Limonade (drank)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Een glas limonade met aardbeiensmaak

Limonade of ranja[1] is een zoete drank die wordt gemaakt door een concentraat, limonadesiroop, aan te lengen met water. In België worden onder de term limonade alle koolzuurhoudende vruchtendranken verstaan. In Nederlands-Limburg verstaat men onder limonade sinaasappeldrank met koolzuur.

Oorspronkelijk werd er aangezoet citroenwater geproduceerd, dat de naam limonade (verwijzend naar de Latijnse naam voor de citroen, Citrus limon) droeg en er was een variant op sinaasappelbasis met de naam ranja. Tegenwoordig worden beide termen nog wel gebruikt om diverse soorten smaken (fris)drank mee aan te duiden.

Bereiding[bewerken]

Limonade wordt gemaakt door toevoeging van water aan:

  • geconcentreerd gezoet vruchtensap. Vruchtenlimonade moet ten minste 10% vruchtensap bevatten, of
  • limonadesiroop, dat bestaat uit water, suiker en/of zoetstof, aroma, kleurstof, stabilisator en conserveringsmiddel

Wettelijke regeling[bewerken]

De samenstelling (suiker- en vruchtengehalte) en de benamingen van de diverse soorten limonade (limonade, vruchtenlimonade etc.) werden in Nederland jarenlang speciaal wettelijk geregeld in het "Jam- en Limonadebesluit". Tegenwoordig is de samenstelling meer algemeen in art. 7a van het "Warenwetbesluit Gereserveerde aanduidingen".

Suiker of zoetsof[bewerken]

Aan limonade kan naast suiker ook een zoetstof zijn toegevoegd. De zoetstof kan glucosestroop zijn. In de zogenaamde "light"-varianten is de suiker of glucose vervangen door een zoetstof met weinig energieinhoud, zoals acesulfaam K (E950), aspartaam (E951), cyclaamzuur of natriumcyclamaat (E952), sacharine (E954) of een van Stevia afgeleide zoetstof (E960).

Etymologie[bewerken]

Limonade is van oorsprong de benaming voor zoetgemaakt citroensap. Waarschijnlijk stamt het Nederlandse woord van het Italiaanse 'limonata' (citroenwater), niet te verwarren met limoen. Later is deze naam ook overgegaan naar drankjes met andere vruchtensmaken naast citroen, zoals: sinaasappel (ranja), granaatappel (grenadine) en pruim (Reine claude).

De naam 'orangeade' voor op vergelijkbare manier gemaakte drank met sinaasappelsap raakte in de vergetelheid en is vrijwel alleen terug te vinden in Nederland in het hedendaags taalgebruik als 'ranja'. Dat was overigens van oorsprong niet zozeer een afkorting van orangeade, als wel een merknaam. Ranja werd geproduceerd door CP, de firma C. Polak en zonen NV in Groningen en wordt op dit moment geproduceerd door Burg Groep uit Heerhugowaard. Naast 'Ranja' werd ook nog enige tijd 'Rojo' gemaakt, naar de rode kleur. Deze smaakte naar bosvruchten en werd rond 1960 in de markt gezet als 'het zusje van Ranja'. Een andere variëteit was 'Risso'.

In België is 'orangeade' in het algemeen synoniem voor een koolzuurhoudende frisdrank met sinaasappelsmaak, soms ook gewoon 'gele limonade' genoemd. De namen 'Ranja', 'Rojo' en 'Risso' worden niet gebruikt, hetzij eventueel langs de grens met Nederland.

Merken limonade[bewerken]

Merknamen voor limonade in Nederland zijn onder andere Karvan Cevitam, Lessini, Raak, Ranja, Roosvicee en Slimpie (een suikervrije variant). In België worden onder limonades de meeste frisdranken verstaan, zoals Fanta, Sprite, Orangina, 7Up en talloze huismerken.

Bronnen, noten en/of referenties