Novartis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Novartis
Logo
Novartis
Oprichting 1996
Oprichter(s) fusie van Ciba-Geigy AG en Sandoz
Sleutelfiguren Vasant Narasimhan (CEO)
Joerg Reinhardt (voorzitter raad van bestuur)
Land Vlag van Zwitserland Zwitserland
Hoofdkantoor Basel
Werknemers 105.794 (in fte, 2020)
Sector gezondheidszorg
Industrie farmacie
Omzet/jaar US$ 48,7 miljard (2020)[1]
Winst/jaar US$ 8,1 miljard (2020)[1]
Marktkapitalisatie US$ 187 miljard (5 nov 2021)
Website (en) Novartis
Portaal  Portaalicoon   Economie

Novartis (Novartis AG) is een Zwitsers bedrijf. Het produceert en verkoopt voornamelijk medicijnen. De hoofdzetel bevindt zich in Basel. Het bedrijf is in 1996 ontstaan door de fusie van Ciba-Geigy AG en Sandoz. In Nederland is het hoofdkantoor gevestigd in Amsterdam. Het Belgisch hoofdkantoor bevindt zich in Vilvoorde, vlak bij Brussel.

Activiteiten[bewerken | brontekst bewerken]

Novartis is een belangrijke producent van geneesmiddelen. De producten worden wereldwijd in zo'n 180 landen door ongeveer 1 miljard mensen gebruikt. Bij de onderneming werken ruim 100.000 mensen. In 2020 werd US$ 9 miljard besteed aan onderzoek en ontwikkeling van nieuwe producten.[1]

De activiteiten zijn in twee groepen verdeeld:

  • medicijnen (circa 80% van de totale omzet), de producten worden wereldwijd in 140 landen verkocht en Europa en Noord-Amerika zijn de belangrijkste regio's;
  • generieke geneesmiddelen (Sandoz), medicijnen waarvan de patentbescherming is verlopen.

Medicijnen[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste medicijnen die de firma produceert, zijn:

In Europa wordt ruim een derde van de omzet behaald gevolgd door de Verenigde Staten met een derde van de omzet.

Het aandeel Novartis wordt verhandeld aan de beurzen van Swiss Exchange in Zürich en ADR's zijn genoteerd in de Verenigde Staten. Volgens de statuten is het stemrecht van de individuele aandeelhouder beperkt tot maximaal 2%.

Overnames en desinvesteringen[bewerken | brontekst bewerken]

Novartis ontstond in 1996 na een fusie van Ciba-Geigy en Sandoz. Geigy, een handelsonderneming van chemicaliën en kleurstoffen werd medio 18e eeuw opgericht in Bazel, Ciba begon met de productie van kleurstoffen in 1859 en Sandoz werd opgericht in 1886 en was een producenten van chemicaliën. Ciba en Geigy fuseerden in 1970 en gingen verder onder de naam Ciba-Geigy. In 1996 werd de fusie aangekondigd met Sandoz, het was een aandelenruil waarbij de aandeelhouders van Sandoz 55% en die van Ciba-Geigy 45% van het nieuwe te vormen Novartis in handen kregen. De jaaromzet van Ciba-Geigy was toen zo'n 13 miljard euro en die van Sandoz ongeveer 9 miljard euro.[2]

In april 2014 maakte Novartis bekend voor US$ 16 miljard (11,6 miljard euro) de oncologie-divisie van het Britse GlaxoSmithKline (GSK) te kopen.[3] Verder verkoopt Novartis de vaccinactiviteiten, exclusief de griepmiddelen, aan GSK voor maximaal 7,1 miljard dollar.[3] Tot slot ging het een samenwerkingsverband aan met GSK op het gebied van gezondheidszorg voor consumenten waarbij Novartis een belang van 36,5% krijgt. Deze joint venture verkoopt bekende producten zoals Sensodyne en Voltaren.[4] De jaarlijkse omzet van dit onderdeel was ongeveer 8 miljard euro.[3] In maart 2018 verkocht Novartis zijn aandelenbelang in de joint venture aan GSK voor US$ 13 miljard.[4]

In januari 2015 verkocht Novartis de divisie diergezondheid aan de Amerikaanse branchegenoot Eli Lilly. Eli Lilly betaalde US$ 5,4 miljard (circa 4,4 miljard euro) voor het onderdeel dat medicatie voor dieren maakt.

In april 2018 werd bekend dat Novartis het Amerikaanse biotechbedrijf AveXis wil overnemen voor US$ 8,7 miljard.[5] AveXis ontwikkelt een gentherapie tegen spinale musculaire atrofie (SMA), een bijna altijd fatale spierziekte.[5] De overnameprijs van US$ 218 per aandeel ligt 70% boven de gemiddelde koers van AveXis in de laatste 30 dagen. Als alles volgens plan is verlopen werd de transactie medio 2018 afgerond. AveXis heeft nog geen producten die het mag verkopen. In de vijf jaren tussen 2012 en 2017 behaalde het bedrijf geen omzet en maakte het alleen maar kosten voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en over deze periode leed het een cumulatief verlies van ongeveer US$ 350 miljoen.[6] De therapie, bekend als AVXS-101, moet nog worden goedgekeurd en Novartis verwacht pas in 2020 een belangrijke bijdrage aan de omzet en het nettoresultaat.[5]

In juni 2018 maakte Novartis bekend Alcon te gaan verzelfstandigen.[7] Novartis heeft destijds ruim US$ 50 miljard betaald, maar Alcon is sindsdien in waarde gehalveerd.[7] Aandeelhouders van Novartis moeten nog instemmen met de plannen. Alcon als zelfstandige onderneming zal een jaaromzet krijgen van ongeveer US$ 7 miljard en ruim 20.000 werknemers.[7] Het hoofdkantoor komt in Zwitserland, en de aandelen worden genoteerd aan beurzen in Zwitserland en de Verenigde Staten.[7] Op 9 april 2019 werd de verzelfstandiging afgerond en staan de aandelen Alcon genoteerd aan de Swiss Exchange.

In mei 2019 maakte Takeda Pharmaceutical bekend zijn droge-ogenmedicijn, Xiidra, aan Novartis te gaan verkopen. De transactie heeft een waarde van US$ 3,4 miljard, waar nog bijna US$ 1,9 miljard bij kan komen mits aan bepaalde financiële doelstellingen wordt voldaan.[8]

Begin november 2021 maakte Novartis bekend al zijn aandelen Roche, 53,3 miljoen aandelen of een belang van 33%, te verkopen.[9] Roche neemt de aandelen over en betaalt daarvoor US$ 20,7 miljard. In de periode 2001-2003 werd het belang gekocht voor zon US$ 5 miljard.[9] Naast de verkoopopbrengst heeft Novartis ook nog in totaal US$ 6 miljard aan dividenden ontvangen. De transactie moet nog worden goedgekeurd door de aandeelhouders en na hun akkoord kan Novartis een boekwinst van US$ 14 miljard optekenen.[9]

Octrooien[bewerken | brontekst bewerken]

Het derde kwartaal van 2019 leverde Novartis recordwinsten op, onder meer door de verkoop van Zolgensma, een gentherapie tegen de zeldzame spierziekte SMA voor kinderen onder de twee jaar. Voor de financiering van de zorg voor een Antwerps patiëntje werd met succes een heuse sociale mediacampagne gevoerd, die 1,9 miljoen euro opleverde.[10]

In december 2019 trok het bedrijf een van zijn in 2018 door het Europees Octrooibureau verleende octrooien in voor Kymriah, een innovatieve, maar dure gentherapie waarbij de eigen bloedcellen van de patiënt genetisch worden aangepast zodat ze zelf in staat zijn om kankercellen te vernietigen. Dit gebeurde na protest van Dokters van de Wereld en het Zwitserse Public Eye, die erop wezen dat het octrooi onzorgvuldig was toegekend, waardoor Novartis onterecht een monopoliepositie had verworven. Als gevolg van de intrekking kunnen ziekenhuizen nu zelf een biosimilaire versie ontwikkelen tegen een veel lagere kost.[11].

Milieuramp[bewerken | brontekst bewerken]

Op 1 november 1986 kwam bij een brand bij voorganger Sandoz bluswater vermengd met ongeveer twintig ton pesticiden in de Rijn terecht. Dit zorgde stroomafwaarts voor vissterfte over een afstand van honderden kilometers.

Zie de categorie Novartis van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.