyaev Rusland Bijdragen aan hoge-energie astrofysica en cosmologie
Wiskunde  Maxim Kontsevitsj Maxim Kontsevitsj Rusland Bijdragen aan de wiskunde van modern, theoretische fysica.
 Edward Witten writing on a blackboard Edward Witten Verenigde Staten
2009 Polyarthritis Charles Dinarello Verenigde Staten Isolatie van interleukines en het begrijpen van hun rol in het ontstaan van ontstekingen.
Tadamitsu Kishimoto Japan
Toshio Hirano Japan
2010 Geowetenschappen  Walter Munk Walter Munk Verenigde Staten “voor zijn onderzoek en fundamentele bijdragen aan het begrijpen van oceaancirculaties, getijden, golven, en hun rol in de aardse dynamiek”
2011 Biowetenschappen  Ilkka Hanski Ilkka Hanski Finland Onderzoek naar de invloed van ruimtelijke variatie op de dynamiek van planten- en dierengemeenschappen
2012 Astronomie Reinhard Genzel Duitsland "voor hun waarnemingen van sterren in een baan om het centrum van het melkwegstelsel, die de aanwezigheid van een superzwaar zwart gat aangeven"
Andrea Ghez Verenigde Staten
Wiskunde  Jean Bourgain Jean Bourgain België “voor hun briljante en baanbrekende werk op het gebied van Fourieranalyse, partiële differentiaalvergelijkingen, ergodische theorie, getaltheorie, combinatieleer, functionaalanalyse en theoretische computerwetenschappen"
 Terence Tao Terence Tao Verenigde Staten
2013 Polyarthritis  Peter K. Gregersen Peter K. Gregersen Verenigde Staten "for their discoveries concerning the role of different genetic factors and their interactions with environmental factors in the pathogenesis, diagnosis and clinical management of rheumatoid arthritis".
 Lars Klareskog Lars Klareskog Zweden
 Robert J. Winchester Robert J. Winchester Verenigde Staten
Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d About the prize. The Royal Swedish Academy of Sciences Geraadpleegd op 3 July 2009
  2. King of Sweden awards Crafoord Prize to IC researchers. Imperial College of Science, Technology and Medicine (4 October 2000) Geraadpleegd op 5 July 2009
  3. The Crafoord Prize 1982-2009 (PDF). The Royal Swedish Academy of Sciences Geraadpleegd op 4 July 2009