Milieudefensie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vereniging Milieudefensie
Opgericht 6 januari 1971
Plaats Amsterdam
Werkgebied Nederland
Voorzitter Herman Verhagen
Doel Een schone en rechtvaardige wereld
Motto Anders kijken, anders kiezen
Type milieuorganisatie
Aantal leden 84.000
Aantal werknemers 43,6 fte
Website

Vereniging Milieudefensie is een Nederlandse milieuorganisatie.

Geschiedenis[bewerken]

Milieudefensie werd op 6 januari 1971 opgericht als de Raad voor de Milieudefensie en nam in 1972 haar huidige naam aan. De organisatie begon als een raad van verontruste wetenschappers als reactie op het rapport van de Club van Rome, maar toen na 1 jaar bleek dat deze wetenschappers het minder met elkaar eens waren dan vooraf werd gedacht, werd de raad omgezet naar een vereniging en werd de focus al snel verlegd van het verenigen van wetenschappers naar het mobiliseren van het publiek op grassrootsniveau.

Vanaf 1977 werd de organisatie radicaler en richtte zich op het omvormen van de kapitalistische samenleving. In de jaren 80, toen de overheid de ideeën van de milieubeweging steeds meer inkapselde in haar beleid, veranderde deze opstelling naar een meer pragmatische, waarbij economische groei geaccepteerd werd en binnen het bestaande kapitalistische systeem werd gezocht naar oplossingen voor milieuproblemen. In de jaren 80, toen het kernenergievraagstuk (acties tegen de Kernenergiecentrale Dodewaard) een grote rol speelde, professionaliseerde de organisatie zich, maar kreeg ook te kampen met geldtekorten, waarop werd besloten tot de aanvraag van subsidies. Sinds begin jaren 90 bedragen deze overheidssubsidies ongeveer 40% van de begroting. Daarnaast wordt de organisatie sinds 1996 ook met een jaarlijkse donatie van de Postcodeloterij gesteund. Beide geldstromen worden door CDA en VVD-politici zo nu en dan (tevergeefs) aan de kaak gesteld vanuit de gedachte dat een organisatie die de overheid bestrijdt met rechtszaken niet door dezelfde overheid zou moeten worden gesubsidieerd.

In de jaren 90 ging de organisatie meer projectgericht werken, een aanpak die tot op heden is doorgezet. In die tijd vormde de strijd tegen de aanleg van de 'vijfde baan' onder leiding van Wijnand Duyvendak een belangrijke campagne van de organisatie. Hierbij werden twee stukken land gekocht, waarop een 'Bulderbos' werd geplant en waarbij grond door werd verkocht aan sympathisanten. Deze vorm zorgde voor jaren vertraging, maar uiteindelijk bleek het in de onteigeningsprocedure in 2001 niet stand te houden en werd de baan toch aangelegd. Dit middel werd later opnieuw toegepast tegen het Multimodaal Transportcentrum bij Nijmegen en de aanleg van een weg bij Aarle-Rixtel.

Eind jaren 90 waren er samensprekingen met Stichting Natuur en Milieu over een fusie, die echter in 2000 stukliep op de verschillende vormen van salarisverdeling bij beide organisaties. In 2001 en 2002 woedde er een strijd tussen het ledenbestuur en een aantal ontevreden leden, die zich hadden verenigd in een 'koersgroep' en voorzitter Bas Vos wegstuurden en de vereniging in een kwaad daglicht stelden. Tijdens een ledenvergadering in 2002 stemden de leden tegen deze koersgroep en uiteindelijk werden een aantal van hen geroyeerd als lid.

Inmiddels is de vereniging de belangrijkste mobiliserende actiegroep van Nederland op het gebied van milieu.[bron?] De vereniging heeft ook inhoudelijke deskundigheid in huis en wordt soms gevraagd om te spreken op politieke en wetenschappelijke bijeenkomsten.

Organisatie[bewerken]

Milieudefensie is een vereniging en werd eind 2010 gesteund door ruim 84.000 mensen[1]. De voorzitter is Herman Verhagen en de directeur is Hans Berkhuizen. In 2009 was 7,5 miljoen euro beschikbaar voor de doelstelling van Milieudefensie. Hiervan was 44% afkomstig uit eigen fondsenwerving, 20% van de Nationale Postcodeloterij en 35% van subsidies van de overheid en anderen[2]. De vereniging is lid van Friends of the Earth International[3], dat bepaalde eisen stelt aan haar beleid.

Milieudefensie telt een groot aantal lokale afdelingen, verdeeld over het hele land. In 1988 waren er ongeveer 50 van dit soort groepen. In 2009 waren het er 89. Deze lokale afdelingen vertegenwoordigen het beleid van Milieudefensie landelijk en voeren daarnaast zelf acties op lokaal en regionaal niveau, waarbij de landelijke organisatie soms ondersteunend werkt. Een lokale afdeling mag de rechtspersoon van de landelijke organisatie gebruiken om rechtszaken te voeren.

De vereniging is georganiseerd rondom drie onderwerpen: globalisering, mobiliteit, en voedsel.

Campagnes[bewerken]

Campagnes van Milieudefensie hebben een direct en meetbaar milieueffect tot doel, bijvoorbeeld: zoveel mensen zijn overgestapt op groene energie, zoveel mensen hebben een spaarlamp ingedraaid, er zijn zoveel potjes biologische appelmoes geproduceerd, bij deze banken kan men duurzaam beleggen, enzovoorts. Veel campagnes zijn een combinatie van onderzoek, lobby, juridische processen tegen het bedrijfsleven of de overheid en acties. Op deze wijze probeert Milieudefensie op directe en indirecte weg een milieueffect te krijgen.

Een van de projecten van Milieudefensie was gericht op de invoering van een klimaatwet. Hiermee zou het kabinet wettelijk gebonden moeten worden aan een jaarlijkse reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Andere campagnes richten zich op de omschakeling van bio-industrie naar biologische landbouw, stop van ontbossing en handel in illegaal gekapt hout, behoud van open landschappen zoals het IJmeer en het nog verder verbeteren van de luchtkwaliteit.

Acties[bewerken]

Het doorknippen van de bankpas van Donald Pols van Milieudefensie voor de actie "Niet met mijn geld".

Als actiegroep is Milieudefensie het bekendst geworden door de actie tegen de vijfde baan van de Luchthaven Schiphol, die liep van 1994 tot 2002 onder leiding van toenmalig directeur Wijnand Duijvendak. Hierbij werd het "Bulderbos" geplant: een aantal stukken land waarop jonge bomen werden aangepoot, die later slechts gedeeltelijk op het tracé van de nieuwe baan zouden blijken te liggen. De aankoop van grond als juridisch middel – door de verkoop van zeer kleine stukjes grond aan duizenden kopers werden dezen allemaal juridisch eigenaar en moesten zij dus allemaal individueel worden onteigend – was eerder toegepast in het Verenigd Koninkrijk in de jaren 80 en werd later opnieuw gebruikt door Milieudefensie om ruimtelijke ontwikkelingen tegen te gaan.

In 2006 begon Milieudefensie met de actie "Niet met mijn geld", met het doel mensen bewust te maken van het grote effect dat hun spaargeld kan hebben op klimaatverandering, afhankelijk van bij welke bank het geld ondergebracht is.

Eind 2007 verzamelde Milieudefensie 107.000 handtekeningen voor het burgerinitatief 'Stop Fout Vlees', waarna de Tweede Kamer voor het eerst in de geschiedenis een initiatiefvoorstel behandelde dat door burgers op de agenda was geplaatst.

Kritiek[bewerken]

Milieudefensie oogst door haar standpunten vaak kritiek. Zo betoogt Maarten Huygen in een column in NRC Handelsblad[4] dat het willen tegenhouden van de verbreding van de A4 bij Leiderdorp niet gunstig is voor de omwonenden. Werkgeversorganisatie VNO-NCW reageerde in 2010 woedend op het door de overheid gefinancierd dwarsliggen van Milieufederatie Zuid-Holland in het voortslepende conflict over de A4 Midden-Delfland.[5] Ook op het jarenlang procedureren tegen de aanleg van de Tweede Maasvlakte kwam veel kritiek, onder meer op de economische schade die dit met zich mee heeft gebracht.[6]

Literatuur[bewerken]

  • Heijden, H. A. van der (2000), Tussen aanpassing en verzet; Milieubeweging en milieudiscours. Amsterdam: Ambo.
  • Pleune, R. (1997), Strategies of Dutch Environmental Organizations, Ozone Depletion, Acidification and Climate Change. Utrecht: International Books.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties