Rad van Fortuin (televisieprogramma)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Rad van Fortuin (ook wel bekend als Het Rad) is de naam van een spelprogramma op de Nederlandse televisie dat sinds 22 augustus 2016 wordt uitgezonden bij SBS 6. Eerder werd het onder deze naam uitgezonden bij de Belgische zender VTM in 1989 en in Nederland van 1990 tot en met 1998 bij RTL 4.

Van oorsprong is het een Amerikaans tv-programma en is daar sinds 1975 bekend onder de naam Wheel of Fortune. In Vlaanderen verscheen het voor het eerst op tv op de toenmalige BRT in 1976 als "Rad der Fortuinen".

Concept[bewerken]

Voorbeeld van het rad

Het spel bestaat uit meerdere rondes, en een finale.

In de rondes moeten de kandidaten proberen een zin of gezegde te raden, waarvan de categorie (bijvoorbeeld "eten en drinken" of "een gebeurtenis") vooraf gegeven wordt. Op een speciaal bord wordt met gekleurde vlakken aangegeven hoeveel letters de zin telt, gelijk aan bijvoorbeeld galgje.

Om beurten mogen de kandidaten aan een rad draaien, waarop verschillende geldbedragen staan. Daarna mogen ze een letter raden. Voor elke keer dat de geraden letter in het woord voorkomt, krijgen ze het gedraaide geldbedrag. Kandidaten mogen alleen medeklinkers noemen; klinkers moeten worden gekocht met het reeds gewonnen geldbedrag. Zodoende komt men uiteindelijk tot de oplossing. Een kandidaat die een letter goed raadt mag nog een keer draaien. Bij een foute letter gaat de beurt naar de tegenstander. De goed geraden letters worden op het bord zichtbaar gemaakt door een assistente. Een ronde is afgelopen als een kandidaat het woord heeft geraden.

De kandidaat die na de reguliere speeltijd het hoogste geldbedrag heeft opgehaald, mag naar de finale. In de finale mag de kandidaat een reeks medeklinkers en 1 klinker kiezen en proberen hiermee het woord te raden.

Het rad kent naast geldbedragen ook een aantal hindernissen, zoals de "verliesbeurt" (waarbij de kandidaat zijn beurt moet afstaan) en de "bankroet" (waarbij de kandidaat ook al zijn gewonnen geld verliest). Soms worden er ook bonussen zoals extra prijzen op het rad vermeld. Oorspronkelijk mocht na elke ronde de kandidaat die het woord goed had geraden met het gewonnen geld prijzen uitkiezen in een winkel in de studio, maar dat is inmiddels afgeschaft omdat het te veel tijd in beslag nam.

Het Rad van Fortuin is oorspronkelijk ook een casinospel. De naam van de Nederlandse quiz Rat van Fortuin is een woordspeling op de naam van dit programma.

Het programma per land[bewerken]

Landen waar Het Rad van Fortuin wordt/werd uitgezonden

Amerika[bewerken]

Het programma vindt zijn oorsprong in Amerika, waar het op 6 januari 1975 begon en nog altijd uitgezonden wordt. Daarmee is het de langstlopende spelshow op de Amerikaanse televisie. De Amerikaanse variant werd bedacht door Merv Griffin. Hij was tot aan zijn pensioen in 2000 ook uitvoerend producent van het programma. De eerste zeven jaar presenteerde Chuck Woolery het programma. De huidige Amerikaanse versie wordt geproduceerd door Sony Pictures Television.

België[bewerken]

Rad van het VTM-programma Rad van Fortuin

In Vlaanderen bestond het programma al in de jaren 70 op de toenmalige BRT en werd gepresenteerd door Mike Verdrengh (toen nog onder de naam 'Rad der Fortuinen'). Na de oprichting van de commerciële zender VTM werd het daar al gauw één van de populairste programma's, gepresenteerd door Walter Capiau en Aurore. De eerste aflevering werd daar op 2 februari 1989 uitgezonden, een dag na het openingsgala van de zender. Halfweg 1994 nam Bart Kaëll de presentatie van het spel over, en dit tot eind december 1997.

Het programma kende ook tal van assistentes aan het speelbord: Aurore, Bé, Els, Déborah, Valérie en Zoë. Daarna verdween het programma een tijdlang van het Vlaamse televisiescherm, tot VTM weer met nieuwe uitzendingen begon bij haar vijftienjarig bestaan in 2004 waar bij aanvang nog Walter Grootaers, Koen Wauters, Luc Appermont en Bart van den Bossche afwisselend de presentatoren waren. De originele spelformule bleef bewaard en het decor werd opgefrist in een modern jasje. Het nostalgische blauwe speelbord met de bordjes werd vervangen door een groot elektronisch scherm met 56 vakken. De assistente hoefde nu niet meer de bordjes om te draaien, maar een gewone tik op het vakje volstond om de letter tevoorschijn te halen. Het rad deelde enkel nog geld-en naturaprijzen uit in de finaleronde. Ook werd er een jackpotronde ingevoerd die kon oplopen tot duizenden euro's. Later ging Luc Appermont alleen verder en in 2006 besloot ook hij ermee te stoppen. Uiteindelijk besliste VTM om geen nieuwe presentator meer te zoeken en het programma stop te zetten. De zendtijd van het "Rad van Fortuin" werd later opgevuld door het programma 1&70, dat inmiddels ook al is stopgezet.

Nederland[bewerken]

Het spelprogramma is ook uitgezonden in Nederland door RTL4; deze zender is daarmee in 1990 begonnen en in 1998 mee gestopt. Voormalig RTL 4-programmadirecteur René Oosterman heeft destijds gezegd dat het Rad van Fortuin te weinig kijkers trok en daarom is het Rad van Fortuin uit de programmering van RTL 4 gehaald. In Nederland werd het programma gepresenteerd door Hans van der Togt met de assistentie van onder anderen Leontine Ruiters, Patricia Rietveld of Cindy Pielstroom en de begeleidende stem van Gaston Starreveld. Na het verdwijnen van het Rad van Fortuin werd de zendtijd opgevuld door het inmiddels gestopte Lucky Letters met Victor Reinier.

In 2006 leek het er even op dat het programma met Van der Togt mogelijk zou terugkeren op televisie, ditmaal bij Talpa. Uiteindelijk is het er niet van gekomen.

Ter gelegenheid van het 20-jarig jubileum van RTL 4 keerde het Rad van Fortuin in oktober en november 2009 tijdelijk terug op de buis. Carlo Boszhard presenteerde met assistentie van Leontine Borsato vier weken lang op zondagavond nieuwe afleveringen van het Rad van Fortuin. De oorspronkelijke presentator, Hans van der Togt, heeft aangegeven hier niet blij mee te zijn en ook boos op Leontine te zijn.

Op 22 augustus 2016 keerde het programma terug op televisie, bij SBS 6. André Hazes Jr. werd de nieuwe presentator. Leontine Borsato was niet langer de assistente. Dit was tot 14 oktober 2016 elke week iemand anders. Iedereen tussen de 8 en 88 jaar kon zich opgeven om een week lang de bordjes om te draaien. Ook mannen konden zich hiervoor opgeven. Stephanie Tency werd op 17 oktober 2016 de vaste assistente.[1] De bordjes werden - net als in de versie in 2009 - vervangen door een touchscreen, zodat de assistente alleen maar met de vingers op de vakjes hoeft te tikken. Bij een goed antwoord verschijnt hierdoor ook meteen het hele woord op het bord in plaats van dat alle bordjes omgedraaid moeten worden. Nieuw in deze versie is de publieksprijs. Als deze gedraaid wordt, krijgt het hele publiek in de studio een prijs. Ook nieuw is de "snelle ronde" die voorafgaand aan elke ronde wordt gespeeld om te bepalen wie mag beginnen. Er verschijnt een woord op het bord en de letters komen één voor één in beeld. Wie het weet mag op de knop drukken en het woord raden. Zodra het woord is geraden krijgt degene die het woord heeft geraden €100,- en mag hij/zij als eerste aan het rad draaien. De finale is eveneens anders dan in de jaren 90. De kandidaat kan kiezen of hij/zij haar geld wil verdubbelen of verdrievoudigen. Als hij ervoor kiest om het geld te verdubbelen en hij raad het woord niet, dan behoudt hij/zij zijn/haar geld uit de eerste ronde en als hij/zij ervoor kiest om te verdrievoudigen en hij/zij raad dan het woord niet, dan gaat hij/zij met lege handen naar huis. Zodra de keuze is gemaakt, verschijnt op het bord een woord van een willekeurig aantal letters. Vervolgens krijgt de kandidaat vijf vaste letters, vier medeklinkers en een klinker. Dit zijn de letters D, R, N, T en E. Dan wordt gekeken hoe vaak deze letters in het woord voorkomen. Daarna mag de kandidaat nog twee medeklinkers en een klinker kiezen en wordt gekeken hoe vaak deze letters in het woord voorkomen. Dan worden alle letters zichtbaar gemaakt op het bord en krijgt de kandidaat tien seconden om het woord te raden. Zodra hij/zij het raadt, heeft hij/zij gewonnen. In de week voor Kerstmis waren er speciale kerstuitzendingen. Hierbij was het decor aangepast in de kleuren groen en rood en werden in de finale letters die het woord KERST vormden gegeven als vaste letters.

Duitsland[bewerken]

In Duitsland heette 'Het Rad Van Fortuin' 'Glücksrad' en werd het van 1988 tot 1998 uitgezonden op Sat.1, van 1998 tot 2002 op Kabel 1 en in 2004 op 9Live. Het programma werd op Sat 1 om de week afwisselend door Frederic Meisner en Peter Bond gepresenteerd. Het was een groot succes, het programma trok elke dag (inclusief zaterdag en zondag) miljoenen kijkers. Toen in mei 1998 'Glücksrad' naar Kabel 1 ging, verhuisde alleen Meisner mee. Hij bleef tot december 2001 het programma presenteren. Vanaf januari 2002 nam Thomas Ohrner het presentatiewerk over voor 9 maanden tot de zender het programma uiteindelijke annuleerde. Dit was vermoedelijk ingegeven door het vertrek van Meisner; het programma trok anno september 2002 al niet meer zoveel kijkers als 2, 3 jaar eerder. In 2004 op 9Live beleefde Meisner zijn comeback. Dit duurde echter maar drie maanden, de populariteit was tanende en het programma werd uiteindelijk afgevoerd. Twaalf jaar later, in 2016, vierde het Glücksrad opnieuw een comeback in Duitsland, nu op RTLplus. De presentatie is in handen van Jan Hahn, als assistente is de danseres Isabel Edvardsson te zien.

Overig[bewerken]

Andere versies van het Rad van Fortuin zijn uitgezonden in Italië, Australië, Nieuw-Zeeland, Rusland, Polen, en Griekenland.

Trivia[bewerken]

In de film Flodder in Amerika! is in één van de hotelsuites waarin de Flodders worden ondergebracht de Amerikaanse versie van Rad van Fortuin te zien op de tv.

Externe links[bewerken]