Euromunten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Euro symbol black.svg

Euromunten en eurobankbiljetten kwamen op 1 januari 2002 in twaalf van de, toen nog, vijftien EU-landen in omloop. Slovenië volgde op 1 januari 2007, als eerste van de in 2004 nieuw toegetreden EU-landen. Cyprus en Malta volgden op 1 januari 2008, Slowakije op 1 januari 2009, Estland op 1 januari 2011 en Letland op 1 januari 2014. De euro (EUR of €) is de officiële munteenheid binnen de eurozone.

Voorgeschiedenis[bewerken]

Jaren vóór de werkelijke invoering van de euromunten in 2002, is reeds met het slaan van euromunten begonnen. België, Finland, Frankrijk, Nederland en Spanje hebben ervoor gekozen de munten het jaartal van muntslag te geven. Van deze landen bestaan dus ook euromunten met de jaartallen 1999, 2000 en 2001. In feite uit jaren vóór de daadwerkelijke invoering van de euro als betaalmiddel. De overige landen hebben alle munten die in de periode 1999-2001 geslagen zijn het jaartal 2002 gegeven.

De redenen van de gemaakte keuzes zijn niet bekend, maar zijn waarschijnlijk afhankelijk van landelijke tradities. De wel gehoorde stelling dat het in een koninkrijk niet wenselijk zou zijn om munten met een later jaartal te slaan, omdat de kans bestaat dat de monarch, wiens beeldenaar op de munten staat, overlijdt of troonsafstand doet, is onvoldoende verklaring. Enerzijds heeft het Groothertogdom Luxemburg de eerste euromunten uitsluitend het jaartal 2002 gegeven, anderzijds hebben de republieken Frankrijk en Finland wel de jaren 1999-2001 geslagen.

De voor de gewone circulatie bedoelde euromunten bestaan in acht nominale waarden. Daarnaast bestaat er een grote verscheidenheid, per land verschillend, aan nominale waarden voor gelegenheidsmunten.

Vormgeving[bewerken]

Euromunten hebben een gemeenschappelijke zijde en een nationale zijde. De gemeenschappelijke zijde is in alle EU-landen identiek en toont de waarde van de desbetreffende munt, de zogenaamde munt-zijde. Het ontwerp van de gemeenschappelijke munt-zijde kent drie varianten, die samenvallen met de drie materiaal-varianten van de euromunten:

  • de munten van 1, 2 en 5 cent.
  • de munten van 10, 20 en 50 cent.
  • de munten van € 1 en € 2.

Ieder ontwerp laat een gestileerde kaart van de EU dan wel Europa zien. De 12 sterren van de EU maken deel uit van het ontwerp van alle munten. Het ontwerp van de munten van 1, 2 en 5 cent symboliseert Europa's plaats in de wereld als geheel. De afbeelding op de munten van 10, 20 en 50 cent toont hoe de individuele EU-lidstaten samenkomen (inclusief die lidstaten die op dit moment nog geen deel uitmaken van de euro). De munten van € 1 en € 2 ten slotte beelden een Europa zonder grenzen af.
Alle varianten zijn door Luc Luycx, werkzaam bij de Koninklijke Munt van België, ontworpen.

Elk euroland mag zelf bepalen welke symbolen en tekst op de nationale zijde, de zogenaamde kop-zijde, van de euromunten geplaatst worden. Deze symbolen mogen echter niet jaarlijks herzien worden, doch uitsluitend gelijktijdig met een wisseling van de gemeenschappelijke zijde. Uitzondering op deze regel geldt voor de monarchieën en het Vaticaan, die mogen ook bij een troonswisseling de nationale zijde aanpassen. De nationale zijde dient om de overgang naar de euro, in emotioneel opzicht, te verzachten.

Gemeenschappelijke munt-zijde[bewerken]

Sinds 2007 laat de gemeenschappelijke zijde van de euromunten de kaart van heel Europa zien. Omdat de eurolanden zelf mochten bepalen of ze de nieuwe gemeenschappelijke zijde al in 2007 of eerst in 2008 invoerden, bestaan van het jaar 2007 zowel euromunten met het oorspronkelijke ontwerp als met het nieuwe ontwerp.

Nationale zijde[bewerken]

Elk land uit de eurozone, dus ook Monaco, San Marino en Vaticaanstad, heeft recht op een eigen ontwerp op de nationale zijde van de euro. Deze ontwerpen variëren van eenvoudigweg één enkele afbeelding van de monarch (België, Luxemburg, Nederland) tot een apart ontwerp voor iedere munt (Italië, Oostenrijk, San Marino, Slovenië). Meest gebruikelijk is een drie- of viertal verschillende ontwerpen. De 12 sterren van de EU zijn, verplicht, in alle ontwerpen van de nationale zijde terug te vinden.

De nationale ontwerpen zijn via onderstaande links te bekijken:

Vlag van Andorra Andorrese euromunten
Vlag van België Belgische euromunten
Vlag van Bulgarije Bulgaarse euromunten
Vlag van Cyprus Cypriotische euromunten
Vlag van Duitsland Duitse euromunten
Vlag van Denemarken Deense euromunten
Vlag van Estland Estische euromunten
Vlag van Finland Finse euromunten
Vlag van Frankrijk Franse euromunten
Vlag van Griekenland Griekse euromunten
Vlag van Hongarije Hongaarse euromunten

Vlag van Ierland Ierse euromunten
Vlag van Italië Italiaanse euromunten
Vlag van Letland Letse euromunten
Vlag van Litouwen Litouwse euromunten
Vlag van Luxemburg Luxemburgse euromunten
Vlag van Malta Maltese euromunten
Vlag van Monaco Monegaskische euromunten
Vlag van Montenegro Montenegrijnse euromunten
Vlag van Nederland Nederlandse euromunten
Vlag van Oostenrijk Oostenrijkse euromunten

Vlag van Polen Poolse euromunten
Vlag van Portugal Portugese euromunten
Vlag van Roemenië Roemeense euromunten
Vlag van San Marino San Marinese euromunten
Vlag van Slovenië Sloveense euromunten
Vlag van Slowakije Slowaakse euromunten
Vlag van Spanje Spaanse euromunten
Vlag van Tsjechië Tsjechische euromunten
Vlag van Vaticaanstad Vaticaanse euromunten
Vlag van Zweden Zweedse euromunten

Inmiddels zijn er ook al eurolanden die aan hun tweede, derde of vierde (Finland) nationale zijde toe zijn. Wisseling van ontwerp vond tot nu toe alleen plaats wegens overlijden van een staatshoofd. Met ingang van 2007 is hier verandering in gekomen. Finland heeft het ontwerp marginaal aangepast (toevoeging van de afkorting´FI´) om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde[1]. Ook België heeft in 2008 én in 2009 om dezelfde reden de nationale zijde aangepast.

De volgende wisselingen hebben plaatsgevonden of zijn reeds bekend:

2005

2006

2007

  • Finland, om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde.

2008

  • België, eveneens om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde.
  • Finland, om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde. De plaats van het muntmerk is veranderd.
  • Slovenië, Utrecht slaat nu de munten voor Slovenië.

2009

  • Nogmaals België, omdat het land in 2008 niet alleen de munt aangepast heeft om aan de verscherpte richtlijnen te kunnen voldoen, maar ook het portret van koning Albert II helemaal hertekend heeft. Dit is normaal gezien uitsluitend toegestaan in geval van een machtswisseling. In 2009 zal op de munten dus het oude portret van koning Albert II hersteld zijn, terwijl alle overige wijzigingen die in 2008 werden doorgevoerd wel gehandhaafd blijven.

2010

  • Spanje, om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde.

2011

  • Finland, er is een nieuw muntmeesterteken.

2014

  • Nederland, munten met het portret van koning Willem-Alexander.
  • België, munten met het portret van koning Filip.
  • Vaticaanstad, vanwege de benoeming van Paus Franciscus tot nieuwe paus.

Beschrijving en samenstelling[bewerken]

Waarde Diameter Dikte Gewicht Samenstelling Rand Rand
1 cent | € 0,01
16,25 mm
1,67 mm
2,30 g
staal met een koperlaagje
94,35% staal
5,65% koper
Glad
EUR 0.01 edge (2002 issue).gif
2 cent | € 0,02
18,75 mm
1,67 mm
3,06 g
Glad met een enkele groef
EUR 0.02 edge (2002 issue).gif
5 cent | € 0,05
21,25 mm
1,67 mm
3,92 g
Glad
EUR 0.05 edge (2002 issue).gif
10 cent | € 0,10
19,75 mm
1,93 mm
4,10 g
koperlegering (Nordic gold)
89% koper
5% aluminium
5% zink
1% tin
Getand
EUR 0.10 edge (2007 issue).gif
20 cent | € 0,20
22,25 mm
2,14 mm
5,74 g
Glad met zeven inkepingen (Spaanse bloem)
EUR 0.20 edge (2007 issue).gif
50 cent | € 0,50
24,25 mm
2,38 mm
7,80 g
Getand
EUR 0.50 edge (2007 issue).gif
1 euro | € 1,00
23,25 mm
2,33 mm
7,50 g
ring:
nikkel-messing
75% koper
20% zink
5% nikkel
centrum:
koper-nikkel legering
75% koper
25% nikkel
Zes afwisselende segmenten,
drie glad, drie gekarteld
EUR 1 edge (2007 issue).gif
2 euro | € 2,00
25,75 mm
2,20 mm
8,50 g
als 1 euro, maar omgekeerd Fijne kartel met randschrift.
EUR 2 edge (2007 issue).gif

In Nederland wordt de munt van 5 cent soms stuiver genoemd en die van 10 cent dubbeltje.

Eurodiffusie[bewerken]

Eurodiffusie is een project om te kijken uit welke landen de munten komen die de Eurolanders in hun portemonnee hebben. Op de site wordt elke maand een grootmaandelijkse meting gepubliceerd, evenals een wekelijkse meting. De gedetailleerde gegevens zijn terug te vinden op de website.[2]
In Nederland was de verdeling over de volledige voorgaande jaren als volgt:

2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002
Nederland 19,268% 21,046% 26,237% 27,757% 32,146% 36,217% 40,530% 41,882% 48,379% 59,639% 69,976% 81,655%
Duitsland 27,922% 27,727% 25,984% 26,765% 24,534% 23,887% 21,667% 21,477% 19,007% 15,230% 10,768% 5,860%
België 13,742% 14,295% 14,052% 14,372% 14,417% 13,569% 13,807% 14,301% 13,419% 11,087% 8,985% 4,979%
Frankrijk 11,317% 10,862% 10,056% 10,135% 9,614% 9,087% 8,726% 8,971% 7,890% 6,165% 4,623% 2,905%
Spanje 8,228% 7,764% 7,384% 6,905% 6,429% 5,960% 5,557% 4,992% 3,921% 3,063% 2,097% 1,345%
Italië 6,381% 5,875% 5,727% 5,062% 4,678% 4,632% 3,376% 3,129% 2,662% 1,847% 1,288% 1,003%
Oostenrijk 3,366% 3,127% 2,927% 2,661% 2,579% 2,203% 1,849% 1,779% 1,668% 1,066% 0,783% 0,856%
Finland 3,189% 2,652% 1,671% 1,363% 0,585% 0,394% 0,372% 0,376% 0,244% 0,232% 0,119% 0,189%
Ierland 1,641% 1,244% 1,330% 1,277% 1,620% 1,109% 1,257% 0,789% 0,767% 0,418% 0,315% 0,347%
Portugal 1,464% 1,354% 1,230% 0,908% 0,813% 0,824% 0,722% 0,766% 0,619% 0,351% 0,253% 0,239%
Griekenland 1,396% 1,379% 1,380% 1.088% 1,111% 0,880% 1,195% 0,808% 0,719% 0,490% 0,507% 0,343%
Luxemburg 1,190% 1,302% 1,073% 0,974% 1,111% 0,812% 0,876% 0,728% 0,699% 0,407% 0,281% 0,264%
Cyprus 0,264% 0,244% 0,506% 0,368% 0,065% 0,212%
Malta 0,208% 0,485% 0,128% 0,118% 0,094% 0,122%
Slovenië 0,196% 0,312% 0,157% 0,118% 0,136% 0,090% 0,061%
Slowakije 0,168% 0,135% 0,137% 0,125% 0,057%
Estland 0,047% 0,187% 0,022%
Monaco 0,006% 0,002% 0,002% 0,004% 0,005% 0,001% 0,003% 0,001% 0,001% 0,006% 0,004% 0,004%
Vaticaanstad 0,006% 0,000% 0,002% 0,000% 0,005% 0,000% 0,001% 0,000% 0,001% 0,000% 0,001% 0,007%
San Marino 0,000% 0,008% 0,002% 0,000% 0,000% 0,001% 0,001% 0,001% 0,004% 0,000% 0,000% 0,004%

Vanaf september 2011 hadden Nederlanders meer Duitse dan Nederlandse munten in hun portemonnee.

Euro-herdenkingsmunten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Euro-herdenkingsmunt voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er zijn twee soorten herdenkingsmunten in de landen die de euro gebruiken.

  • Herdenkingsmunten van € 2
Nuvola single chevron right.svg Zie Herdenkingsmunten van € 2 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste soort munt kan overal gebruikt worden en heeft een waarde van 2 euro. Er is weinig onderscheid met de reguliere munten van 2 euro, behalve de nationale zijde waar in een desbetreffend jaar een speciaal thema op afgebeeld wordt.

  • Herdenkingsmunten met een afwijkende waarde
Nuvola single chevron right.svg Zie Meerwaardeherdenkingsmunt voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Buiten de herdenkingsmunten van € 2 zijn er ook al talloze munten geslagen die alleen nationaal te gebruiken zijn en waardes vertegenwoordigen als € 5, € 10, € 20, € 25, € 50, € 100 etc. Deze dienen aan de volgende voorwaarden te voldoen;

  • De waarde mag niet een van de reguliere waardes zijn.
  • De afbeeldingen moeten van de reguliere munten zowel voor- en achterzijde te onderscheiden zijn.
  • De kleur, diameter en dikte moeten op minstens 2 punten afwijkend zijn.
  • De rand en het randschrift moeten afwijken van de reguliere waardes.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Euro
Hoofdpagina's: Euro · Euromunten · Eurobankbiljetten · Eurozone · Euroteken · Euro-herdenkingsmunt · Herdenkingsmunten van € 2 · Meerwaardeherdenkingsmunten
Gerelateerde pagina's: Ding flof bips · Eonia · Euribor · ECB · Sms ff bondige clips · Stabiliteits- en Groeipact
Geschiedenis: Europees Monetair Systeem (I: ECU, II: WKM, III: WKM II, IV: EMU) · Europees Monetair Instituut · Invoering van de euro
Eurozone: EU: België · Cyprus · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Ierland · Italië · Letland · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Portugal · Slovenië · Slowakije · Spanje
Niet-EU: Andorra · Monaco · San Marino · Vaticaanstad
EU-lidstaten die euro gaan invoeren: Bulgarije · Hongarije · Litouwen · Polen · Roemenië · Tsjechië · Zweden
Overige: EU: Denemarken · Verenigd Koninkrijk
Niet-EU: Kosovo · Montenegro
Pre-Euro munteenheden: ECU · Belgische frank · Cypriotische pond · Duitse mark · Estische kroon · Finse mark · Franse frank · Griekse drachme · Iers pond · Italiaanse lire · Letse lats · Luxemburgse frank · Maltese lire · Monegaskische frank · Nederlandse gulden · Oostenrijkse schilling · Portugese escudo · San Marinese lire · Sloveense tolar · Slowaakse kroon · Spaanse peseta · Vaticaanse lire
Resterende munteenheden ERM II: Deense kroon · Litouwse litas
Resterende munteenheden EU: Brits pond · Bulgaarse lev · Hongaarse forint · Poolse złoty · Roemeense leu · Tsjechische kroon · Zweedse kroon