Pompeblêd

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Pompeblêd

Pompeblêd is de Friese benaming voor het blad van de gele plomp, ofwel het plompeblad.

De naam wordt gebruikt om de zeven rode, hartvormige bladen op de Friese vlag aan te duiden. De zeven rode pompeblêden (bladeren van de gele plomp, de witte waterlelie en de heilige lotus) zouden volgens de 16e-eeuwse geleerde Suffridus Petrus naar de Zeven Friese Zeelanden verwijzen, die door drie waterstromen van elkaar gescheiden waren. Dit waren landstreken zonder centraal gezag in het kustgebied van Alkmaar tot de Wezer. Er zijn nooit precies zeven van deze bestuurseenheden geweest; het getal zeven had waarschijnlijk de connotatie 'veel'.

Vermoedelijk zijn de Friese pompeblêden vooral afgeleid van de wapenschilden van Zweedse koningen. Net als in Friesland waren deze blauwe schilden voorzien van witte schuinbalken en rode waterleliebloemen. Ook de harten in het oude wapen van Denemarken waren afkomstig uit Zweedse koninklijke familie door een huwelijk tussen beide koningshuizen. Lange tijd hadden de rode harten een plek in het Zweedse rijkswapen, dat was afgeleid van het middeleeuwse wapen van het koningsgeslacht Folkunge. Net als in het Friese wapen bestond dit wapen uit een leeuw op een veld van blauwe en witte schuinbanen, waarop de rode harten waren geplaatst. Dit is goed te zien bij het wapen van koning Magnus I van Zweden. Het is ligt voor de hand dat dit wapen, dat onder andere via laatmiddeleeuwse eeuwse wapenboeken werd verspreid, van invloed is geweest op het ontstaan van het Friese wapen.

Wapens met pompeblêden (Duits: Seeblatt, Deens søblad) komen ook in Duitsland en elders voor. In de heraldische traditie rond de Saksische hertogen vinden we rode pompeblêden, doorgaans in een wit veld; enkele Zuid-Duitse kloosters hadden groene Seeblätter in hun wapen.

Trivia[bewerken]

  • De thuistenues van sc Heerenveen zijn sinds begin jaren dertig van pompeblêden voorzien.
  • Het logo van de busmaatschappij FRAM (1971 t/m 1996), bestond uit drie Friese pompeblêden.
  • De autobussen van Arriva die tot 14 december 2008 in Zuidoost-Friesland reden, waren aan de voor- en achterzijde voorzien van drie Friese pompeblêden.
  • De autobussen van Qbuzz in Zuidoost-Friesland zijn aan alle kanten voorzien van een aantal Friese pompeblêden.
  • De Blauhúster Dakkapel draagt sinds de jaren zeventig Friese vlag kielen met pompeblêden.

Zie ook[bewerken]