Dauphin (kroonprins)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wapenschild van de Dauphins van Frankrijk.

Dauphin (Latijn: delphinus, Nederlands: dolfijn) was een oude dynastieke titel in het Franse koninkrijk, oorspronkelijk gedragen door de graven van Vienne, in de Viennois.

Dauphin was de bijnaam van Guigues IV, graaf van de Viennois, en werd voor het eerst ca. 1140 opgetekend. Zijn opvolgers maakten er een eretitel van.
Geruïneerd door de organisatie van een volkomen zinloze kruistocht[bron?] en door zijn vele investeringen in kunst en onderwijs (oprichting Universiteit van Grenoble), verkocht Humbert II op 29 maart 1349 het graafschap aan de Franse koning Filips VI, op voorwaarde dat de titel van dauphin behouden zou blijven en dat de Viennois als een afzonderlijke eenheid zou worden bestuurd, los van de rest van het kroondomein. Het gebied was daarna het traditionele domein van de kroonprins, die om die reden als de Dauphin de geschiedenis inging, terwijl de Viennois bekend werd als de Dauphiné. De titel verdween voorgoed met Henri de Chambord, de Franse kroonpretendent in 1836.[bron?]

Over de herkomst van de titel bestaan enige theorieën :

  • Guigues zou zijn bijnaam te hebben ontleend aan zijn moeders neef, de Bourgondiër Dolfin; of zijn moeder gaf ze hem, als herinnering aan haar neef.
  • Het is een Duitse verbastering van "du Viennois" (van de Viennois).
  • Guigues nam eerst de dolfijn (Latijn delphinus) als embleem aan en werd er vervolgens naar vernoemd.
  • Guigues' moeder, die van Italiaanse afkomst was, noemde haar jonge spring-in't-veld van een zoon naar het dier dat ze uit haar thuisland kende.

De ware reden voor de titel van Dauphin moet gezocht worden in de Romeinse naam van deze regio rond Vienne. De Romeinen noemden de streek Delphinatus Viennensis, afgeleid van het Griekse woord 'adolphos', dat broeder betekent. Delphinatus Viennensis is dus letterlijk vertaald 'de broederschap van Vienne', en heeft op zich niets te maken met een dolfijn.

De Dauphins namen de dolfijn pas in de 13e eeuw in hun wapen op: in goud een dolfijn van azuur, gevind en gekieuwd van keel.

Lijst van Dauphins van Frankrijk[bewerken]

Afbeelding Naam Erfgenaam van Geboortedatum Dauphin geworden Opgehouden Dauphin te zijn Sterfdatum Andere titels Kroonnaam Dauphine
Charles V France.jpg Karel, 1ste Dauphin van Frankrijk Jan II 21 januari 1338 22 augustus 1350 8 april 1364
Koning geworden
16 september 1380 Hertog van Normandië Karel V Johanna van Bourbon
Young Charles VI of France.jpg Karel, 2e Dauphin van Frankrijk Karel V 3 december 1368 16 september 1380 21 oktober 1422
Koning geworden
Karel VI
Karel, 3e Dauphin van Frankrijk Karel VI 26 september 1386 28 december 1386
Charles, 6th Dauphin.jpg Karel, 4e Dauphin van Frankrijk 6 February 1392 13 January 1401 Hertog van Guyenne
Louis de Guyenne, dauphin of France.jpg Lodewijk, 5e Dauphin van Frankrijk 22 januari 1397 13 januari 1401 18 december 1415 Hertog van Guyenne Margareta van Bourgondië
Jean de Touraine, dauphin of France.jpg Jan, 6e Dauphin van Frankrijk 31 augustus 1398 18 december 1415 5 april 1417 Hertog van Touraine Jacoba van Beieren
Charles7.jpg Karel, 7e Dauphin van Frankrijk 22 februari 1403 5 april 1417 21 oktober 1422
Koning geworden
22 juli 1461 Graaf van Ponthieu Karel VII
Louis-XI-dauphin.jpg Lodewijk, 8e Dauphin van Frankrijk Karel VII 3 juli 1423 22 juli 1461
Koning geworden
30 augustus 1483 Lodewijk XI Margaretha Stuart;
Charlotte van Savoye
Frans, 9e Dauphin van Frankrijk Lodewijk XI 4 december 1466
Charles VIII de france.jpg Karel, 10e Dauphin van Frankrijk 30 juni 1470 30 augustus 1483
Koning geworden
7 april 1498 Karel VIII
Master of Moulins - The Dauphin Charles-Orlant - WGA14467.jpg Charles Orland, 11e Dauphin van Frankrijk Karel VIII 11 oktober 1492 16 december 1495
Charles (1496).jpg Karel, 12e Dauphin van Frankrijk 8 september 1496 2 oktober 1496
Frans, 13e Dauphin van Frankrijk juli 1497
Francis Dauphin Bretagne.jpg Frans, 14e Dauphin van Frankrijk Frans I 28 februari 1518 10 augustus 1536 Hertog van Bretagne
Henri II of France - Limoges.jpg Hendrik, 15e Dauphin van Frankrijk 31 maart 1519 10 augustus 1536 31 maart 1547
Koning geworden
10 juli 1559 Hertog van Orléans, Hertog van Bretagne Hendrik II Catharina de' Medici
Francois II de france.jpg Frans, 16e Dauphin van Frankrijk Hendrik II 19 januari 1544 31 maart 1547 10 juli 1559
Koning geworden
5 december 1560 Koning-gemaal van Schotland Frans II Maria I van Schotland
Louis XIII.jpg Lodewijk, 17e Dauphin van Frankrijk Hendrik IV 27 september 1601 14 mei 1610
Koning geworden
14 mei 1643 Lodewijk XIII
LouisXIV-child.jpg Lodewijk, 18e Dauphin van Frankrijk Lodewijk XIII 5 september 1638 14 mei 1643
Koning geworden
1 september 1715 Lodewijk XIV
The Grand Dauphin by Rigaud.jpg Lodewijk, de Grote Dauphin, 19e Dauphin van Frankrijk Lodewijk XIV 1 november 1661 14 april 1711 Maria Anna Victoria van Beieren
Louis Duc de Bourgogne.jpg Lodewijk, de Kleine Dauphin, 20ste Dauphin van Frankrijk 16 augustus 1682 14 april 1711 18 februari 1712 Hertog van Bourgondië Maria Adelheid van Savoye
Louis de bourbon (1707-1712).jpg Lodewijk, 21ste Dauphin van Frankrijk 8 januari 1707 18 februari 1712 8 maart 1712 Hertog van Bretagne
Louis XV while Dauphin of France in Ceremonial Robes and Armour before a Parapet by a member of the circle of Jean Baptiste van Loo.jpg Lodewijk, 22ste Dauphin van Frankrijk 15 februari 1710 8 maart 1712 1 september 1715
Koning geworden
10 mei 1774 Hertog van Anjou Lodewijk XV
Louis de France, dauphin (MV 6583).jpg Lodewijk, 23ste Dauphin van Frankrijk[1] Lodewijk XV 4 september 1729 20 december 1765 Maria Theresia van Spanje;
Maria Josepha van Saksen
Van Loo, Louis-Michel - The Dauphin Louis Auguste, later Louis XVI.jpg Lodewijk-August, 24ste Dauphin van Frankrijk 23 augustus 1754 20 december 1765 10 mei 1774
Koning geworden
geëxecuteerd (guillotine) 21 januari 1793 (Franse Revolutie) Hertog van Berry Lodewijk XVI Marie Antoinette van Oostenrijk
Louis Joseph of France.jpg Lodewijk Jozef, 25ste Dauphin van Frankrijk Louis XVI 22 oktober 1781 4 juni 1789
Louis Charles of France6.jpg Lodewijk Karel, 26ste Dauphin van Frankrijk 27 maart 1785 4 juni 1789 1 oktober 1791
hertiteld als Kroonprins
8 juni 1795 Hertog van Normandië Lodewijk XVII
Louis Antoine d'Artois.jpg Lodewijk Anton, 27e Dauphin van Frankrijk Karel X 6 augustus 1775 16 september 1824 2 augustus 1830
Koning geworden/afgezet (Julirevolutie)
3 juni 1844 Hertog van Angoulême Lodewijk XIX Marie Thérèse Charlotte van Frankrijk