Museumkelder Derlon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Museumkelder Derlon
OLVplein24HotelDerlon.jpg
Locatie Maastricht, Plankstraat 21, Onze-Lieve-Vrouweplein 6
Coördinaten 50° 51′ NB, 5° 42′ OL
Type archeologische vondsten
Opgericht 1988
Huisvesting
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 527161
Detailkaart
Museumkelder Derlon (Binnenstad (Maastricht))
Museumkelder Derlon
Website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

De Museumkelder Derlon is een klein archeologisch museum in Maastricht, waar een belangrijke opgraving uit de Romeinse tijd te bezichtigen is. De museumkelder bevindt zich in het souterrain van Hotel Derlon aan het Onze-Lieve-Vrouweplein en is op aanvraag gratis toegankelijk.

Geschiedenis[bewerken]

Begin jaren 1980 besloot de eigenaar van hotel Derlon dat het gebouw niet meer voldeed en vervangen diende te worden. Het gebouw was een statig hotel uit 1870 op de noordoosthoek van het Onze-Lieve-Vrouweplein, gebouwd op de plek waar sinds de 14e eeuw de Sint-Nicolaaskerk had gestaan, en, nog eerder, het laat-Romeinse castrum van Maastricht. Na sloop van het oude hotel, voorafgaand aan de nieuwbouw, kreeg het Gemeentelijk Oudheidkundig Bodemonderzoek Maastricht van stadsarcheoloog Titus Panhuysen de mogelijkheid om 90 dagen onderzoek te doen op deze site, waarvan vermoed kon worden dat het een archeologische 'hotspot' zou zijn.

De opgravingen gingen op 17 juni 1983 van start. Door de spectaculaire vondsten die volgden werd de opgravingsperiode verlengd tot 29 november 1983. In deze periode werden op een diepte van 5-6 meter onder het huidige straatpeil onder andere een pre-Romeinse weg, resten van een Romeins heiligdom en delen van het laat-Romeinse castellum opgegraven. Het hart van het heiligdom, de tempel, ligt volgens Panhuysen waarschijnlijk onder de naastgelegen Onze-Lieve-Vrouwebasiliek, waar nog geen archeologische opgravingen hebben plaatsgevonden.[1] Het idee om de restanten van het Romeinse heiligdom op de plek zelf tentoon te stellen, zorgde aanvankelijk voor enig puzzelwerk, doordat de nieuwbouw van het hotel drastisch moest worden aangepast en er extra geld nodig was. De in 1983 gevonden Romeinse bouwrestanten werden in 1987 gerestaureerd en daarna geïntegreerd in het aangepaste bouwplan. De opening vond plaats op 26 maart 1988. In 2003 werd de Museumkelder Derlon aangewezen als rijksmonument.

Beschrijving[bewerken]

Romeinse waterput
Deel van de castellumpoort

In Museumkelder Derlon zijn achter een glazen balustrade een aantal gerestaureerde, meest Romeinse bouwrestanten te bezichtigen:

  • een met Maaskeien geplaveid weggetje (van vóór onze jaartelling, waarschijnlijk Keltisch);
  • een grindweg met daarin verwerkt enkele grote steenblokken (spolia);
  • de voorgevel van een heiligdom met toegangspoort (eerste helft van de 2e eeuw na Chr.);
  • een ommuurd en met rode mortel (opus signinum) afgewerkt plein (eerste helft 2e eeuw);
  • een ommuurd perk met een deel van het voetstuk van de oorspronkelijk circa 9 m hoge Jupiterpijler van Derlon met een standbeeld van de god Jupiter (3e kwart 2e eeuw);
  • een als winkeltje aangeduide ruimte (3e kwart 2e eeuw; gerestaureerd in de 3e eeuw);
  • een portaal naast de toegangspoort met hergebruikte sierlijsten (begin 3e eeuw);
  • een waterput (vóór 270 na Chr., daarna dichtgegooid), gebouwd van lokaal gewonnen mergelblokken; waarschijnlijk het oudste mergelstenen bouwwerk in Limburg;
  • restanten van de muren en de westelijke toegangspoort van het laat-Romeinse castellum van Maastricht (333)
  • hergebruikte muren en sloopmateriaal ten behoeve van de fundering van een (militair?) magazijn tegen de binnenzijde van de castrummuur (4e eeuw).

Panelen geven aanvullende informatie over de resultaten van het archeologisch onderzoek op deze plaats. In 2013 werd een applicatie voor smartphones en tablets gepresenteerd, waarmee beoogd werd de beleving van de archeologische site te intensiveren door middel van augmented reality presentaties. 3D-reconstructies van het heiligdom en de directe omgeving moeten een indruk geven van de situatie zoals die in de Romeinse tijd zou kunnen zijn geweest.[2]

In vitrines worden Romeinse vondsten tentoongesteld, waaronder bouwfragmenten, aardewerk, glaswerk en metalen voorwerpen. Bijzonder is de tuit van een schenkkan in de vorm van een dierenkopje (een stier?) uit de La Tène-periode. Van de Jupiterpijler zelf zijn, behalve het voetstuk, een achttal brokstukken overgebleven, waarvan twee grotere. De voet en de attributen van de godin Fortuna zijn duidelijk herkenbaar, evenals delen van Venus en Hercules. Van het twee meter hoge beeld van Jupiter zelf zijn een viertal fragmenten teruggevonden.[3]

Zie ook[bewerken]