Toon Hermans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de gelijknamige politicus, zie Toon Hermans (politicus).
Toon Hermans
Toon Hermans in 1983
Toon Hermans in 1983
Algemene informatie
Volledige naam Antoine Gerard Theodore Hermans
Geboren Sittard, 17 december 1916
Overleden Nieuwegein, 22 april 2000
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1932 - 2000
Genre(s) theaterartiest
Instrument(en) zang
Invloed(en) Johan Buziau
Label(s) EMI, His Master´s Voice, Polydor, Relax, RCA, Universal Music, WEA
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Antoine Gerard Theodore (Toon) Hermans (Sittard, 17 december 1916Nieuwegein, 22 april 2000) was een Nederlandse cabaretier, zanger, kunstschilder, dichter en levenskunstenaar. Met Wim Kan en Wim Sonneveld behoorde hij tot de grote drie van het Nederlands cabaret na 1945.

Biografie[bewerken]

Graf van Toon Hermans en zijn vrouw Rietje in Sittard

Toon Hermans werd geboren als tweede van vijf zoons in zijn ouderlijk huis aan de Parklaan in Sittard[1]. Hermans kende tijdens zijn leven verschillende tegenslagen. Hij ondervond in zijn jeugd de ontberingen die volgden op de Eerste Wereldoorlog, de economische crisis van de jaren dertig (hij behoorde tot een katholieke familie van bankbedienden) en de Tweede Wereldoorlog gevolgd door de noodzakelijke wederopbouw. De kleine bank van zijn vader ging failliet en niet veel later stierf zijn vader. Hierdoor waren Hermans en zijn broers straatarm, zoals wordt verteld in zijn conference over Snieklaas. Hermans ging zich toen bezighouden met het schrijven van sinterklaasgedichten voor een speelgoedwinkel. Als kind zocht hij vertier op het circusterrein, sliep in het stro en zocht de clowns op. Hier ontstond zijn gevoel om op te treden en mensen te vermaken. Op jonge leeftijd schreef hij zijn eerste revue, die al snel helemaal uitverkocht was. Dankzij de kaartverkoop bezat hij weer genoeg geld om in het onderhoud van zichzelf en van zijn moeder en broers te voorzien.

Zo werd hij in zijn streek (rondom Sittard in Nederlands Limburg) groot in carnavalskringen. Zijn eerste - bewaard gebleven - onemanshow dateert van 1958 en nadat die op 12 april op televisie werd uitgezonden, werd hij van de ene dag op de andere nationaal bekend (hoewel toen nog niet zoveel mensen een televisie bezaten). Hierna volgde in 1959 een mislukte overstap naar het witte doek, met de film Moutarde van Sonaansee. Hierna keerde Hermans terug naar het theater, waar hij grote successen vierde. Zijn populariteit piekte zo'n twintig jaar lang (tussen 1960 en 1981). Een uitgebreide poging omstreeks 1968 om met een Engelstalige show in Broadway in de hele VS door te breken mislukte, omdat Hermans zich niet echt thuis voelde in Amerika. Hoewel hij in Duitsland en Oostenrijk ook enig succes had, sloeg zijn werk in Nederland en Vlaanderen het meest aan.

Hij was gehuwd met Rita Weijtboer (een schoonheidsspecialiste) en verhuisde in 1967 met haar naar Maastricht en later naar Hilversum en Bloemendaal. Toon kreeg met haar drie zonen: Maurice, Gaby en Michael. Maurice figureerde af en toe in zijn show. Toon heeft veel liedjes geschreven voor Rietje, de liefde van zijn leven. Rietje kreeg echter kanker en Hermans heeft vaak zijn tournees afgezegd om bij haar te kunnen zijn. Nadat Rietje in november 1990 overleden was, had hij moeite met het brengen van zijn liefdesliedjes en barstte hij soms zelfs in tranen uit tijdens het zingen van Lente me.

In 1993 trad hij weer op in Carré met een show waarin hij voor de pauze liedjes zong (een "tour de chant") en na de pauze conferences bracht. In 1996 stond Hermans voor het laatst op het toneel. Na een hersenoperatie in 1997 werkt Hermans in 2000 met een bevriende pianist aan een nieuwe cd. In april 2000 overlijdt hij. Het album Als de liefde is postuum uitgebracht. Hermans werd begraven vanuit de kapel van de heilige Gemma Galgani in Sittard — hij was als katholiek vanaf zijn jeugd een vereerder van deze heilige.

In 2003 verscheen het verzameld werk van Toon in een cd-box, die het jaar erna de Edison heeft gekregen in de categorie historische uitgave. In 2005 is zijn volledige oeuvre, voor zover in televisie-archieven bewaard gebleven, als dvd-box uitgegeven.

Kunst[bewerken]

Bekendheid kreeg Hermans door zijn formule van de onemanshow, een voorstelling door één man uitgevoerd (weliswaar ondersteund door een paar muzikanten), die hij als eerste in het Nederlandse taalgebied introduceerde (Wim Sonneveld, Wim Kan en latere generaties zijn hem daarin gevolgd). Hoewel zijn werk vaak als cabaret beschouwd wordt, is het dat eigenlijk niet. Hij beschouwde zichzelf als een clown, en dat is waarschijnlijk de meest juiste typering. Het was pure kolder, omlijst door liedjes waarin het leven geprezen werd, of die ook kolderiek waren. Zijn shows waren op geen enkele manier gebonden aan de actualiteit (een kenmerk van cabaret).

Groot succes op de scène had hij met zijn 'typetjes' en zijn gevoel voor woordspelletjes. Als schrijver en dichter valt Toon Hermans vooral op door zijn aandacht voor detail: gebaren, kleine gedichten (door hem versjes genoemd), kwinkslagen. Veel versjes van hem zitten in het collectief geheugen en kwamen op wandtegeltjes te staan. Ook zijn er diverse boeken en boekjes met zijn liedjes en gedichtjes verschenen, door hemzelf geïllustreerd.

Toon Hermans was ook een niet onverdienstelijk schilder, hoewel zijn werk als schilder tijdens zijn leven nauwelijks geëxposeerd is.

Artistieke loopbaan[bewerken]

Al vroeg begon Hermans met het tekenen en schetsen. Hij verkocht als kind zijn werkstukjes aan de deur om het gezin te onderhouden. Later ging hij schilderen. Zijn eerste optredens waren in 1949 in het Grand Theater in Heerlen met zijn imitatie op de clown Buziau, van wie hij veel geleerd had en die hem veel kneepjes van het vak als clown op te treden bijbracht[2]. Toen de Amsterdamse orkestleider John Kristel hem zag optreden, vroeg deze hem auditie in Amsterdam te komen doen. Hiermee begon Hermans’ landelijke carrière. Door zijn schildertalent maakte hij zijn eigen decors. Vanwege grote huurschuld werd hij met zijn gezin zijn woning in Amsterdam uitgezet en moest daarna nog tientallen malen verhuizen. Deze situatie bracht hem tot grote ernst en diep nadenken, waardoor de humor in het leven in hem naar boven kwam. Toon trad op in het Leidseplein Theater, samen met bekendheden, zoals Wiesje Bouwmeester. In 1961 en 1962 trad Hermans ook op in het buitenland, eerst een periode in Oostenrijk en daarna in Duitsland. Hij vond het geen uitdaging, omdat de theaterbezoekers te snel om alles lachten. In Hamburg maakte hij kennis met Popov, die hij later veel zou ontmoeten. In 1970 belandde Hermans in een periode van burn-out, doordat hij niet kon brengen wat het publiek graag wilde en men vond hem te poëtisch en te melancholiek. Tijdens een bezoek aan een show van Popov in de Rotterdamse Ahoy’ haalde hij Hermans uit de zaal naar de piste en hem te omhelzen en zijn warmte over te brengen. Hierdoor wist Popov Hermans uit zijn depressieve periode te redden, waarmee een nieuwe periode in diens loopbaan aanbrak. Hij trad vernieuwend op door het begrip onemanshow toe te voegen aan de wereld van de kleinkunst. Deze eerste show vond plaats in 1958 en daarmee had hij groot succes, waarna hij op deze formule voortborduurde.

Hermans maakte altijd schetsen en notities, als hij onderweg was van of naar zijn voorstellingen. Later werkte hij die uit tot bundels met versjes en gekleurde tekeningetjes met woordgrapjes, die als boeken werden uitgebracht. Ook werkte hij de schetsen uit tot schilderijen.

Toon Hermans was niet uit op succes en roem of geld; hij zocht het in het op het toneel brengen van humor in eenvoud en voor de gewone man.

Hij had veel schriftelijk en telefonisch contact met chansonnier Wim Sonneveld en cabaretier Wim Kan, maar bezocht nooit hun voorstellingen.

Het Amerikaanse avontuur[bewerken]

Behalve in de Europese landen wilde Hermans gaan optreden in Amerika. Hij maakte daar in 1965 kennis met de Amerikaanse scenarioschrijver Erich Segal, met wie hij voorbereidingen trof voor zijn optredens voor het Broadway Theatre in New York. Hier schreef hij het succesliedje Twentyseven Roses/Vierentwintig rozen. Hij zag echter op tegen het optreden, omdat het te bindend voor lange tijd ver van huis zou zijn. Ook het theater zelf voelde niet goed aan. Terug in Nederland liet hij opnames maken van try-outs van het optreden in het Engels voor Amerikaans publiek in Hilversum en Brussel. Deze opnames dienden voor de Amerikaanse impresario’s. Ondertussen trad Toon in 1966 met veel succes met deze show op in veel plaatsen in Canada. Het vaste contract voor een jarenlang optreden op Broadway ging Toon niet aan vanwege de eerdergenoemde twijfels. Hiermee sloot Toon het Amerikaanse avontuur af.

Andere kunstvormen[bewerken]

Toon Hermanshuis in Venlo

Naast zijn theaterwerk en gedichten was Hermans ook kunstschilder. Dit deed hij puur ter ontspanning en hij wilde hier eigenlijk nooit mee op de voorgrond treden. Hij heeft daarom bijna nooit zijn schilderijen geëxposeerd. In november 2004 is er een openbare veiling geweest van een deel van zijn schilderijen en deze bracht een onverwachte som van meer dan € 600 000 op. Dit bedrag ging voor het grootste deel naar de stichting Toon Hermans Huis, een door Hermans opgerichte organisatie voor de opvang van kankerpatiënten en hun familie.

In 2003 heeft een kalligrafiegroep uit de IJmond een recordpoging gedaan door het grootste kalligrafische werkstuk ter wereld te vervaardigen en te bundelen in boekvorm. Het boek bestaat uit ruim 7400 A4-pagina's met daarop gekalligrafeerde teksten van Toon Hermans. De Stichting Toon Hermans BV heeft toestemming verleend om de teksten te gebruiken. De pagina's zijn aan elkaar geplakt zodat een harmonicaboek is ontstaan van ruim 2 meter hoog. Het weegt 55 kilo en is uitgelegd zeker 2 kilometer lang. Er is 5 km plakband en 3 liter inkt in verwerkt. Hierbij was ook Maurice Hermans, Hermans' zoon, betrokken.

Enige jaren na Hermans' dood is er tijdens een verbouwing in een huis in de Sittardse Paardenstraat een zelfportret van hem aangetroffen. Hij had dit vermoedelijk gemaakt voor een daar destijds woonachtig vriendinnetje.

Zijn standbeeld staat voor de Sittardse schouwburg.

Een keuze uit zijn werk[bewerken]

Versjes

  • Lief bijtje sprak de bij
  • Sterven doe je niet ineens
  • Een Vriend
  • De man van Nazareth
  • Konijntjes
  • Denken
  • Horzel
  • Treurwilg
  • Impasse
  • De Tuinman
  • De non
  • Fout!
  • Leven
  • 'N Beetje

Liedjes

  • Ballonnetje
  • Het konijn en ik
  • Mien, waar is mijn feestneus (Carnavalskraker 4 weken op 1)
  • Méditerranée (1958)
  • Jacqueline
  • 24 rozen
  • Sien laat eens zien (1965)
  • Vader gaat op stap
  • Het leven is een bitterbal
  • Wat ruist er door het struikgewas
  • Dit is een plek om lief te hebben
  • Café Biljart
  • De appels op de tafelsprei
  • Marie
  • Il pleut
  • Lente me
  • Als de liefde niet bestond (2000)
  • Notte Belle Margarinetta
  • De tango van het blote kontje

Conferences

  • De stoel - De stoel waar zijn zuster op gezeten had (1958)
  • De sprekert (1958)
  • De voorzitter opent (1958)
  • De tent (1958)
  • High Society (1965)
  • De auditie: Duif is dood! (1967) (stem van Jack Bemelmans: Dick Binnendijk)
  • Strinzelthal (1961)
  • Snieklaas (1974)
  • De ornitholoog (1980)
  • Het tennisracket (1980) (waarbij hij minutenlang wacht totdat zijn vaste toneelmeester 'Johnny' een tennisracket en een tennisbal voor hem gehaald heeft. Dit is één van zijn beroemdste en meest op televisie herhaalde momenten. Veel cabaretiers, zoals Youp van 't Hek bewonderen de wijze waarop hij tijdens deze conference door volslagen niets te doen toch het publiek aan het lachen brengt.)
  • De voorzitter van "Ons Genoegen" (1980)
  • De auditie: Wat ruist er door het struikgewas (1980) (stem van Jack Bemelmans: Maurice Hermans[3])


Trivia[bewerken]

  • In 1951 engageerde hij Miss Zandvoort Mimi Kok die ook in 1961/1962 met hem in het buitenland samenspeelde.
  • Ook speelde Toon Hermans met de bekende Engelse presentatrice/actrice Phyllis Lane.
  • In 2004 eindigde hij op nr. 22 in de verkiezing van de grootste Nederlander.
  • In 2010 werd TOON, de musical opgevoerd, onder regie van Ruut Weissman, met in de hoofdrol Alex Klaasen.
  • In 2010 werd Hermans herdacht met het Tribute Toon Hermans.
  • Toon Hermans bedacht ook de muziek voor de Efteling-attractie Carnaval Festival.

Discografie[bewerken]

Albums[bewerken]

Voormalig huis van Toon Hermans aan de Begijnenhofstraat 5 in Sittard
Toon Hermans in 1956
  • 1958 - Toon Hermans One Man Show, Deel 1 - 10"-lp - HIS MASTER'S VOICE - HDLP 1009
  • 1958 - Toon Hermans One Man Show, Deel 2 - 10"-lp - HIS MASTER'S VOICE - HDLP 1010
  • 1961 - Toon Hermans One Man Show, Deel 3 - 10"-lp - HIS MASTER'S VOICE - HDLP 1015
  • 1961 - Toon Herman's One Man Show 1961 - 12"-lp - HIS MASTER'S VOICE - CLPH 105
  • 1961 - Moutarde Van Sonaansee - 10"-lp - HIS MASTER'S VOICE - HDLP 1012
  • 1965 - One Man Show Opgenomen In Theater Carré 1964/1965 - 12"-lp - HIS MASTER'S VOICE - CLPH 111
  • 1965 - Toon - 12"-lp - HIS MASTER'S VOICE - CLPH 114
  • 1966 - Lachen Ohne Ende - Live Opnamen Uit Deutsches Theater - München - 12"-lp - ELECTROLA - SME 83 904
  • 1967 - Dag Toon - 12"-lp - HIS MASTER'S VOICE - XLPH 20003
  • 1968 - Leve Toon - 12"-lp - HIS MASTER'S VOICE - XLPH 20023
  • 1968 - Toon Hermans '68 - 12"-lp - RELAX - 7000
  • 1968 - Hoogtepunten Uit Toon Hermans One Man Show - 12"-lp - BOEK EN PLAAT - GS 076
  • 1969 - Toon In Toronto - 12"-lp - RELAX - 7006
  • 1970 - Toon - 12"-lp - MARCATO - 20 108
  • 1970 - Toon Hermans One Man Show - 12"-lp - MARCATO - 78 119
  • 1972 - Liedjes Voor Jou - 12"-lp - IMPERIAL - 5C 062 24576
  • 1974 - One-Man-Show 1974 - 2 12"-lp - EMI - 5N 154 25154/55
  • 1974 - De Beste Van Toon Hermans - 12"-lp - EMIDISC - 5C 048 50645
  • 1975 - Dankuwel Astublieft... Hoogtepunten Uit De Jubileumshow Tien Toon - 12"-lp - WESTSIDE - WS 113 525 L
  • 1977 - Jubileumplaat - Beroemde Conferences En Liedjes Uit 20 Jaar One Man Show 60 Minuten Lachen - 12"-lp - EMI - 1A 052 25723
  • 1977 - Ben Je Wel 'ns Alleen - 12"-lp - EMI - 5C 064 25813
  • 1978 - Toon One Man Show '78 - 2 12"-lp's - BOVEMA NEGRAM - 1A 138 26111/12
  • 1980 - One Man Show 1980 - 2 12"-lp's - RCA - PL 44026
  • 1980 - 11 Fonkelnieuwe Feestliedjes + 1 Goeie Ouwe - 12"-lp - SHOWBIZ - WEAN 58 266
  • 1983 - Alle Liedjes Van M'n Show (1980) - 12"-lp - RCA - NL 44062
  • 1986 - Houdt U Van Dieren? - 12"-lp - PHILIPS - 830 095 1
  • 1987 - Theaterliedjes - 3 12"-lp's - EMI - BOSPLP 14
  • 1987 - One Man Shows Deel 1 - cd - EMI - BOSPCD 14/1
  • 1987 - One Man Shows Deel 2 - cd - EMI - BOSPCD 14/2
  • 1991 - One Man Show t.g.v. 25 Jaar Carré - 2 cd's - EMI - 796 538 2
  • 1991 - Toon 75 Jaar - 2 cd's - EVA - 798 464 2
  • 1992 - Toon 2 - 2 cd's - EVA - 781 109 2
  • 1993 - Ik Heb Je Lief - Toon Hermans One Man Theater Show 1993 - 2 cd's - EVA - 828 415 2
  • 1996 - Ik Zing Van Het Leven - cd - POLYDOR - 533 280 2
  • 1998 - Toon Hermans Liedjesman - cd - POLYDOR - 533 436 2
  • 1998 - Toon Hermans - 2 cd's - EMI - 7243 4958872 1
  • 1999 - One Man Show 1997 - 2 cd's - POLYDOR - 547 007 2
  • 2000 - Als De Liefde - cd - POLYDOR - 549 483 2
  • 2003 - Toon, Het Verzameld Werk - 19 cd's + 1 dvd - NIKKELEN NELIS - 9811889
  • 2007 - De Keuze Van Annie De Reuver - cd - WETON WESGRAM - NN 002
  • 2009 - De Keuze Van Annie De Reuver 2 - cd - WETON WESGRAM - NN 017
  • 2009 - Mooi Was Die Tijd - cd - DISKY - HSI 905960

Singles[bewerken]

  • 1947 - Ik Ben Jansen / Trammen - 78rpm10"single - DECCA - M 32175
  • 1947 - De Jeep Van Jansen / De Waarzegster - 78rpm10"single - DECCA - M 32202
  • 1947 - Op Het Leidsche Plein / Naar Scheveningen - 78rpm10"single - DECCA - M 32209
  • 1948 - Bal Masque / Schlemiel - 78rpm10"single - DECCA - M 32302
  • 1948 - Ontmoeting Met Toon Hermans - 78rpm10"single - GTB -
  • 1959 - Liedjes Van Toon, Deel 1: Middellandse Zee / De Muzeman + De Wind - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 176
  • 1959 - Liedjes Van Toon, Deel 2: Jacqueline / Ballon + Met Een Piano - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 177
  • 1959 - Liedjes Van Toon, Deel 3: De Clochard / Kolderzolder + Darling, Liebling - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 178
  • 1960 - De Lesten Dans / De Zwarte Ballon - 7"-single - HIS MASTER'S VOICE - 45 JF 284
  • 1961 - Liedjes Uit Toon Hermans One Man Show 1961 (Slaapliedje / Blauwe Ogen) - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 196
  • 1961 - Liedjes Van Toon, Deel 4: Walkin' In Wien / Boem Si Lila + Soo Rool En Daaj, Nottebella Margarinette - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 192
  • 1961 - Voorproefjes Van De Film Moutarde Van Sonaansee 1 / Voorproefjes Van De Film Moutarde Van Sonaansee 2 - 7"-single - BOVEMA - RC 107
  • 1961 - De slinger van de koffergrammofoon / De Pattefoon (Wim Kan) - 7"-single - CCGC - PR 200
  • 1965 - Vader Gaat Op Stap / Stilte - 7"-single - CCGC - PR 700
  • 1966 - Golden Johnny / Café - 7"-ep - HIS MASTER'S VOICE - 7 EGH 211
  • 1966 - Sien / O, Hoeveel Mensen - 7"-single - HIS MASTER'S VOICE - 7 QH 5071
  • 1966 - Marie / Vandaag - 7"-single - HIS MASTER'S VOICE - 7 QH 5083
  • 1967 - Bovema Heeft U Iets Feestelijks Mee Te Delen - 7"-single - BOVEMA - 45 BOV 197
  • 1967 - De Fanfare / Tango Blue (Ik Voel Me Zo Beklemd...) - 7"-single - RELAX - 45 072
  • 1968 - De Slinger Van De Koffergrammofoon / De Muzeman - 7"-single - IMPERIAL - IH 808
  • 1968 - Mien, waar is mijn feestneus / Gaat Dat Zien - 7"-single - RELAX - 45 081
  • 1968 - Akke Fietje Liedje / Boerenkermis - 7"-single - RELAX - 45 125
  • 1969 - Kiele, Kiele, Kiele (Helène) / Vogeltje Wat Zing Je Vroeg - 7"-single - RELAX - 45 128
  • 1971 - Want Dat Is Carnaval / Heb Je Nog Een Blommetje - 7"-single - DISCOFOON - VD 1001
  • 1973 - Geef Me Je Hand / Vrije Vogel - 7"-single - IMPERIAL - 5C 006 24879
  • 1981 - Er Woont 'n Poes Met Zeven Jongen In M'n Hoempapa / Het Is Maar Één Keer Carnaval - 7"-single - SHOWBIZ - WEAN 18 449
  • 1993 - Vicki Brown: Intro + Vicki Brown + Chambre Douze - cd's - EVA - 872 036 2
  • 1996 - Jam + De Zon Gaat Op - cd's - POLYDOR - 575 976 2
  • 2014 - Een vriend, (postuum) een duet met Gerard Joling.

Radio 2 Top 2000[bewerken]

Nummer(s) met noteringen in de Radio 2 Top 2000 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13 '14 '15 '16
24 rozen 752 1086 706 1211 1157 1308 1088 973 1074 1072 1437 1361 1336 1257 1754 - - -
Mien, waar is mijn feestneus 1773 - - - - - - - - - - - - - - - - -

Dvd's[bewerken]

Muziek-dvd met eventuele hitnotering(en)
in de Nederlandse Muziek Dvd Top 30
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Terug in de tijd deel 1 2000 24-06-2000 3 2
Terug in de tijd deel 2 2000 24-06-2000 4 2

Externe links[bewerken]

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Toon Hermans.