Naar inhoud springen

Dipsas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Dipsas
Dipsas catesbyi
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Reptilia (Reptielen)
Orde:Squamata (Schubreptielen)
Onderorde:Serpentes (Slangen)
Superfamilie:Colubroidea
Familie:Colubridae (Toornslangachtigen)
Onderfamilie:Dipsadinae
Geslacht
Dipsas
Laurenti, 1768
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Dipsas op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Dipsas is een geslacht van slangen uit de familie toornslangachtigen (Colubridae) en de onderfamilie Dipsadinae.

Naam en indeling

[bewerken | brontekst bewerken]

De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Josephus Nicolaus Laurenti in 1768. Er zijn 53 soorten, het soortenaantal is met de jaren flink toegenomen, zo werden er vier soorten beschreven in 2018 en de soort Dipsas bothropoides is pas sinds 2020 bekend.[1] Veel soorten uit dit geslacht werden oorspronkelijk tot het niet meer erkende geslacht Sibynomorphus gerekend.

Uiterlijke kenmerken

[bewerken | brontekst bewerken]

Soorten uit het geslacht Dipsas blijven klein tot middelgroot en bereiken een lichaamslengte van ongeveer 50 tot 70 centimeter inclusief staart. De slangen hebben een korte en opvallend dikke en stompe kop die duidelijk is te onderscheiden van het lichaam. De ogen zijn relatief groot en reiken tot boven de bovenlippen, ze zijn vanaf de onderzijde goed te zien. De schubben aan de onderzijde van de kop zijn rechthoekig en niet langwerpig zoals bij de meeste slangen.

De kaken zijn aangepast op het eten van slijmerige prooien, de tanden in de bovenkaak zijn naar achteren gericht en verschillende kaakdelen zijn veel korter dan die van andere slangen. In de onderkaak is een scharnier-achtige constructie aanwezig zodat de achterzijde van de kaak onafhankelijk kan bewegen ten opzichte van de voorzijde. De slang kan hierdoor de tanden van één zijde van de kaak in de slak brengen terwijl deze in zijn huisje zit, en het slakkenlijf zo uit het omhulsel trekken.[2]

Verspreiding en habitat

[bewerken | brontekst bewerken]

De soorten komen voor in delen van Midden- en Zuid-Amerika en leven in de landen Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela, Guyana, Brazilië, Frans-Guyana, Suriname, Honduras, Mexico, Argentinië, Belize, Guatemala, Paraguay, Nicaragua, Costa Rica, Trinidad en Uruguay.[1]

De habitat bestaat uit vochtige tropische en subtropische bossen, zowel in bergstreken als in laaglanden. Ook in drogere tropische en subtropische bossen en tropische en subtropische scrublands zijn soorten te vinden. Ook in door de mens aangepaste streken zoals aangetaste bossen, plantages en weilanden kunnen de dieren worden aangetroffen. Alle soorten zijn sterk gespecialiseerd in het eten van slakken en naaktslakken. Het zijn boombewoners die leven in bomen en struiken.[2]

Beschermingsstatus

[bewerken | brontekst bewerken]

Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 43 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Van de soorten worden er 31 beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), vijf als 'onzeker' (Data Deficient of DD), drie als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU) en drie als 'gevoelig' (Near Threatened of NT). De soort Dipsas ellipsifera ten slotte staat te boek als 'bedreigd' (Endangered of EN).[3]

Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Soorten waarbij de auteur(s) tussen haakjes is geplaatst, werden oorspronkelijk tot een ander geslacht gerekend.

Naam Auteur Verspreidingsgebied
Dipsas albifrons (Sauvage, 1884) Brazilië
Dipsas alternans (Fischer, 1885) Brazilië
Dipsas andiana (Boulenger, 1896) Ecuador
Dipsas articulata (Cope, 1868) Nicaragua, Costa Rica, Panama
Dipsas baliomelas Harvey, 2008 Colombia
Dipsas bicolor (Günther, 1895) Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Peru
Dipsas bobridgelyi Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin, Torres-Carvajal, 2018 Ecuador, Peru
Dipsas bothropoides Mebert, Passos, Fernandes, Entiauspe-Neto, Queiroz-Alvez, Machado, & Lopes, 2020 Brazilië
Dipsas brevifacies (Cope, 1866) Mexico, Belize, Guatemala
Dipsas bucephala (Shaw, 1802) Brazilië, Paraguay, Argentinië
Dipsas catesbyi (Sentzen, 1796) Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela, Guyana, Brazilië, Frans-Guyana, Suriname
Dipsas chaparensis Reynolds & Foster, 1992 Bolivia
Dipsas cisticeps (Boettger, 1885) Bolivia, Argentinië, Paraguay
Dipsas copei (Günther, 1872) Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Venezuela
Dipsas elegans (Boulenger, 1896) Ecuador
Dipsas ellipsifera (Boulenger, 1898) Ecuador, Colombia
Dipsas gaigeae (Oliver, 1937) Mexico
Dipsas georgejetti Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin, Torres-Carvajal, 2018 Ecuador
Dipsas gracilis Boulenger, 1902 Ecuador, Colombia, Peru
Dipsas incerta (Jan, 1863) Frans-Guyana, Suriname, Guyana
Dikkopslang
(Dipsas indica)
Laurenti, 1768 Colombia, Venezuela, Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Brazilië, Ecuador, Peru, Bolivia
Dipsas jamespetersi Orcés & Almendáriz, 1989 Ecuador, Peru
Dipsas klebbai Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin, Torres-Carvajal, 2018 Ecuador
Dipsas latifrontalis (Boulenger, 1905) Venezuela, Colombia
Dipsas lavillai Scrocchi, Porto & Rey, 1993 Argentinië, Brazilië, Paraguay, Bolivia
Dipsas maxillaris (Werner, 1909) Mexico
Dipsas mikanii (Schlegel, 1837) Brazilië, Argentinië, Paraguay
Dipsas neuwiedi (Ihering, 1911) Brazilië
Dipsas nicholsi (Dunn, 1933) Panama
Dipsas oligozonata Orcés & Almendáriz, 1989 Ecuador, Peru
Dipsas oneilli Rossman & Thomas, 1979 Peru
Dipsas oreas (Cope, 1868) Ecuador, Peru
Dipsas oswaldobaezi Arteaga, Salazar-Valenzuela, Mebert, Peñafiel, Aguiar, Sánchez-Nivicela, Pyron, Colston, Cisneros-Heredia, Yánez-Muñoz, Venegas, Guayasamin, Torres-Carvajal, 2018 Ecuador, Peru
Dipsas pakaraima Macculloch & Lathrop, 2004 Guyana
Dipsas palmeri (Boulenger, 1912) Ecuador, Peru
Dipsas pavonina Schlegel, 1837 Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Venezuela, Brazilië, Colombia, Bolivia, Ecuador, Peru
Dipsas peruana (Boettger, 1898) Peru, Colombia
Dipsas praeornata (Werner, 1909) Venezuela
Dipsas pratti (Boulenger, 1897) Venezuela, Colombia
Dipsas sanctijoannis (Boulenger, 1911) Colombia
Dipsas sazimai Fernandes, Marques & Argôlo, 2010 Brazilië
Dipsas schunkii (Boulenger, 1908) Peru
Dipsas temporalis (Werner, 1909) Panama, Ecuador, Colombia
Dipsas tenuissima Taylor, 1954 Panama, Costa Rica
Dipsas trinitatis Parker, 1926 Trinidad
Dipsas turgida Cope, 1868 Paraguay, Uruguay, Bolivia, Brazilië, Argentinië
Dipsas vagrans (Dunn, 1923) Peru
Dipsas vagus (Jan, 1863) Peru
Dipsas variegata (Duméril, Bibron & Duméril, 1854) Venezuela, Frans-Guyana, Suriname, Brazilië, Bolivia, Guyana, Peru, Ecuador
Dipsas ventrimaculata (Boulenger, 1885) Paraguay, Argentinië, Brazilië
Dipsas vermiculata Peters, 1960 Ecuador, Peru, Colombia
Dipsas viguieri (Bocourt, 1884) Panama, Colombia
Dipsas williamsi Carillo de Espinoza, 1974 Peru

Bronvermelding

[bewerken | brontekst bewerken]