Haagse transformatorzuil

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Haagse transformatorzuil
Trafozuil in het Emmapark
Jaar 1906
Materiaal ijzer
Locatie Emmapark, Korte Voorhout, Lange Voorhout, Tournooiveld, Vondelstraat, Den Haag
Hoogte 560 cm
Lengte 160 cm
Monumentstatus gemeentelijk monument
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Draaistroomtransformator van A.E.G. voor stedelijke electriciteitsnetten

De Haagse transformatorzuil is een model transformatorzuil die werd geplaatst bij de oprichting van de gemeentelijke Energiecentrale in Den Haag in 1906.

De installaties werden geleverd door AEG. De zuilen dienden als transformatorstations binnen het elektriciteitsnet waarbij ze een spanning van 3.000 volt omzetten naar 127 volt dat via verdeelkasten naar de huishoudens werd geleid.

In 1906 werden 53 stuks geplaatst. In 1909 stonden er 65, in 1919 110, in 1925 151, in 1934 222 en in 1944 228.[1] De zuilen zijn 5,60 meter hoog en staan op een bakstenen fundering. De buitenmantel is gemaakt van gewalst plaatstaal en heeft boven elkaar drie luiken voor onderhoud. De zuilen hebben een koepeldak van zink.[2]

Vanaf 1956 werd overgeschakeld naar 10.000 volt en de hiervoor benodigde transformatoren pasten niet in de behuizingen waardoor ze uit het straatbeeld verdwenen. In 1981 werd het laatste exemplaar van het net ontkoppeld.[3] Vijf exemplaren zijn op straat overgebleven en zijn alle een gemeentelijk monument. Deze bevinden zich op het Korte Voorhout, Lange Voorhout, Tournooiveld, Emmapark en Vondelstraat. Het exemplaar op het Korte Voorhout bevond zich voorheen aan de Nieuwe Haven en is door de gemeente in 2000 overgeplaatst.[4]

De zuilen werden in de begintijd opgeleverd met aan de bovenkant een gravenkroon met parels. In 1923 besloot de gemeente dat de kroon “volkomen zinloos en storend” was en werd niet langer gemonteerd. De zuil op de Lange Voorhout is de enige waarop een kroon gemonteerd is.[5] Aan de Verheeskade bevindt zich voor het kantoor van energieleverancier Eneco sinds 1998 een goudversierde zuil gemaakt door het kunstenaarsduo Griffin Kommer.[6][7]

Zie de categorie Haagse transformatorzuil van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.