Jeruzalemkruis

Een Kruis van Jeruzalem of Jerusalemkruis (maar ook Kruisvaarderskruis) is een van de vele wijzen waarop een kruis wordt afgebeeld. Het kan omschreven worden als een "krukkenkruis met Latijnse kruizen in de armen".

Oorsprong

De exacte oorzaak van het Jeruzalemkruis is nog steeds oorzaak van debat; vaak wordt het gelinkt aan de kruistochten en aan Godfried van Bouillon die het als wapen koos voor zijn koninkrijk Jeruzalem na de Eerste Kruistocht.

Heraldiek

Een gouden Jeruzalemkruis op een zilveren veld is een overtreding van de regels van de heraldiek maar is volgens sommige bronnen gekozen om, net als in het pauselijk wapen dat dezelfde kleuren of "metalen" combineert aan te geven dat men hier met een bijzonder wapen van doen heeft. Andere schrijvers meenden dat de rode kleurstof op tekeningen is geoxideerd en dat daardoor de indruk van een gouden in plaats van een rood kruis is ontstaan.

Betekenissen

Doorheen de eeuwen zijn er verscheidene interpretaties gemaakt over de betekenis van het Jeruzalemkruis.

de vijf kruizen vertegenwoordigen de vijf wonden van Christus bij zijn kruisiging : twee aan de handen, twee aan de voeten en een in de zijde.
De opdracht van Christus om zijn boodschap te verspreiden over de wereld: de vier zijdelingse kruizen vertegenwoordigen dan de vier uithoeken van de wereld; het grote kruis in het midden vertegenwoordigt Jeruzalem, waar het uitdragen van de Blijde Boodschap begon.^[1]
Het grote kruis vertegenwoordigt Jezus; de 4 kruizen in de hoeken stellen de vier evangelisten voor : Lucas, Mattheus,Johannes en Marcus.

Voorkomen

De baard van de Sleutel van Sint-Servaas (9e eeuw) lijkt op een jeruzalemkruis en zou een gift zijn van de patriarch van Jeruzalem aan Karel de Grote.
Het kruis is ook het insigne van de Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem.
Men vindt het ook terug in het Pruisische Olijfberg-kruis
Een variant ervan maakt ook onderdeel uit van de Vlag van Georgië.

Bronnen, noten en/of referenties

↑ (en) Bible Gateway passage: Acts 1:8 - English Standard Version. Bible Gateway. Geraadpleegd op 27 februari 2026.

Zie de categorie Jerusalem Cross van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[1] (en) Bible Gateway passage: Acts 1:8 - English Standard Version. Bible Gateway. Geraadpleegd op 27 februari 2026.

[1]