Jan Agema

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jan Fokke Agema
Prof. dr. ir. J.F. Agema, ca. 1970
Algemene informatie
Geboren Opmeer, 12 september 1919
Overleden Zeist, 23 april 2011
Nationaliteit Nederlandse
Beroep Waterbouwkundig ingenieur
Bekend van Havenmond van Hoek van Holland, de Deltawerken en de Jamunabrug in Bangladesh

Jan Fokke Agema (Opmeer, 12 september 1919Zeist, 23 april 2011) was een Nederlandse waterbouwkundig ingenieur en hoogleraar aan de TU Delft. Hij is bekend van het ontwerp van de Havenmond van Hoek van Holland en de bouw van de stormvloedkering in de Oosterschelde.

Opleiding[bewerken | brontekst bewerken]

Agema groeide op in een arbeidersgezin, zijn vader werkte op de lokale melkfabriek. In 1932 ging hij naar de Ambachtsschool in Hoorn. In 1935 haalde hij zijn diploma. Omdat de voorzitter van het bestuur van de ambachtsschool ook hoofd was van het arrondissement Hoorn van Rijkswaterstaat en Agema een hele goede leerling was, werd Agema gevraagd om leerling-tekenaar te worden bij de studiedienst van het arrondissement. 's Zomers moest Agema ook meedoen aan de meetcampagnes van de dienst in de Waddenzee.

In 1938 werd Agema als hulptekenaar overgeplaatst naar de studiedienst Benedenrivieren van Johan van Veen. In die tijd volgde hij bijlessen wiskunde en waterbouwkunde als voorbereiding voor het examen Technisch Ambtenaar van de Rijkswaterstaat.

De oorlogsjaren[bewerken | brontekst bewerken]

Agema werd in 1940 gemobiliseerd en werd in Schoonhoven gelegerd bij de pontonniers. Via Grave kwam hij in mei 1940 direct na het bombardement in Rotterdam terecht. In juni kon hij zijn werk bij Rijkswaterstaat hervatten. Begin 1941 haalde hij het diploma "waterbouwkundig opzichter Zeeland" en hij werd vervolgens op 1 april 1941 overgeplaatst naar Bergen op Zoom als opzichter 3e klasse bij het bureau havenwerken. Aldaar haalde hij ook het PBNA-diploma betontechnicus. In 1942 werd hij naar Hoorn overgeplaatst, dook in 1943 onder en kon als onderduiker klusjes voor de studiedienst doen. Hij zag zelfs kans om als onderduiker het examen Technisch Ambtenaar van Rijkswaterstaat te doen; mede hierdoor werd hij in 1946 bevorderd tot Technisch Ambtenaar in vaste dienst.

bekistingswerk viaduct over spoorlijn nabij Roermond, onder supervisie van Jan Agema

Na de oorlog[bewerken | brontekst bewerken]

In februari 1947 werd hij overgeplaatst naar Roermond, en hield zich daar bezig met het herstel van kunstwerken en rijkswegen. Op 1 november 1948 werd hij weer overgeplaatst en wel naar de Studiedienst in Vlissingen onder ir. Herman Ferguson. Na de watersnoodramp van 1 februari 1953 werd hij ingezet bij het dichten van de vele doorbraken. Hij maakte met een helikopter de eerste inventarisatie van de schade en een eerste herstelplan. De belangrijkste sluiting van Agema was het sluiten van de stroomgaten bij Hansweert en Kruiningen.

Panorama sluiting veerhaven bij Kruiningen, met bijschriften op de foto

Centrale studiedienst Den Haag en academische opleiding[bewerken | brontekst bewerken]

Op 1 juli 1957 werd Agema als waterstaatkundig hoofdambtenaar overgeplaatst naar de Centrale studiedienst van Rijkswaterstaat in Den Haag. In 1959 besloot hij om zich als (werk-)student waterbouw in te schrijven bij de TU Delft. Hij kon worden toegelaten omdat het diploma Technisch Ambtenaar van Rijkswaterstaat gelijkgesteld was aan een HTS-diploma. Omdat hij deze studie naast zijn (fulltime) baan deed kon hij pas in 1970 afstuderen bij prof. Eco Bijker. Nadat hij dit diploma behaald had, werd hij bevorderd tot hoofdingenieur bij Rijkswaterstaat.

Vanaf 1960 werkte Agema bij het arrondissement Rotterdam, waar hij belast werd met het ontwerp voor een nieuwe havenmond van Hoek van Holland. In 1966 verhuisde zijn werkplek naar Hoek van Holland, waar hij onder leiding van ir. Co van Dixhoorn betrokken was bij de bouw van de nieuwe havendammen (onder andere met de blokkenschepen).

Blokkenplaatsvaartuig Norma

Oosterschelde[bewerken | brontekst bewerken]

In 1973 ging Agema als hoofdingenieur A naar de Deltadienst en kreeg de leiding over de waterloopkundige afdeling. De bedoeling was dat hij zou werken aan de afsluiting van de Oosterschelde. In 1976 werd besloten dat de Oosterschelde niet afgesloten zou worden, maar dat er een stormvloedkering gebouwd zou worden. Hiervoor kwam er veel extra werk voor de waterloopkundige afdeling, die hiervoor onder andere de mathematische modellen voor de waterbeweging ontwikkelde.

TU Delft[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf 1972 was Agema parttime docent bij de TU Delft. Op 1 september 1979 werd Agema benoemd tot gewoon hoogleraar in de Algemene Waterbouwkunde aan de TU Delft.[1] Hiermee is hij waarschijnlijk de laatste hoogleraar aan de TU Delft die zichzelf heeft op kunnen werken van leerling-tekenaar met ambachtsschooldiploma tot hoogleraar. Met name heeft Agema zich sterk gemaakt voor het gebruiken van probabilistische methoden bij het ontwerp en stimuleerde hij dat Han Vrijling dit later kon uitbouwen tot een belangrijk onderdeel van de leerstoel. In 1992 heeft verleende de TU Delft hem onder andere hiervoor een eredoctoraat. Op 1 oktober 1985 ging Agema met emeritaat.

Buitenland[bewerken | brontekst bewerken]

De Jamunabrug

Agema was in 1986 in Bangladesh betrokken bij de afsluiting van de rivier Feni. Ook is hem als adviseur van de Wereldbank in 1985 gevraagd om zitting te nemen in een panel ter beoordeling van een oeververbinding over de Jamuna, ook in Bangladesh. Vervolgens was hij verantwoordelijk voor de realisatie van het natte deel (de rivierwerken) van het project (wat ca 50% van de totale kosten omvatte). Daarnaast was hij berokken bij het ontwerp van de stormvloedkering in Venetië, het MOSE-project.

Agemaprijs[bewerken | brontekst bewerken]

In 2000 is door KIvI-NIRIA de Agemaprijs ingesteld voor een gerealiseerd en innovatief waterbouwkundig werk, dat in de de vijf jaar daarvoor is gereedgekomen. Deze prijs wordt om de vijf jaar uitgereikt aan het gehele team van opdrachtgever, ontwerper en aannemer. Uit de aanmeldingen worden 5 projecten genomineerd, waarvan een jury uiteindelijk de winnaar kiest. Er zijn de volgende prijswinnaars:

Er is een boekje uitgegeven met alle genomineerde projecten van 2015.[2]

Privé[bewerken | brontekst bewerken]

Jan Agema is in 1960 gehuwd met Lien Koot uit Rotterdam. Het echtpaar ging na het huwelijk in Hoek van Holland wonen en kreeg drie kinderen. In 1979 is het echtpaar verhuisd naar 's-Gravenzande en in 2010 naar Zeist. Agema overleed aldaar op 91-jarige leeftijd. In 1977 is hij benoemd tot officier in de orde van de Nederlandse Leeuw, als hoofdingenieur voor bijzondere diensten bij de Rijkswaterstaat.