Gruit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jopen Koyt, een gruitbier uit Haarlem

Gruit is een kruidenmengsel dat wordt gebruikt als smaakmaker bij het brouwen van bier. De samenstelling van gruit is streekafhankelijk en werd in vroeger tijden zwaar gereglementeerd met belastingen.

In eerste instantie zat in gruit geen hop. In de 14e eeuw werd het nut van hop bij het bierbrouwen ontdekt. Hop voorkomt namelijk bederf en besmetting door slechte gisten. In 1364 werd in het Heilige Roomse Rijk de Novus modus fermentandi cervisiam, een nieuwe methode om bier te brouwen, ingevoerd. Deze wet regelde het gebruik van hop in gruit waardoor gebieden in het toenmalige Heilig Roomse Rijk een langere geschiedenis hebben van hopbrouwen. Volgens sommige auteurs zou gruit een libidoverhogend effect hebben. Aangezien dit effect voor monniken en priesters ongewenst was, werd besloten om geleidelijk dit afrodisiacum te vervangen door hop, wat een kalmerende werking heeft.[1] Vooral door toedoen van de protestanten en hun drang naar zuiverheid zou deze ingreep in een stroomversnelling zijn geraakt.[2] In Franse gebieden was het gebruik van hop in gruit nog lange tijd verboden, waardoor er een rijkere traditie is aan kruidenbieren, bijvoorbeeld het Belgisch witbier.

In gruit zitten onder meer de volgende ingrediënten: rozemarijn, gagel, salie, duizendblad en laurierbessen. Door de heren van Gruuthuse in Brugge werd er in hun 'gruut' hoofdzakelijk gedroogde bloemen van de gagel gebruikt.

De brouwer betaalde, al was het bier voor eigen gebruik, een gruitbelasting. Na het vervangen van gruit door hop, werd ook deze belasting naar hop overgedragen.

Brouwers[bewerken]

Een gruitbier volgens recept uit 1407 wordt sinds 1995 gebrouwen door stadsbrouwerij Jopen in Haarlem. Dit zogenoemde Haarlems bier genoot eeuwenlang bekendheid in de noordelijke Nederlanden.

In Gent brouwt men gruitbier in Stadsbrouwerij Gruut.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hüsstege, G. (1976). Zakflora voor Bos en Heide. Helmond: Uitgeverij Helmond. ISBN 9025265650
  2. Buhner, Stephen Harrod, Sacred and Herbal Healing Beers, Siris Books, 1998-10-25 ISBN 0-937381-66-7.