Jasperina de Jong

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jasperina de Jong
Jasperina de Jong (1980)
Jasperina de Jong (1980)
Algemene informatie
Volledige naam Jasperina de Jong
Geboren 7 januari 1938
Geboorteplaats Amsterdam
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1960-2002
Beroep cabaretière, zangeres
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   cabaret

Jasperina de Jong (Amsterdam, 7 januari 1938) is een Nederlands actrice, cabaretière en zangeres.

Het begin[bewerken]

Jasperina (Pien) de Jong werd geboren op 7 januari 1938 in een arbeidersgezin in Amsterdam[1] en woonde in haar jeugd op het Javaplein. Na haar middelbareschooltijd werkte ze afwisselend als tandartsassistente en typiste. Haar zangstem was inmiddels in de huiselijke kring en op school al ontdekt. Ze wilde in eerste instantie balletdanseres worden en volgde vanaf haar vijftiende balletlessen. Dit werd niet wat ze ervan had verwacht en ze ontwikkelde vervolgens de ambitie om artiest te worden. Haar ouders stonden niet achter deze wens: een degelijk beroep was nodig om te voorzien in het levensonderhoud. Ze lieten haar echter wel vrij in haar keuzes. In 1959 deed ze auditie bij het ABC-cabaret van Wim Kan, maar die wees haar af wegens gebrek aan talent; Kan zou dit later betreuren. De Jong ging op een cabaretcursus bij Cor Lemaire en later bij Bob Bouber waar ze haar talenten verder ontwikkelde. Bij Bouber hoorde ze in 1960 over Eric Herfst en zijn cabaretgroep Lurelei. Dat was een van de vele studentikoze cabaretgroepjes uit die tijd. Bij Lurelei was de leading lady Adèle Bloemendaal net vertrokken. De Jong deed auditie bij Herfst en de andere oprichter Ben Rowold. Herfst en Rowold waren niet echt enthousiast, maar namen haar wel aan. De Jong debuteerde in het programma Niet Sexpres uit 1960 en kreeg direct enthousiaste kritieken. Aanvankelijk werkte ze overdag nog bij de klantenservice van de Bijenkorf, omdat Lurelei in het begin niet veel bezoekers trok. Het klikte inmiddels ook tussen haar en Herfst, op wie ze al tijdens de auditie verliefd was geworden. Met wie het ook klikte was met Guus Vleugel. Tekstdichter Vleugel hoorde meteen mogelijkheden voor zijn teksten bij De Jongs interpretaties: haar stem en intonatie bleken wonderwel te passen bij de vileine teksten van Vleugel. Het voor die tijd gewaagde nummer 'Call girl' werd de hit van de show Hotel de Botel uit 1961. Nog in hetzelfde jaar trouwden Herfst en De Jong.

Lurelei[bewerken]

In april 1962 won De Jong met Call girl de eerste prijs in het ICC-concours voor beginnend cabarettalent. In de jury zat onder anderen ook Wim Sonneveld, bij wie ze in het door hem geschreven Katootje de toverheks speelde. De Jong keek erg op naar deze cabaretgigant en was dan ook zeer vereerd toen ze in hetzelfde jaar als Eliza Dolittle naast Sonneveld mocht staan in de musical My Fair Lady. Ze speelde de rol afwisselend met Margriet de Groot en Dorien Mijksenaar. Na My Fair Lady trad De Jong weer op met Lurelei. Inmiddels was de groep het amateurstadium ontgroeid en trad met succes op voor volle zalen. Lurelei bracht waar het kon controversieel cabaret, schopte graag tegen heilige huisjes en raakte geregeld in conflict met de autoriteiten. Zo werden Guus Vleugel en Gerard Cox gearresteerd om het nummer Arme ouwe op verdenking van majesteitsschennis van koningin Juliana, er liepen regelmatig mensen weg uit de zaal en er kwamen boze brieven wegens het door Gerard Cox gezongen nummer "God is niet dood". De Jong was inmiddels de vedette van Lurelei en dé vertolkster van de scherpe, satirische Guus Vleugelteksten. Eind jaren '60 bleek Jasperina de Jong het kleine podium van Lurelei te zijn ontgroeid. Guus Vleugel raakte steeds meer "uitgeschreven" voor cabaret. Na de voorstelling Oud zeer (waarin een herhaling van eerdere succesnummers gebracht werd en waaraan Jasperina de Jong al niet meer meewerkte) viel in 1968 definitief het doek voor de cabaretgroep.

Solo[bewerken]

Jasperina de Jong (1971)

In het voorjaar van 1967 scoorde De Jong een hit met het nummer De wandelclub, dat oorspronkelijk geschreven werd door Toon Hermans voor diens film Moutarde van Sonaansee uit 1959. Musical trok haar sterker dan film en samen met Vleugel en haar man Herfst werd na het stoppen van Cabaret Lurelei de musical De stunt geproduceerd. De Jong speelde Lila van Dintelen, die via een "stunt" (een nieuw woord in die tijd) in de publiciteit wilde komen. De stunt kreeg niet het verwachte succes, zeker buiten Amsterdam werd de musical met thema's als drugsgebruik (LSD) en vrije seksuele moraal niet altijd begrepen en werd de voorstelling nogal "Amsterdams" bevonden. Nadat in Rotterdam het publiek het massaal af liet weten werd de musical voortijdig beëindigd om niet failliet te gaan. De Jong stortte zich hierna op het volgende musicalproject Sweet Charity. In deze musical schitterde ze en dit vormde de opmaat voor haar successen in de jaren 70. In dezelfde periode waarin ze Sweet Charity deed, vertolkte ze samen met Herfst, zoon Pelle (geb. 1963) en Sylvia de Leur de hoofdrol in de door Guus Vleugel geschreven Lurelei-komedieserie Rust noch duur, die door de KRO werd uitgezonden. Ook volgden de speciaal voor haar geschreven theatershows De Jasperina Show en Jasperina's grote egotrip, waarvan met name de eerste succesvol was en lovende kritieken ontving. Legendarisch werden liedjes als De minutenwals, Roll another one (de non) en Dobbe, dobbe, dobbe. De samenwerking met tekstschrijver Guus Vleugel verliep in de loop van de jaren 70 steeds moeilijker. Vleugel had al jaren depressieve periodes en moest steeds weer aangespoord worden tot schrijven. Hij had soms pas op het allerlaatste moment zijn teksten klaar. Daarnaast ontstond er enige artistieke onenigheid. Het leidde gaandeweg tot een breuk. Vleugel zou ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van Amsterdam een nieuwe musical voor haar schrijven, gebaseerd op de Gijsbrecht van Aemstel, maar dit kwam niet van de grond omdat hij de samenwerking met het echtpaar Herfst plotseling verbrak. Lennaert Nijgh schreef vervolgens deze musical (De engel van Amsterdam). Ook schreef hij de theatershow "Jozefien en Jasperien", een combinatie van theater en tour de chant, maar Jasperina miste bij hem het venijn van Vleugel, waardoor er daarna geen vervolg in samenwerking meer kwam. Wel klikte het met tekstdichter Ivo de Wijs en Joop Stokkermans, de componist die al eerder veel muziek voor haar geschreven had. Zij schreven vrijwel de gehele rest van haar repertoire. De theatershow Thuis Best volgde en in 1980 stond ze weer met Eric Herfst op het toneel in de cabaretproductie Tussen Zomer en Winter. In 1982 ging de musical Fien in première. De Jong vertolkte hierin de legendarische actrice Fien de la Mar. Toen het stuk op tournee ging, werd bij Eric Herfst een hersentumor geconstateerd, waar hij in 1985 aan overleed. Om haar verdriet te verwerken stortte De Jong zich op haar werk. Na de one-womanshows De gekkin van de gracht (over de spagaat tussen carrièrevrouw en huisvrouw zijn) en Victoria (waarin de directrice van een vlaggenfabriek zakenvrouw van het jaar wordt en een toespraak gaat houden voor de Raad van Europa) trad ze op met het liedjesprogramma Tour de Chant. Na een periode van relatieve stilte volgde de voorstelling Morgenster, waarin De Jong naast enkele nieuwe nummers van Ivo de Wijs ook veel van haar oude successen uit de jaren '70 zong. Daarna volgde Lang Leve de Opera (met Lieuwe Visser) en optredens met liederen van Bertold Brecht en Kurt Weill. Na een hoofdrol in de heropvoering van de Annie M.G. Schmidt-musical Heerlijk duurt het langst volgde in 2002 nog de voorstelling Marlene waarin ze in de huid kroop van Marlène Dietrich. Hierna sloot ze haar carrière af en trok zich na de laatste voorstelling gelijk terug uit de publiciteit. Ze vond het wel genoeg geweest. Vier jaar later (2006) verscheen alsnog een 6-DVD-box met een ruime selectie liedjes, sketches, interviews en een paar integrale theatershows.

Theater[bewerken]

  • Niet sexpres (1960)
  • Schermutselingen (1961, Ensemble Rudi Carrell)
  • Hotel de Botel (1961)
  • My Fair Lady (1961) als Eliza Doolittle
  • O.K.en W. (1962)
  • Doe 't zelf(1963)
  • Wij Lurelei (1964)
  • Wie is bang voor Lurelei?(1965)
  • Relderelderel (1966)
  • De Stunt (1967)
  • Sweet Charity (1968)
  • De Jasperina Show (1970-1972)(met Meisje uit de provinsie in het magies sentrum)
  • 'n Oogje op Amélie(1972)
  • Jasperina's grote Egotrip (1973)
  • Jasperina Solo (1974)
  • Orpheus in de onderwereld (1975)
  • De engel van Amsterdam (1975)
  • Jozefien en Jasperien (1977)
  • Thuis best (1979)
  • Tussen zomer en winter (1980)
  • Fien (1982)
  • Bij gebrek aan bewijs (1984)
  • De Gekkin van de Gracht (1985)
  • Victoria (1987)
  • Tour de Chant (1989)
  • Visite (1991)
  • Een vrouw van niets (1994)
  • Morgenster (1995)
  • Lang leve de Opera (1995)
  • Jasperina de Jong zingt Kurt Weill (1997)
  • Heerlijk duurt het langst – om en om met Jenny Arean (1998)
  • Follies in concert (2000)


  • In het theaterseizoen 2001/2002 speelde ze de rol van Marlene Dietrich in het gelijknamige stuk over het leven van deze actrice.

Film[bewerken]

Voor haar rol van Inez in de film Vroeger is dood (1987) kreeg De Jong een Gouden Kalf. In 1989 speelde De Jong de rol van Elly in Jan Rap en zijn maat, naar het boek en toneelstuk van Yvonne Keuls. De Jong sprak in 1996 de stem in van Malafide, de boze fee uit de Disney-film Doornroosje. Critici spraken vol lof over haar vertolking van de slechterik. In 2001 speelde ze Liliane in Saint Amour en in 2004 de rol van Odette in de Vlaamse film Confituur.

Televisie[bewerken]

Discografie[bewerken]

Albums[bewerken]

Album met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Album Top 100 Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Jasperina de Jong 1967 - - -
Jasperina de Jong - van Eduard Jacobs tot Guus Vleugel 1967 - - -
De stunt 1967 - - -
Sweet Charity 1969 - - -
Een tien voor Jasperien! 1969 - - -
Rust noch duur - liedjes uit de Lurelei-televisieserie 1969 - - -
Jasperina Live! 1969 - - -
Nieuwe liedjes uit Rust noch duur 1970 - - -
De Jasperina Show 1971 - - -
Jasperina's grote egotrip 1973 - - -
Een portret van Jasperina de Jong 1975 - - -
De engel van Amsterdam 1975 - - -
Jasperina Solo 1975 - - -
Luister naar... Jasperina de Jong 1975 - - -
Cabaret 1977 - - -
Hoe wordt een mens een ster 1977 - - -
Thuis Best 1980 - - -
Tussen zomer en winter 1981 - - -
Fien 1982 - - -
De Jasperina Show (heruitgave) 1983 - - -
Het beste van Jasperina de Jong (heruitgave van "Een portret van Jasperina de Jong") 1985 - - -
De gekkin van de gracht 1986 - - -
Het Dubrodoek gaat op voor Jasperina de Jong (reclame-lp) 1986 - - -
Tour de Chant 1991 - - -
Lang leve de opera 1997 - - -
Portret (dubbel-cd) 1997 - - -
Sieben Rosen hat der Strauch 1998 - - -
Kalm, kalm en andere Nederlandse liedjes 1998 - - -
Portret 2 (dubbel-cd) 2000 - - -
Kurt Weill: Die sieben Todsünden & various songs 2000 - - -

Dvd's[bewerken]

Dvd met hitnoteringen in
de Nederlandse DVD Music Top 30
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Portret 2006 25-03-2006 9 5

Externe links[bewerken]