Astma

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Astma
Asthma bronchiale
ICD-10 J45.9
ICD-9 493
OMIM 600807
DiseasesDB 1006
MedlinePlus 000141
eMedicine med/177
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Astma is een chronische aandoening van de luchtwegen. Van tijd tot tijd, bij prikkelende stoffen of stoffen waarvoor de patiënt allergisch is, bij een verkoudheid of na een zware inspanning kan een astma-aanval optreden. Deze wordt gekenmerkt door ontsteking en vernauwing van de luchtwegen, waardoor ze prikkelbaarder worden, een vergrote productie van slijm, benauwdheid, hoesten, piepende ademhaling en kortademigheid. De ernst van de klachten kan per patiënt verschillen, variërend van licht tot levensbedreigend. Bij levensbedreigend gaat het om gevallen waarbij de patiënt weinig tot geen lucht meer kan krijgen.

Feiten en cijfers[bewerken]

In ontwikkelde landen krijgt astma snel meer aandacht, omdat het aantal mensen met astma vanaf 1950 sterk is toegenomen. Inmiddels is deze toename gestabiliseerd en lijkt er een trend tot daling ingezet te zijn. Toch is het nu zo, dat in de grote steden één op de zes kinderen astma heeft.

Astma is een van de meest voorkomende chronische ziekten. Het aantal mensen met astma is tussen 1984 en 1997 sterk gestegen, vooral onder kinderen. De periode erna is het aantal ongeveer gelijk gebleven. Volgens het Nationaal Kompas van het RIVM zijn er in Nederland 519.800 mensen met astma. Het aantal kinderen met astma is 115.000 (de laatst bekende cijfers zijn uit 2003)

Oorzaken en erfelijkheid[bewerken]

Er is niet één oorzaak voor het ontwikkelen van astma. De aanleg voor astma is erfelijk. Wanneer een van de ouders astma of allergie heeft, dan heeft een kind 50% kans op het krijgen van astma of allergie. Wanneer beide ouders astma of allergie hebben, dan heeft een kind zelfs 70% kans op het krijgen van astma of allergie.[bron?]

Bij een deel van de mensen met astma (ongeveer 10%) speelt langdurige blootstelling aan kleine stofdeeltjes tijdens het werk een rol. Dit heet beroepsastma.

De meeste mensen met astma zijn allergisch (70 tot 80%). Bij hen wordt de astma veroorzaakt door allergische prikkels die zij inademen. De reactie die dan volgt verloopt via antistoffen van het type IgE. In 20-30% van de gevallen is er geen onderliggende allergische reactie en spreekt men van "intrinsieke astma".[bron?]

Er is een verband gelegd tussen astma en zwaarlijvigheid.[1]

De hygiënetheorie oppert dat het immuunsysteem bij de hygiënische westerse bevolking niet genoeg wordt blootgesteld aan allergenen. Het zou zich om deze reden richten op lichaamseigen stoffen of onschuldige pollen e.d. Deze theorie zou naast de erfelijke component een mogelijke verklaring kunnen zijn dat er binnen bepaalde families meer astma voorkomt.

Ziekte[bewerken]

Astma-aanval

Astma is een chronische aandoening van de luchtwegen, die samengaat met een vernauwing en een verhoogde prikkelbaarheid van de luchtwegen. Klachten ontstaan als mensen prikkelende stoffen inademen. Deze stoffen lokken bij hen benauwdheid, hoesten of een piepende ademhaling uit.

Voorbeelden van deze stoffen zijn:

Andere zaken die klachten kunnen veroorzaken:

Sommige astmapatiënten zijn, vooral bij adequate behandeling, langdurig nagenoeg klachtenvrij. Een astma-aanval kan echter vrij onverwacht optreden.

Diagnostiek[bewerken]

Om de diagnose te stellen wordt de longfunctie gemeten met een spirometer. Vaak wordt een reversibiliteitstest verricht. Daarbij wordt onderzocht of de vernauwing van de luchtwegen met medicijnen op te heffen is. Bij een reversibiliteitstest wordt de longfunctie bepaald voor en na toediening van een luchtwegverwijder. Als iemand na het inhaleren van een luchtwegverwijder een veel hogere waarde blaast dan ervoor, is er waarschijnlijk sprake van astma. Men spreekt pas van reversibiliteit als er sprake is van minimaal 12% verbetering van de FEV1 én 200 ml verbetering van deze FEV1. Om te bepalen of er sprake is van een allergie, wordt er een huidtest of een RAST-test gedaan.

Bij een huidtest worden de mogelijke allergische stoffen in de huid ingespoten. Indien men allergisch is voor de stof , ontstaat er een zwelling. Met een RAST-test wordt het bloed getest op specifieke allergenen. Deze test kan al bij zuigelingen worden gedaan. Met een provocatietest wordt onderzoek gedaan naar de reactie van de luchtwegen op niet-allergische prikkels van buitenaf. Verschillende histamine-oplossingen worden geïnhaleerd, in oplopende sterkte. Door de longfunctie te meten vóór en na prikkeling met deze stoffen, kan de reactie van de luchtwegen op deze stoffen worden vastgesteld.

Behandeling[bewerken]

Astma-medicatie: links seretide, rechts salbutamol

Medicijnen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Luchtwegmedicatie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De belangrijkste medicijnen bij de behandeling van astma zijn ontstekingsremmers en luchtwegverwijders. Ontstekingsremmers bestrijden de ontsteking in de luchtwegen. Hierdoor beschermen ze de luchtwegen tegen prikkels. Luchtwegverwijders zorgen ervoor dat de luchtwegen wijder worden zodat een aanval hersteld of voorkomen kan worden. Luchtwegverwijders helpen ook bij inspanningsastma tegen kortademigheid.

Andere middelen kunnen de behandeling van astma aanvullen, zoals anti-allergiemiddelen, een jaarlijkse griepprik tegen virusinfecties en antibiotica bij een luchtweginfectie die veroorzaakt is door bacteriën.

Leefstijl[bewerken]

Voor mensen met astma is het net als voor iedereen belangrijk om niet te roken / meeroken te vermijden, genoeg te bewegen en sporten en gezond te eten.[2]

Begrip[bewerken]

Sommige mensen met astma vinden weinig begrip in hun omgeving. Omdat klachten niet altijd aanwezig zijn is het voor andere mensen niet goed te zien dat iemand 'ziek is'.

Ook kinderen met astma vechten vaak tegen acceptatieproblemen door de omgeving. Juist vanwege de afwezigheid van klachten wordt het kind, indien een aanval optreedt, wel eens beticht van aanstellerij.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Corbo GM et al., Wheeze and Asthma in Children: Associations With Body Mass Index, Sports, Television Viewing, and Diet. Epidemiology, 2008 May 20
  2. Chatzi L et al. Protective effect of fruits, vegetables and the Mediterranean diet on asthma and allergies among children in Crete, Thorax. 2007 Apr 5