Landenoverzicht stekkertypen, netspanningen en -frequenties

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Wereldkaart met verschillende voltages en frequenties per land
220–240 V, 50 Hz
220–240 V, 60 Hz
100–127 V, 60 Hz
100–127 V, 50 Hz

In dit landenoverzicht van stekkertypen worden verschillende internationale stekkertypen en contactdozen beschreven. De verschillende typen zijn ingedeeld naar het internationale CEE-systeem.

Eigenschappen[bewerken | brontekst bewerken]

Polariteit[bewerken | brontekst bewerken]

In sommige landen zijn de stekkers (van oudsher) zodanig ontworpen dat deze maar op één manier in een contactdoos passen, waardoor ook in de aangesloten apparaten de polariteit gehandhaafd blijft. Ook in de aangesloten apparaten is dus bekend welke draad de fasedraad is en welke draad de nuldraad. Dit is onder andere het geval bij Belgische en Franse Type E-stekkers. Een contactpen in de contactdoos valt in een gat in de stekker en voorkomt dat de stekker omgekeerd in de contactdoos wordt gestoken. Merkwaardigerwijs is er echter voor het Frans/Belgische contactmateriaal geen bindende standaard voor de aansluiting van fase en nul - In België is de aansluiting willekeurig. Daar komt bij dat in België nog veel 130/230 volt-netten in gebruik zijn. Een 230 volt-contactdoos wordt dan tussen twee fasen aangesloten, zodat er helemaal geen nul is.

In Frankrijk wordt meestal fase rechts en neutraal links aangesloten. De aardpen komt boven.

In het grootste deel van Europa heeft de contactdoos geen pen, zodat een stekker evengoed omgekeerd kan worden ingestoken. Er is ook geen bindende standaard voor de aansluitingen. Er is weliswaar een traditie om contactdozen met de fase rechts en de neutraal links te bedraden, maar men kan daar niet op vertrouwen.[1] In via een stekker aangesloten apparatuur kan in Nederland al helemaal niet meer vertrouwd worden op de kleurcodering voor fase en nul van de aansluitdraden.

Aarding[bewerken | brontekst bewerken]

Het is zinvol om zo veel mogelijk elektrische toestellen te aarden: hierdoor wordt voorkomen dat het apparaat spanning kan voeren en een veiligheidsrisico vormt.

Er zijn, wanneer er naar aarding gekeken word, twee types stekkers:

Huidige stopcontact types in Europa.
Type F / Schuko (CEE 7/3 WCD + CEE 7/4 stekker)
Type E (CEE 7/5 WCD + CEE 7/6 stekker)
Type G (Verenigd Koninkrijk en voormalige Kolonies)
Type J (Zwitserland)
Type K (Denemarken)
Type L (Italië)

CEE 7-standaard[bewerken | brontekst bewerken]

In het Europese vasteland heeft men een standaard voor verschillende soorten stekkers en stopcontacten. Hoewel verschillende types niet allemaal compatibel zijn, hebben ze allemaal 2 pinnen van 4,8 mm in diameter, 19 mm lang en een hartafstand van 19 mm. Het verschil zit grotendeels in de manier van aarding.

  • Een in middels verouderd systeem is type C. Deze stopcontacten bestaan uit een ronde opening met twee gaten voor fase en nul. Door het ontbreken van aarding is dit type stopcontact in de meeste landen uitgefaseerd. Alleen in Nederland en Zweden komen ze nog wel eens voor in zogeheten "droge ruimtes". Hoe diep verzonken het stopcontact is, hangt af van het land en hoe oud het stopcontact is. Waar oudere varianten bijna helemaal vlak zijn, liggen nieuwere vaker dieper verzonken
  • Het meest voorkomende stopcontact in Europa is type F, ook wel Schuko genoemd (van het Duitse 'Schutzkontakt'). Deze variant lijkt op type C, maar heeft twee metalen contacten aan de boven en onderkant die voor het aardecontact zorgen. Dit heet randaarde. Het stopcontact is ook niet helemaal rond, maar heeft links en rechts een set uitsparingen. Hiermee wordt voorkomen dat een type C-stekker in het stopcontact word geforceerd.
  • In België, Frankrijk en een aantal andere landen zijn type E-stopcontacten gebruikelijk. Stopcontacten van dit type lijken op die van type C, maar zijn voorzien van een extra contactpen voor aarding. De stekkers hebben een extra gat om deze pin te ontvangen. Door deze pin is het niet mogelijk om een type C-stekker in een type E-stopcontact te steken.
  • In Denemarken gebruikt men het type K, dat officieel niet bij CEE 7 hoort. Stekkers van dit type hebben een extra halfronde aardpin, waardoor ze alleen in stopcontacten van dit type passen. In het stopcontact passen daarentegen alle CEE 7-stekkers.

De stekkers en stopcontacten C, E, F en K kunnen tot op zeker niveau onderling gebruikt worden. Hierdoor komt het weleens voor dat het aardcontact niet aangesloten wordt. Dat is niet altijd gewenst. Mogelijkheden zijn:

Type C
(CEE 7/1)
Type K
(Officieel geen CEE)
Type F
(CEE 7/3)
Type E
(CEE 7/5)
Euro-contactdoos
(Officieel geen CEE)
C-stekker
(CEE 7/2)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Nee Nee † Nee Nee Nee Nee
K-stekker
(Officieel geen CEE)
Nee Nee Ja Ja
aarde
Nee Nee Nee Nee Nee Nee
F-Stekker
(CEE 7/4)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
aarde
Nee Nee Nee Nee
E-stekker
(CEE 7/6)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Nee Nee Ja Ja
aarde
Nee Nee
E/F-stekker
(CEE 7/7)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
aarde
Ja Ja
aarde
Nee Nee
E/F-stekker
(CEE 7/17)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Nee Nee
Eurostekker
(CEE 7/16-II)
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
Ja Ja
geen aarde
† Soms wordt de stekker met een mes bijgewerkt zodat hij toch past. Het kan ook met een verloopstukje. Beide zijn verboden.
†† In Vlaams dialect wordt het woord terre in plaats van aarding gebruikt.

Standaard[bewerken | brontekst bewerken]

Wereldkaart met de verschillende stopcontact types per land

Wereldwijd worden verschillende standaarden gebruikt voor netstekkers. Dit betekent dat apparaten aangekocht in één land niet zonder adapter in een ander land ingeplugd kunnen worden. Naast de verschillen in stekkers zijn er bovendien nog verschillen in netspanning mogelijk.

In de meeste landen geldt wel een bepaalde standaard, zodat apparatuur die in dat land is aangeschaft probleemloos aangesloten kan worden.

Het Verenigd Koninkrijk was voorheen berucht doordat er nauwelijks een standaard bestond. Er waren dus vaak verloopstekkers nodig. De meeste apparatuur werd daar zonder netstekker verkocht, zodat de koper zelf de juiste stekker kon monteren. In een gebruiksaanwijzing staat vaak in het Engels ("for UK only") hoe een apart gekochte stekker gemonteerd moet worden. Tijdens de wederopbouw na de tweede wereldoorlog heeft men de kans gegrepen om in het hele Verenigd Koninkrijk een standaard in te voeren


Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Een geaarde stekker. Deze stekker heeft links en rechts contacten voor Nederlandse aarding ('randaarde', type F) en rechts een gat voor Belgische aarding (type E), zodat hij in beide contactdozen past.

De meest voorkomende vorm van een geaarde netstekker is in Nederland type F, CEE 7/4 Schuko, die twee metalen pinnen heeft voor fase en nul, en aan de zijkant van de stekker twee metalen plaatjes voor de aarding. Zo'n aardcontact wordt in het Duits Schutzkontakt of Schuko genoemd en in het Nederlands randaarde.

Er bestaat ook een ongeaarde versie van deze stekker. Deze past niet in een geaard stopcontact (wel in geaard type K). Andersom kan wel, wat niet zeer bezwaarlijk is omdat ongeaarde stopcontacten alleen worden aangetroffen in ruimtes waarin aarding niet dringend noodzakelijk is.

Dergelijke stekkers zijn geschikt voor maximaal 16 ampère. Apparaten die meer stroom verbruiken dan 16 A moeten permanent op het lichtnet worden aangesloten of verbonden worden met een stekker die geschikt is voor hogere stroomsterkten of meer fasen (perilex of IEC 60309).

België[bewerken | brontekst bewerken]

In België verplicht het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI) de geaarde netstekker. Dit is type E. De stekker is helemaal rond en heeft een gat voor de aardpen van het stopcontact. Door deze pen past een stekker maar op één manier in het stopcontact.

Een stopcontact behoort gemonteerd te worden met de aardpen boven. Wordt een haakse stekker gebruikt, dan hangt het snoer naar beneden.

Eurostekker[bewerken | brontekst bewerken]

Eurostekker

Voor lichte apparatuur die geen aarde nodig heeft is de eurostekker (CEE 7/16) veelvoorkomend: dit is een platte stekker met alleen twee metalen pennen voor fase en nul. De pennen zijn dunner dan bij een ronde stekker. Bovendien zijn de pennen gedeeltelijk van isolatie voorzien, zodat ze niet aangeraakt kunnen worden als de stekker gedeeltelijk in het stopcontact zit. Deze stekker past in vrijwel elk Europees stopcontact, met of zonder aarde.

Er bestaan platte stopcontacten (meestal tafelcontactdozen) waarin alleen deze stekker past.

Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Eustatius, Sint Maarten en Saba[bewerken | brontekst bewerken]

Op de eilanden worden zowel de in Amerika gebruikte NEMA-stekkers en stopcontacten maar ook de CEE-stekkers en -stopcontacten gebruikt; dit hangt samen met het feit dat van oudsher alleen 110 volt netspanning beschikbaar was, maar tegenwoordig ook 220 volt. De 220 volt-aansluiting wordt meestal gecreëerd door drie fasen aan te sluiten. Ter onderscheid van de spanning worden verschillende typen stekkers gebruikt.

Veelvoorkomende stekkers zijn NEMA 1 en 5 voor apparatuur werkzaam op 110-127 volt en NEMA 6, Eurostekkers en Schuko voor 209-230 volt. Daarnaast zijn bij de meeste ijzerhandels en bouwmarkten transformatoren, omvormadapters of reis/verloopstekkers te verkrijgen.

Echter dient op elk eiland rekening gehouden te worden met lokale verschillen. Curaçao en Bonaire gebruiken de op het Nederlandse gebaseerde elektriciteitnetwerk (Europese) frequentiestandaard 50 Hz. Aruba, Sint Eustatius, Sint Maarten en Saba daarentegen de Amerikaanse standaard 60 Hz. In het Caribisch gebied komen twee werelden samen en zijn er veelal Amerikaanse apparaten verkrijgbaar maar ook Europese apparaten. Hierdoor moet men goed nagaan waar de aan te sluiten apparatuur is gefabriceerd en goed de specificaties volgen om zodoende geen schade aan de apparatuur te veroorzaken.

Daarom is het belangrijk om de gebruiksaanwijzing te lezen, op de achterzijde/onderzijde van het apparaat te kijken voor de specificaties en/of de fabrikant te raadplegen. Ook kan men bij aanschaf informeren bij de verkoper naar de mogelijkheden.

Suriname[bewerken | brontekst bewerken]

In Suriname worden zowel de in Amerika gebruikte NEMA-stekkers als de eurostekker gebruikt; dit hangt samen met het feit dat van oudsher alleen 115 volt beschikbaar was, maar tegenwoordig ook 230 volt. Ter onderscheid van de spanning worden verschillende typen stekkers gebruikt.

Soorten stekkers wereldwijd[bewerken | brontekst bewerken]

Naam Aantal pinnen Aarding Gepolariseerd Past ook op
stopcontact
Gebruikt in Afbeelding
Type A

NEMA

2 Nee Nee Ja Ja B Noord-Amerika, Centraal-Amerika en
Caraïben
Type B

NEMA

3 Ja Ja Ja Ja Noord-Amerika, Centraal-Amerika en
Caraïben
Domestic AC Type B USA.jpg
Type A / B

JIS 8303


(gebaseerd op NEMA)

2

3

Nee Nee
Ja Ja (aparte aardplug

komt ook voor)

Ja Ja Japan en Taiwan OutletPlug.jpg
Type C

CEE 7/1 - contactdoos

CEE 7/2 - stekker

(rond zonder uitsparingen)

2 Nee Nee Nee Nee K Europa
behalve Verenigd Koninkrijk,
Ierland en Malta

(verouderd)

Socket EF.JPG
Type C

CEE 7/16

"Europlug"

2 Nee Nee Nee Nee E
F Schuko
F Gos
J
K
L
Europa
behalve Verenigd Koninkrijk,
Ierland en Malta
Euro-Flachstecker 2.jpg Euro-socket.jpg
Type D

BS 546 5 A

3 Ja Ja Ja Ja India, Sri Lanka, Nepal,
Namibië en Hongkong
D plug.jpg
Type D

BS 546 15 A

3 Ja Ja Ja Ja India, Sri Lanka, Nepal,
Namibië, Hongkong, Zuid-Afrika,
Verenigd Koninkrijk (verouderd)
M plug.jpg
Type E

CEE 7/5 = contactdoos

CEE 7/6 = stekker

"penaarde"

2 Ja Ja Ja Ja C
K †
België, Frankrijk en Polen Pure french power plug.jpg French-power-socket.jpg
Type F

CEE 7/3 = contactdoos

CEE 7/4 = stekker

"Schuko" of "randaarde"

2 Ja Ja Nee Nee C
K †
J (als de pinnen niet te dik zijn)
Duitsland, Nederland, Spanje, Noorwegen Schuko (CEE 7-4) rewirable.jpg Stopcontactgeaard.jpg
Type C / F

Gost 7396

2 Ja Ja Nee Nee C
F
K †
GOS zelfde als C en F,

maar met dunnere pinnen

Type E & F hybride

CEE 7/7


(past in contactdozen

type E en F)

2 Ja Ja Ja Ja C
E
F
K †
Duitsland, Frankrijk, België,
Nederland, Spanje, Tsjechië
CEE 7-7.jpg
Type E & F hybride

CEE 7-17
(gelijk aan CEE 7/7 maar

zonder aarde)

2 Nee Nee Nee Nee
Soms (in
contactdoos type E)
E
F Schuko
K
Europa
behalve Verenigd Koninkrijk,
Ierland en Malta
CEE 7-17 plug.jpg
Type G

BS 1363

3 Ja Ja Ja Ja Verenigd Koninkrijk en
voormalige kolonies, Ierland, Malta, Maleisië
G type plug and socket.png
Type H

SI 32

3 Ja Ja Ja Ja Israël H plug.jpg
Type I

AS 3112

2

3

Nee Nee

Ja Ja

Nee Nee

Ja Ja

Australië en Nieuw-Zeeland I plug.jpg
Type I

CPCS-CCC

3 Ja Ja China  
Type I

IRAM 2073

3 Ja Ja Argentinië  
Type J

SEV 1011

3 Ja Ja Ja Ja Zwitserland J plug - 1.jpg
Type K

DS Afsnit 107-2-D1

3 Ja Ja Ja Ja Denemarken K plug.jpg
Type L 3 Ja Ja Nee Nee Italië, verouderd in Spanje L plug.jpg

† De stekkers E en F passen in stopcontact K, maar hoewel beide delen een aardcontact hebben, is het aardcontact dan niet aangesloten.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Voetnoten[bewerken | brontekst bewerken]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Mains plug op Wikimedia Commons.