Gruit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jopen Koyt, een gruitbier uit Haarlem

Gruit is een kruidenmengsel dat wordt gebruikt als smaakmaker bij het brouwen van bier. De samenstelling van gruit is streekafhankelijk en werd in vroeger tijden zwaar gereglementeerd met belastingen. De brouwer betaalde, al was het bier voor eigen gebruik, een gruitbelasting. Na het vervangen van gruit door hop, werd ook deze belasting vak naar hop overgedragen.

In eerste instantie zat in bier geen hop. In de 14e eeuw werd het nut van hop bij het bierbrouwen ontdekt. Hop voorkomt namelijk bederf en besmetting door slechte gisten. Het gebruik van hop werd in korte tijd zeer populair, zo beschreef bijvoorbeeld keizer Karel IV in 1364 de Novus modus fermentandi cervisiam, een 'nieuwe methode om bier te brouwen' die toen al enkele decennia in zwang was, namelijk met hop.[1]

Er is wel eens beweerd dat gruit een libidoverhogend effect zou hebben gehad, en dat het daarom door de kerk zou zijn afgeschaft.[2] Daar kan echter geen sprake van zijn: juist kerkelijke instanties hadden belang bij het in stand houden van de gruit, omdat ze er financiële inkomsten van hadden. De genoemde oorkonde van Karel IV uit 1364 geeft bijvoorbeeld de bisschop van Utrecht het recht om ook belasting om hopbier te heffen, omdat de inkomsten van gruit verminderd waren doordat de brouwers hop gingen toepassen. Nog in 1404 klaagde de bisschop van Utrecht over het hopbier dat zo algemeen gedronken werd, dat zijn inkomsten uit gruit in de stad Zwolle sterk achteruit waren gegaan.[3]

In gruit kan onder meer de volgende ingrediënten bevatten: rozemarijn, gagel, salie, duizendblad en laurierbessen. Door de heren van Gruuthuse in Brugge werd er in hun 'gruut' hoofdzakelijk gedroogde bloemen van de gagel gebruikt.[bron?]

Brouwers[bewerken]

Een gruitbier wordt sinds 1995 gebrouwen door stadsbrouwerij Jopen in Haarlem.

In Gent brouwt men gruitbier in Stadsbrouwerij Gruut.

In Brugge wordt door "de Gouden Boom" van Palmbreweries ook Gruutbier gebrouwen, namelijk de "Brugge Tripel".