Lagerstätte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Portaal AardwetenschappenEarth equator northern hemisphere.png
Fossiele vissen (Diplomystus en Knightia) uit de Green River Formation, een Eocene Lagerstätte
Voorstelling van de La Brea-teerputten ten tijde van het Pleistoceen, een typische Konservat-Lagerstätte

Een Lagerstätte (Duits voor "voorraadplaats", meervoud: Lagerstätten) is een sedimentair gesteente dat bijzonder goed bewaard gebleven fossielen met een vaak grote soortenrijkdom bevat. In sommige gevallen is zelfs weefsel veiliggesteld. Veel Lagerstätten zijn ontstaan toen onder anoxische omstandigheden met een minimum aan bacterieel leven de dode dieren en planten zijn begraven. Het gebrek aan zuurstof zorgt voor een unieke conservering van de fossielen. Lagerstätten zijn ontdekt op de meeste continenten en in een tijdsspanne van het Neoproterozoïcum tot het heden.

Voorbeelden van bijzondere Lagerstätten zijn de Cambrische Maotianshan-schalies en de Burgess Shale, de Devonische Hunsrück-schalies en Gogo-formatie, Mazon Creek uit het Carboon, de Jurassische Solnhofener kalksteen, en de Yixian-formatie uit het Krijt.

De bekendste Lagerstätten in Europa zijn de Messelgroeve (~ 50 - 47 Ma) nabij Frankfurt in Duitsland en Las Hoyas in Cuenca, Spanje.

Soorten[bewerken]

Paleontologen onderscheiden twee soorten:[1]

  1. Konzentrat-Lagerstätten (concentraat-Lagerstätten) zijn afzettingen met een bepaalde "concentratie" van organische harde delen, zoals een beenderlaag. Deze Lagerstätten zijn minder spectaculair dan de bekendere Konservat-Lagerstätten. De inhoud van deze Lagerstätten is meestal het resultaat van transportprocessen, die een concentratie aan fossielen opleveren. Formaties met een hoge concentratie van in situ fossielen als riffen en oesterbanken worden niet tot de Lagerstätten gerekend.
  2. Konservat-Lagerstätten (conserverings-Lagerstätten) zijn sedimenten die bekendstaan om hun uitzonderlijke preservatie van fossiele organismen of fossiele afdrukken. De individuele tafonomie van de fossielen wisselt per site. Konservat-Lagerstätten zijn cruciaal voor de reconstructie van belangrijke momenten in de geschiedenis van de Aarde en de evolutie van leven. Het onderzoek aan de Burgess Shale vormde de aanleiding voor de Cambrische explosie en de vroegst bekende vogel Archaeopteryx werd gevonden in Solnhofen.

Belangrijke Konservat-Lagerstätten[bewerken]

De belangrijkste Lagerstätten op Aarde:[2]

Tijdperk Lagerstätte Ouderdom
(Ma)
Locatie Foto
Precambrium Bitter Springs
1000 – 850
South Australia
Precambrium Doushantuo-formatie 600 – 555 Guizhou, China
Precambrium Mistaken Point 565 Newfoundland, Canada
Precambrium Ediacara Hills 550 - 545? South Australia
Parvancorina minchami, shield-shaped Ediacaran, Vendian, Ediacara Hills, south Australia - Houston Museum of Natural Science - DSC01390.JPG
Cambrium Maotianshan-schalies (Chengjiang) 525 Yunnan, China
Maotianshania-cylindrica.jpg
Cambrium Sirius Passet 518 Groenland
Buenellus.jpg
Cambrium Emu Bay Shale 517 South Australia
RedlichiidaTakooensis.png
Cambrium Kaili-formatie 513 – 501 Guizhou, Zuidwest-China
Cambrium Blackberry Hill ~510 – 500 Wisconsin, Verenigde Staten
New Jellyfish Species.png
Cambrium Wheeler Shale (House Range) 507 West-Utah, Verenigde Staten
ElrathiakingiUtahWheelerCambrian.jpg
Cambrium Burgess Shale 505 British Columbia, Canada
Nectocaris 59660.jpg
Cambrium Öland-, Kinnekulle-,
Orsten- en Alum-schalie
500 Zweden
Ordovicium Fezouata-formatie ~ 485 Draavallei, Marokko
Ordovicium Beecher's Trilobietenbank 460? New York, Verenigde Staten
Triarthrus.jpg
Ordovicium Walcott-Rust-groeve ~455? New York, Verenigde Staten
Ordovicium Soomschalie 450? Zuid-Afrika
Siluur Wenlock Series ~425 Engeland, Verenigd Koninkrijk
Devoon Rhynie chert 400 Schotland, UK
Rhynie chert with Horneophyton 1.png
Devoon Hunsrückleisteen (Bundenbach) 390 Rijnland-Palts, Duitsland
Furcaster paleozoicus Stürtz, 1886 (8.5 cm long) with current aligned arms from the Hunsrück Lagerstätte (Lower Devonian) of western Germany. (8474368510).jpg
Devoon Gogo-formatie 380
Frasnien
Western Australia
Materpiscis.jpg
Devoon Miguasha National Park 370 Québec, Canada
Bothriolepis2.JPG
Devoon Mandagery-formatie 360 New South Wales, Australië
Carboon Bear Gulch Limestone 320 Montana, Verenigde Staten
Bear gulch montana sea urchin.jpg
Carboon Joggins Fossil Cliffs 315 Nova Scotia, Canada
Joggins nova scotia fossil 2006.jpg
Carboon Mazon Creek 310 Illinois, Verenigde Staten
Pecopteris villosa.jpg
Carboon Montceau-les-Mines 300 Frankrijk
Carboon Hamilton Quarry 300 Kansas, Verenigde Staten
Perm Mangrullo-formatie ~285 - 275
Artinskien
Uruguay
Stereosternum tumidum.jpg
Trias Madygen-formatie 230 Kirgizië
Sharovipteryx.jpg
Trias Ghost Ranch 205 New Mexico, Verenigde Staten
Jura Holzmaden / Posidoniaschalie 180 Württemberg, Duitsland
Meyerasaurus victor SMNS 12478.jpg
Jura Mesa Chelonia[3] 164,6 Shanshan, China
Jura La Voulte-sur-Rhône 160 Ardèche, Frankrijk
Rhomboteuthis lehmani.jpg
Jura Karabastau-formatie 155,7 Kazachstan
Jura Solnhofener kalksteen 145 Beieren, Duitsland
Solnhofen Cymatophlebia longialata.jpg
Jura Canjuers-kalksteen 145 Frankrijk
Krijt Las Hoyas ~125
Barremien
Cuenca, Spanje
Krijt Yixian-formatie ~125 - 121 Liaoning, China
Sinosauropteryxfossil.jpg
Krijt Xiagou-formatie ~120 - 115?
mid-Aptien
Gansu, China
Krijt Crato-formatie ~117
Aptien
Noordoost-Brazilië
Krijt Haqel / Hadjula / Al-Nammoura ~95 Libanon
Rhinobatos whitfieldi.jpg
Krijt Santana-formatie 108 - 92 Brazilië
Cretaceous Orthoptera fossil.jpg
Krijt Smoky Hill Chalk 87 - 82 Kansas en Nebraska,
Verenigde Staten
Toxochelys.jpg
Krijt Ingersoll-schalie 85 Alabama, Verenigde Staten
Krijt Auca Mahuevo 80 Patagonië, Argentinië
Krijt Zhucheng 66 Shandong, China
Eoceen Fur-formatie 55 - 53 Fur,Denemarken
FUM-3-diptera.jpg
Eoceen London Clay 54 - 48 Engeland, UK
OphiuraWetherelli-NaturalHistoryMuseum-August23-08.jpg
Eoceen McAbee Fossil Beds 52,9 ± 0,83 British Columbia, Canada
Dinokanaga andersoni holotype SR 01-06-01 v2.jpg
Eoceen Green River-formatie 50 Colorado/Utah/Wyoming,
Verenigde Staten
Heliobatis radians Green River Formation.jpg
Eoceen Monte Bolca 49 Italië
Justitia desmaresti (2).JPG
Eoceen Messel olieschalie 49 Hessen, Duitsland
Eopelobates-Messel Pit.JPG
OligoceenMioceen Dominicaans amber 30 - 10 Dominicaanse Republiek
Anochetus corayi SMNSDO834-K1 01.jpg
Oligoceen-Mioceen Riversleigh 25 - 15 Queensland, Australië
Composite Nimbadon lavarackorum skeleton from AL90, Riversleigh - journal.pone.0048213.g001.png
Mioceen Clarkia fossil beds 20 - 17 Idaho, Verenigde Staten
Clarkia leaf.jpg
Mioceen Barstow-formatie 19 - 13,4 Californië, Verenigde Staten
CamelFootprintBarstowMiocene.jpg
Mioceen Ashfall Fossil Beds 12 – 13? Nebraska, Verenigde Staten
Ashfall Fossil Beds - Teleoceras and Cormohipparion.jpg
Pleistoceen Mammoth Site 0,026
26 ka
South Dakota, Verenigde Staten
Mammoth Site Hot Springs.jpg
Pleistoceen La Brea-teerputten 0,040 - 0,012 Californië, Verenigde Staten
Smilodon californicus (1).jpg

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]