Denemarken en de euro

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Deense euromunten)
Ga naar: navigatie, zoeken

██ Eurozone

██ EU-lidstaten met verplichting de euro in te voeren

██ EU-lidstaten die een uitzonderingsbepaling hebben op het invoeren van de euro

██ Gebieden buiten de EU die de euro gebruiken krachtens een overeenkomst met de EU (San Marino, Monaco, Vaticaanstad en Andorra)

██ Gebieden buiten de EU die de euro gebruiken zonder een overeenkomst met de EU

Denemarken zou als lidstaat van de Europese Unie officieel de euro moeten invoeren als valuta. Echter Denemarken heeft, na een eerste verworpen referendum om het Verdrag van Maastricht te ratificeren, een aantal clausules (opt-out) op het Verdrag van Maastricht bedongen, zodat de Denen de euro niet hoefden in te voeren als munteenheid. Het land blijft de kroon gebruiken als valuta. In 2000 hield de regering een referendum om de euro toch in te voeren. Met 53,2% van de geldig uitgebrachte stemmen is het voorstel verworpen. De Deense kroon is wel onderdeel van het WKM II. Hierdoor moet de wisselkoers van de kroon ten opzichte van de euro op een gefixeerd percentage blijven (± 2,25%).

De meeste van de grootste Deense partijen zijn voor de invoering van de euro door Denemarken. Een tweede referendum na het verworpen referendum in 2000 is een aantal maal voorgesteld. Uitzondering op de politieke voorkeur voor de euro zijn de Deense Volkspartij en de Socialistische Volkspartij die tegen zijn. De publieke opinie ten aanzien van de euro fluctueert hoewel de financiële crisis vanaf 2008 al af nam, is deze na de Europese staatsschuldencrisis vrijwel verdampt.[1]

Denemarken grenst aan één eurozone lid (Duitsland) en aan één lidstaat die ooit de euro zal moeten invoeren omdat ze geen opt-out kennen (Zweden).

Status van de euro[bewerken]

Het Verdrag van Maastricht schrijft voor dat de leden van de Europese Unie wanneer zij voldoen aan alle Convergentiecriteria zij verplicht zijn de euro in te voeren. Voor zowel Denemarken en Groot-Brittannië zijn hierop uitzonderingen gemaakt (opt-out). Denemarken voldoet aan alle vijf de criteria en kan er dus voor kiezen om de euro in te voeren als valuta.[2]

De criteria[bewerken]

De kroon zit in het Wisselkoersmechanisme II (sinds 1 Januari 1999), toen het WKM I over ging in het nieuwe mechanisme. WKM II houdt in dat de koers van de kroon 2,25% kan fluctueren ten opzichte van de euro in een vaste koers (€1 = DKK 7,46038, dus de ondergrens is DKK 7, 29252 en de bovengrens is 7, 62824).[3] De bandbreedte van 2,25% is veel smaller dan de gebruikelijke 15% bandbreedte voor andere ERM II leden. De Deense centrale bank houdt zelf een bandbreedte van 0,5% koersverschil aan ten opzichte van de euro. [4] De onafhankelijkheid van de nationale bank is daarom erg beperkt. Dit beleid is de voortzetting van de periode toen de koers van de kroon gekoppeld was aan de Duitse mark met een bandbreedte van 0,5%. De Europese Centrale Bank is verplicht te interveniëren mocht de koers van de kroon onderhevig zijn aan speculatieve aanvallen.

Euro referendum (2000)[bewerken]

Een Deens referendum over de invoering van de euro is op 28 september 2000 gehouden. Bij een opkomst van 87,6% stemden 46,8% ja en 53, 2% nee.[5] De meeste politieke partijen, media en economische actoren in Denemarken steunden de invoering van de euro. Een aantal grote politieke partijen voerden een "nee" campagne. Als het referendum een "ja" uitslag had gekend was Denemarken op 1 januari 2002 toegetreden tot de eurozone, en werd het muntgeld en de bankbiljetten in 2004 ingevoerd. Wanneer Denemarken de euro invoert als nationale munt, vloeit de monetaire politiek van de Danmarks Nationalbank naar het Europees Stelsel van Centrale Banken.

Gebruik van de euro[bewerken]

De euro wordt geaccepteerd op enkele specifieke locaties in Denemarken, dit zijn vaak plekken voor toeristen zoals musea, luchthavens en winkels met veel internationale klanten. De teruggave van wisselgeld is in bijna alle gevallen in kronen. Op de diverse ferry's tussen Denemarken en Duitsland zijn de prijzen zowel aangegeven in kronen als in euro's.

Publieke opinie[bewerken]

Mening over de Euro in Denemarken vanaf augustus 2006 door Børsen.
groen – steun voor aanname euro
rood – tegen aanname euro
blauw – geen mening
DKK-EUR wisselkoersen sinds 1999

Er zijn diverse opiniepeilingen geweest onder de Deense bevolking om de mening te peilen of Denemarken de kroon vaarwel moet zeggen ten gunste van de euro. In 2008 en 2009 was de tendens in het algemeen, niet altijd, in het voordeel van de euro.

Greens Analyseinstitut, een bureau voor marktonzerzoek, stelde de vraag "Hoe zal u stemmen bij een nieuw referendum over de invoering van de euro? ("Hvad ville du stemme ved en evt. ny folkeafstemning om Danmarks deltagelse i den fælles valuta?"). Voor alle onderzoeksbureau's geldt dat vragen zijn gesteld aan mensen met de Deense nationaliteit.

Deense territoria[bewerken]

De Deense territoria Faeröer en Groenland liggen buiten het geldigheidsgebied van de EU, het is daarom onduidelijk indien Denemarken toch kiest voor de invoering van de euro dit in deze twee gebieden met een status aparte ook gaat gebeuren. Hoewel ze binnen het Koninkrijk Denemarken liggen, nemen ze met hun status aparte geen deel aan de Europese referenda.

De Faeröer hebben een eigen munt de Faeröerse kroon, die 1:1 gekoppeld is aan de Deense kroon. Eigenlijk is het geen eigen munteenheid. Het geld wordt uitgegeven door de Deense Nationale Bank, en verschilt alleen in het drukmotief van de Deense kroon, dat lokale Faeröerse landschappen en dieren bevat. Wettelijk gezien is het dezelfde munt, echter in Denemarken wordt de munt niet geaccepteerd, Deense banken zullen altijd 1:1 wisselen tussen de munten.

Groenland wil ook een eigen munt invoeren (de Groenlandse kroon)[45] met dezelfde opzet als de Faeröer kroon. Beide landsdelen blijven gebruik maken van Deens muntgeld.

Mogelijk euro ontwerp[bewerken]

Voorafgaand aan het euroreferendum uit 2000 heeft de Deense Centrale Bank in samenwerking met de Deense Munt een voorlopig ontwerp laten maken voor de Deense euromunten.[46] Het voorgestelde ontwerp is gebaseerd op de Deense 10 en 20 kroon munten met koningin Margaretha II op de nationale zijde en de 25 en 50 øre munten, waarbij de kroon van de waardezijde naar de nationale zijde zou verhuizen.

Noten[bewerken]

  1. (da) "Danskerne siger nej tak til euroen", 27 September 2011. Geraadpleegd op 29 september 2011.
  2. Travel Document Systems – Denmark Economy: Denmark meets, and even exceeds, the economic convergence criteria for participating in the third phase (a common European currency–the euro) of the European Monetary Union (EMU)
  3. Upper and lower limits of the exchange rate of the DKK
  4. The lowest and highest rates as posted by the ECB are 7.4234 (0.49% below) and 7.468 (0.1% above) kroner per euro, posted on 25 April 2003 and 18 September 2000 respectively. See previous rates: CSV zipped.
  5. Folkeafstemning om euroen den 28. september 2000. Folketinget (8 August 2006) Geraadpleegd op 2008-12-23
  6. http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb57/eb57_denmark.pdf
  7. a b (da) http://web.archive.org/web/20071203092905/http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/514_content_2_5737.pdf
  8. a b Many Danes Willing to Switch to Euro | Angus Reid Global
  9. a b Danes Still Willing to Adopt Euro | Angus Reid Global
  10. http://www.eubusiness.com/news-eu/1210342625.71/
  11. (da) http://www.dr.dk/Nyheder/Politik/2008/06/20/044801.htm
  12. (da) http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/693_content_2_8211.pdf
  13. (da) http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/857_content_2_3629.pdf
  14. a b (da) http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/877_content_2_7366.pdf
  15. (da) http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/881_content_2_5141.pdf
  16. Support for euro in free fall - Politiken.dk
  17. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/588_content_2_1524.pdf
  18. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/370_content_2_8723.pdf
  19. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/514_content_2_6992.pdf
  20. (da) http://jp.dk/indland/indland_politik/article1692022.ece
  21. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/426_content_2_6034.pdf
  22. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/693_content_2_2076.pdf
  23. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/857_content_2_3900.pdf
  24. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/372_content_2_355.pdf
  25. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/877_content_2_2936.pdf
  26. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/881_content_2_8045.pdf
  27. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/962_content_2_7125.pdf
  28. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/964_content_2_4340.pdf
  29. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/970_content_2_8243.pdf
  30. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/981_content_2_8009.pdf
  31. Danskere tvivler på euro efter græsk krise - fyens.dk - Indland/Fyn
  32. http://img.borsen.dk/img/cms/cmsmedia/980_content_2_8134.pdf
  33. jv.dk - Nyheder - Indland - Voksende modstand mod at indføre euroen
  34. a b c d e f g h i http://www.borsen.dk
  35. Rungande danskt nej till euron | Näringsliv | SvD
  36. Tilslutningen til euroen styrtdykker
  37. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2246_content_2_2859.pdf
  38. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2266_content_2_5689.pdf
  39. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2246_content_2_4038.pdf
  40. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2269_content_2_8163.pdf
  41. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2266_content_2_4310.pdf
  42. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2237_content_2_8347.pdf
  43. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2267_content_2_383.pdf
  44. http://img.borsen.dk/img/cms/tuksi4/media/cmsmedia/2236_content_2_2914.pdf
  45. Parliament of Denmark, 2006–2007 session, law no. 42
  46. (da) Folketingets EU-oplysning – Illustration af danske euromønter
Euro
Hoofdpagina's: Euro · Euromunten · Eurobankbiljetten · Eurozone · Euroteken · Euro-herdenkingsmunt · Herdenkingsmunten van € 2 · Meerwaardeherdenkingsmunten
Gerelateerde pagina's: Ding flof bips · Eonia · Euribor · ECB · Sms ff bondige clips · Stabiliteits- en Groeipact
Geschiedenis: Europees Monetair Systeem (I: ECU, II: WKM, III: WKM II, IV: EMU) · Europees Monetair Instituut · Invoering van de euro
Eurozone: EU: België · Cyprus · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Ierland · Italië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Portugal · Slovenië · Slowakije · Spanje
Niet-EU (met akkoord): Andorra · Monaco · San Marino · Vaticaanstad
Niet-EU (zonder akkoord): Kosovo · Montenegro
EU-lidstaten die euro gaan invoeren: Bulgarije · Hongarije · Kroatië · Polen · Roemenië · Tsjechië · Zweden
EU-lidstaten met uitzonderingsbepaling: Denemarken · Verenigd Koninkrijk
Pre-euro munteenheden: ECU · Belgische frank · Cypriotisch pond · Duitse mark · Estische kroon · Finse mark · Franse frank · Griekse drachme · Iers pond · Italiaanse lire · Letse lats · Litouwse litas · Luxemburgse frank · Maltese lire · Monegaskische frank · Nederlandse gulden · Oostenrijkse schilling · Portugese escudo · San Marinese lire · Sloveense tolar · Slowaakse kroon · Spaanse peseta · Vaticaanse lire
Resterende munteenheden WKM II: Deense kroon
Resterende munteenheden EU: Brits pond · Bulgaarse lev · Hongaarse forint · Kroatische kuna · Poolse złoty · Roemeense leu · Tsjechische kroon · Zweedse kroon