Paus Paschalis II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Paschalis II
Raniero di Bieda
? – 21 januari 1118
Portret van Paschalis II in de basiliek Sint-Paulus buiten de Muren.
Portret van Paschalis II in de basiliek Sint-Paulus buiten de Muren.
Paus
Periode 1099 - 1118
Voorganger Urbanus II
Opvolger Gelasius II
Lijst van pausen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Paus Paschalis II, geboren Raniero di Bieda (Bleda di Santa Sofia, Forlì - Rome, 21 januari 1118) was van 1099 tot 1118 Paus van de Rooms-katholieke Kerk.

Leven[bewerken]

Kerkelijke carrière voor zijn pontificaat[bewerken]

Raniero werd in Bleda (of Galeate) in de omgeving van Forlì geboren. Hij zou al zeer jong intreden in de abdij van Vallombrosa en vervolgens in de abdij van Cluny. Zijn eerste beduidende functie oefende hij als abt van Sint-Laurens buiten de Muren uit. Door Gregorius VII in 1078 tot kardinaal-priester van San Clemente verheven, bekleedde hij van 1089 tot 1090 het ambt van een pauselijk legaat in Frankrijk en Spanje.

Pontificaat[bewerken]

Op 14 augustus 1099[1] werd hij na de dood van Urbanus II door het college tot Paus verkozen. Hij was de eerste bij zijn troonsbestijging gekroonde Paus.[2] In de Investituurstrijd volgde hij de politiek van zijn voorganger Gregorius VII en had hij ook de tegenpaus Clemens III als rivaal, die door keizer Hendrik IV als tegenpaus tegen paus Gregorius VII was aangesteld. Toen deze in 1110 overleed, werd de tegenpaus Theodorik verkozen om de Investituurstrijd voort te zetten. Gedurende enkele maanden had deze Theodorik Rome in handen, maar toen Paschalis II in januari 1101 terugkeerde uit Zuid-Italië, zag hij zich echter gedwongen te vluchten. Paschalis' troepen achterhaalden hem echter en namen hem gevangen. Paschalis sloot Theodorik op in een benedictijner klooster La Cava bij Salerno, waar eerder al tegenpaus Innocentius III had gevangengezeten. Daarop werd in het voorjaar van 1101 de tegenpaus Albert verkozen, die na een pontificaat van slechts enkele maanden door een van zijn eigen aanhangers werd verraden en in handen viel van Paschalis II. Paschalis zette Albert gevangen in het Laurentiusklooster in Aversa. De Romeinse adel bleef echter weigeren Paschalis als paus te erkennen. In 1102 vernieuwde Paschalis II dan ook de ban tegen keizer Hendrik IV.

In 1104 lukte het Paschalis om de tweede zoon van Hendrik IV, de latere Hendrik V, tot een opstand tegen zijn vader te bewegen. Toen Paschalis in 1105 buiten Rome verbleef, achtte de Romeinse adel de tijd rijp tot een nieuwe pausbenoeming over te gaan en Maginulf, de aartspriester van Castel Sant'Angelo, werd als Silvester IV door hen tot paus gekozen en ontving op 18 november 1105 in de basiliek Sint-Jan van Lateranen zijn wijding tot paus. Toen Paschalis de volgende dag naar Rome terugkeerde, braken ernstige onlusten uit. Aanvankelijk kregen Silvesters troepen de overhand, maar in november 1105 keerde het tij en zag Silvester zich gedwongen Rome te verlaten en zijn toevlucht te zoeken in Osimo, waar hij bescherming vond bij graaf Guarniero van Ancona.

Treffen tussen Paus Paschalis II en koning Filips I in 1107, uit de Grandes Chroniques de France (1461)

De uitnodiging voor de Rijksdag te Mainz van januari 1106, om er over de investituur te onderhandelen, sloeg hij af. In plaats daarvan werd op de synode van Guastalla de investituur door de keizer opnieuw verboden.[3] In datzelfde jaar slaagde Paschalis II erin, de investituurstrijd in Engeland tussen Anselmus van Canterbury en de Engelse koning Hendrik I te beëindigen, hoewel hij hiervoor grote concessies deed.[4] Ook in het koninkrijk Frankrijk wist hij tot een vergelijk te komen met koning Filips I op een synode in Troyes.

Op 9 februari 1111 werd in een verdrag tussen de Paus en Hendrik V in Sutri vastgelegd, dat de Duitse koning aan het investituurrecht verzaakte en in ruil daarvoor Paschalis II Hendrik V tot keizer kroonde en dat de kerken in Duitsland en Italië alle regalia en Rijksgoederen, die ze hadden verworven sinds Karel de Grote, aan Hendrik V teruggaven.[5] Drie dagen later mislukte het om het verdrag te doen slagen, omdat de wereldlijke en de geestelijke vorsten niet toestemden.[6] Daarop nam Hendrik V de Paus en meerdere kardinalen gevangen en erkende hij het pontificaat van Silvester om zo Paschalis onder druk te zetten.[6] Twee maanden later stemde Paschalis onder dwang in met het verdrag van Ponte Mammolo (11 april), waarin de keizer het investituurrecht toegewezen en Hendrik de keizerskroning werd toegezegd.[6] Daarop trok Hendrik zijn steun aan Silvester in en trad Silvester op 12 of 13 april 1111 onder druk van Hendrik af en onderwierp hij zich aan Paschalis.

Een concilie van Lateranen in het daaropvolgende jaar 1112 verklaarde het verdrag echter nietig, daar het onder dwang was afgesloten geworden. In oktober 1112 werd de keizer geëxcommuniceerd.[6] Met zijn bul Pie Postulatio Voluntatis van 15 february 1113 erkende Paschalis II de hospitaalridders hun soevereiniteit en onafhankelijkheid.

In 1117 trok Hendrik V opnieuw tegen Rome op. Mathilde van Toscane zou voor haar dood haar uitgebreide bezittingen in Toscane aan de Kerk hebben vermaakt. Nadat ze in 1115 was gestorven, liet de keizer echter zijn aanspraken op deze gebieden gelden als tot het Rijk behorend en zette deze kracht bij door tegen de Paus op te trekken. Paschalis moest uit Rome vluchten en kon pas na de afreis van de keizer begin 1118 terugkeren, maar stierf enige dagen later.

Historische bronnen[bewerken]

Referenties[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. F. Gregorovius, Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter: vom V bis zum XVI. Jahrhundert, IV, Stuttgart, 1862, p. 301.
  2. J. Le Goff (ed.), Fischer Weltgeschichte, XI (Das Hochmittelalter), Frankfurt am Main, 1965, p. 75.
  3. Zie: L. Weiland (ed.), Monumenta Germaniae Historica, Constitutiones et acta publica imperatorum et regum, I, Hannover, 1893, pp. 564-566.
  4. H.P.H. Jansen, Geschiedenis van de Middeleeuwen, Utrecht, 200212 (= 19887), p. 235.
  5. H.P.H. Jansen, Geschiedenis van de Middeleeuwen, Utrecht, 200212 (= 19887), p. 237. Zie: L. Weiland (ed.), Monumenta Germaniae Historica, Constitutiones et acta publica imperatorum et regum, I, Hannover, 1893, pp. 134-152.
  6. a b c d H.P.H. Jansen, Geschiedenis van de Middeleeuwen, Utrecht, 200212 (= 19887), p. 238.

Externe links[bewerken]

1e-2e eeuw: Petrus · Linus · Anacletus I · Clemens I · Evaristus · Alexander I · Sixtus I · Telesforus · Hyginus · Pius I · Anicetus · Soter · Eleuterus · Victor I · Zefyrinus
3e-4e eeuw: Hippolytus · Calixtus I · Urbanus I · Pontianus · Anterus · Fabianus · Novatianus · Cornelius · Lucius I · Stefanus I · Sixtus II · Dionysius · Felix I · Eutychianus · Cajus · Marcellinus · Marcellus I · Eusebius · Miltiades · Silvester I · Marcus · Julius I · Liberius · Felix II · Damasus I · Ursinus · Siricius · Anastasius I
5e-6e eeuw: Innocentius I · Zosimus · Bonifatius I · Eulalius · Celestinus I · Sixtus III · Leo I · Hilarius · Simplicius · Felix II (III) · Gelasius I · Anastasius II · Symmachus · Laurentius · Hormisdas · Johannes I · Felix III (IV) · Dioscurus · Bonifatius II · Johannes II · Agapitus I · Silverius · Vigilius · Pelagius I · Johannes III · Benedictus I · Pelagius II · Gregorius I
7e-8e eeuw: Sabinianus · Bonifatius III · Bonifatius IV · Adeodatus I · Bonifatius V · Honorius I · Severinus · Johannes IV · Theodorus I · Martinus I · Eugenius I · Vitalianus · Adeodatus II · Donus · Agatho · Leo II · Benedictus II · Johannes V · Conon · Theodorus II · Paschalis I · Sergius I · Johannes VI · Johannes VII · Sisinnius · Constantijn I · Gregorius II · Gregorius III · Zacharias · Stefanus (II) · Stefanus II (III) · Paulus I · Constantijn II · Filippus · Stefanus III (IV) · Adrianus I · Leo III
9e-10e eeuw: Stefanus IV (V) · Paschalis I · Eugenius II · Valentinus · Gregorius IV · Sergius II · Johannes VIII · Leo IV · Anastasius III · Benedictus III · Nicolaas I · Adrianus II · Johannes VIII · Marinus I · Adrianus III · Stefanus V (VI) · Formosus · Bonifatius VI · Stefanus VI (VII) · Romanus · Theodorus II · Johannes IX · Sergius III · Benedictus IV · Leo V · Christoforus · Sergius III · Anastasius III · Lando · Johannes X · Leo VI · Stefanus VII (VIII) · Johannes XI · Leo VII · Stefanus VIII (IX) · Marinus II · Agapitus II · Johannes XII · Leo VIII · Benedictus V · Johannes XIII · Benedictus VI · Bonifatius VII · Benedictus VII · Johannes XIV · Bonifatius VII · Johannes XV · Gregorius V · Johannes XVI · Silvester II
11e-12e eeuw: Johannes XVII · Johannes XVIII · Sergius IV · Benedictus VIII · Gregorius VI · Johannes XIX · Benedictus IX · Silvester III · Benedictus IX · Gregorius VI · Clemens II · Benedictus IX · Damasus II · Leo IX · Victor II · Stefanus IX (X) · Nicolaas II · Benedictus X · Alexander II · Honorius II · Gregorius VII · Clemens III · Victor III · Urbanus II · Paschalis II · Theodorik · Albert · Silvester IV · Gelasius II · Gregorius VIII · Calixtus II · Honorius II · Celestinus II · Innocentius II · Anacletus II · Victor IV (Gregorius) · Celestinus II · Lucius II · Eugenius III · Anastasius IV · Adrianus IV · Alexander III · Victor IV (Octavianus) · Paschalis III · Calixtus III · Innocentius III · Lucius III · Urbanus III · Gregorius VIII · Clemens III · Celestinus III · Innocentius III
13e-14e eeuw: Honorius III · Gregorius IX · Celestinus IV · Innocentius IV · Alexander IV · Urbanus IV · Clemens IV · Gregorius X · Innocentius V · Adrianus V · Johannes XXI · Nicolaas III · Martinus IV · Honorius IV · Nicolaas IV · Celestinus V · Bonifatius VIII · Benedictus XI · Clemens V · Johannes XXII · Nicolaas V · Benedictus XII · Clemens VI · Innocentius VI · Urbanus V · Gregorius XI · Urbanus VI · Clemens VII · Bonifatius IX · Benedictus XIII
15e-16e eeuw: Innocentius VII · Gregorius XII · Alexander V · Johannes XXIII · Martinus V · Clemens VIII · Benedictus XIV · Eugenius IV · Felix V · Nicolaas V · Calixtus III · Pius II · Paulus II · Sixtus IV · Innocentius VIII · Alexander VI · Pius III · Julius II · Leo X · Adrianus VI · Clemens VII · Paulus III · Julius III · Marcellus II · Paulus IV · Pius IV · Pius V · Gregorius XIII · Sixtus V · Urbanus VII · Gregorius XIV · Innocentius IX · Clemens VIII
17e-18e eeuw: Leo XI · Paulus V · Gregorius XV · Urbanus VIII · Innocentius X · Alexander VII · Clemens IX · Clemens X · Innocentius XI · Alexander VIII · Innocentius XII · Clemens XI · Innocentius XIII · Benedictus XIII · Clemens XII · Benedictus XIV · Clemens XIII · Clemens XIV · Pius VI · Pius VII
19e-20e eeuw: Leo XII · Pius VIII · Gregorius XVI · Pius IX · Leo XIII · Pius X · Benedictus XV · Pius XI · Pius XII · Johannes XXIII · Paulus VI · Johannes Paulus I · Johannes Paulus II
21e eeuw: Benedictus XVI · Franciscus

Cursief: tegenpaus