Sikhisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Harmandir Sahib (formeel: Darbar Sahib) is het belangrijkste heiligdom voor sikhs.

Het sikhisme (Punjabi: ਸਿੱਖੀ Sikkhi) uitspraak: [ˈsɪkːʰiː]) is een monotheïstische godsdienst die in het begin van de 16e eeuw ontstond in noordelijk India door de eerste leermeester Goeroe Nanak Dev. Het is een onafhankelijk geloof dat geïnspireerd is op het hindoeïsme en de islam maar een eigen religieuze identiteit heeft. De meeste aanhangers wonen in de Indiase deelstaat Punjab; hier wonen ongeveer 21 miljoen van de 26 miljoen aanhangers van het sikhisme (sikhs). Er zijn ook sikhgemeenschappen in Maleisië, Singapore, Oost-Afrika, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada.

Het sikhisme werd geïnspireerd op het onderwijs van tien goeroes, zijnde belangrijke religieuze onderwijzers en predikers. Het is een separate en progressieve religie met als basisgedachten één God, gelijkheid, rechtvaardigheid en vrijheid voor iedereen. Deze religie doet een beroep op zijn volgelingen om een leven van discipline, hard werken, liefdadigheid en meditatie te leiden. Zij accepteert het bestaan van alle geloven en tolereert geen bevooroordeling of onderdrukking op basis van godsdienst, kaste, kleur, geloofsbelijdenis, ras en/of sekse.

De doctrines zijn vastgelegd in de Guru Granth Sahib, het heilige boek voor sikhs. De stichter en de eerste goeroe was Guru Nanak (1469–1539). Guru Nanak stichtte dit geloof in de 16de eeuw met zijn ideologie van "Alle mensen zijn gelijk, vormen een onderdeel van het Goddelijke licht en kunnen de allerhoogste (spirituele) staat bereiken door samen te smelten oftewel op te gaan in die ÉNE Almachtige God".

Het woord sikh is afgeleid van het sikkha uit Pali of śiṣya uit het Sanskriet; beide betekenen ze discipel. De betekenis houdt verband met het feit dat sikhs discipelen zijn van de tien guru's.

Goeroes[bewerken]

De Tien Goeroes[bewerken]

Het sikhisme werd gevestigd door tien goeroes (leermeesters), die leefden tussen 1469 en 1708. Deze leermeesters waren intellectuelen wier hoofddoel in het leven het geestelijke en morele welzijn van de massa was. Elke goeroe voegde principes en praktijk toe aan hetgeen door zijn voorgangers werd onderwezen. Dit mondde uit in de verwezenlijking van de godsdienst. Goeroe Nanak was de eerste goeroe en Goeroe Gobind Singh de laatste. Voordat Goeroe Gobind Singh overleed, verklaarde hij dat Sri Goeroe Granth Sahib, het heilige boek, de uiteindelijke en definitieve sikh goeroe was.

De tien goeroes waren:

Nr. Naam Goeroe geworden op Geboren Gestorven Leeftijd Vader Moeder
1 Goeroe Nanak 15 april 1469 15 april 1469 22 september 1539 69 Mehta Kalu Mata Tripta
2 Goeroe Angad 7 september 1539 31 maart 1504 29 maart 1552 48 Baba Pheru Mata Ramo
3 Goeroe Amar Das 25 maart 1552 5 mei 1479 1 september 1574 95 Tej Bhan Bhalla Bakht Kaur
4 Goeroe Ram Das 29 augustus 1574 24 september 1534 1 september 1581 47 Baba Hari Das Mata Daya Kaur
5 Goeroe Arjan 28 augustus 1581 15 april 1563 30 mei 1606 43 Goeroe Ram Das Mata Bhani
6 Goeroe Hargobind 30 mei 1606 19 juni 1595 3 maart 1644 49 Goeroe Arjan Mata Ganga
7 Goeroe Har Rai 28 februari 1644 26 februari 1630 6 oktober 1661 31 Baba Gurditta Mata Nihal Kaur
8 Goeroe Har Krisjan 6 oktober 1661 7 juli 1656 30 maart 1664 8 Goeroe Har Rai Mata Krishan Kaur
9 Goeroe Tegh Bahadur 20 maart 1665 1 april 1621 11 november 1675 54 Goeroe Hargobind Mata Nanki
10 Goeroe Gobind Singh 11 november 1675 22 december 1666 6 oktober 1708 42 Goeroe Tegh Bahadur Mata Gujri

Goeroe Granth Sahib[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Goeroe Granth Sahib voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Tiende Goeroe, Goeroe Gobind Singh Ji, was de laatste menselijke Goeroe. Hij heeft in 1708 de Goeroe Granth Sahib benoemd tot de permanente Goeroe van de Sikhs. Hij riep de Sikhs op om de Goeroe Granth Sahib te eren als het lichaam en geest van de Tien Goeroes.

De Goeroe Granth Sahib of Ādi Granth is meer dan een heilig boek voor de sikhs. Het is de elfde en definitieve goeroe van de sikhs. Daarom tonen aanhangers van het geloof een grote eerbied voor het boek. Het boek heeft tevens de centrale positie bij de sikhistische plaats van verering genaamd gurdwara. Het heilige geschrift staat op een dominant platform in de belangrijkste zaal van de gurdwara en wordt tijdens de dienst met grote eerbied en waardigheid op een troon geplaatst.

De Ādi Granth bevat bijna 6000 hymnes die door de eerste vijf goeroes werden samengesteld: Nānak (974), Aṅgad (62), Amar Dās (907), Rām Dās (679) en Arjun (2218). Daarnaast bevat de Ādi Granth hymnes van de heiligen Bhakta en de Ṣūfīs-moslims (in het bijzonder Ravidāss, Kabīr en Farīd Khān).

Doctrine[bewerken]

Symbool voor het sikhisme. Dit symbool wordt onder andere gebruikt op de vlag van Khalistan, de sikhistische staat die wordt nagestreefd door sommige aanhangers van het geloof

Geloofsprincipes[bewerken]

De volgende doctrines zijn essentieel in het sikhisme:

  • Eén God (Ek Onkaar): Er is slechts één God, die oneindige macht en invloed heeft; Hij of Zij is identiek voor alle godsdiensten. God heeft geen geslacht en is alomtegenwoordig.
  • Vroeg opstaan: De vroege ochtenduren, vóór het opkomen van de zon, worden gebruikt voor meditatie en het ervaren van eenheid met God.
  • Op een goede manier je brood verdienen: een sikh moet hard werken en eerlijk zijn geld verdienen; hij of zij mag nooit ten koste van anderen leven, maar geeft juist aan anderen.
  • Naastenliefde: het huis is altijd open voor iedereen. Iedereen is welkom, ongeacht zijn achtergrond, religie, overtuiging, ras of geslacht. Wat een sikh verdient, wordt gedeeld met anderen.
  • Reïncarnatie, Karma & Redding: Alle schepselen hebben zielen die tot andere organismen overgaan na de dood, tot uiteindelijk de bevrijding wordt bereikt.
  • Ontzag voor God: Houd van God, maar behoud het ontzag voor Haar of Hem.
  • Humaniteit: Alle mensen zijn gelijk; allemaal zijn het de zonen en dochters van de Almachtige.
  • Morele waarden: Verdedig, bescherm en vecht voor de rechten van alle levende wezens, en in het bijzonder de medemens.
  • Persoonlijk offer: Tref voorbereidingen om het leven te geven voor alle opperste principes.
  • Vele wegen leiden tot God: Sikhs geloven dat de redding ook voor niet-sikhs kan worden bereikt.
  • Positieve Houding tegenover het Leven: houd altijd een positieve, optimistische en vastberaden houding ten opzichte van het leven.
  • Gedisciplineerd Leven: diensten worden strikt georganiseerd.
  • Geen speciale dagen: Sikhs geloven niet dat een enkele dag heiliger is dan andere dagen, zoals christenen en moslims dat doen.
  • Verover de 5 kwaden: Het is de plicht van elke sikh om deze 5 kwaden te verslaan: egoïsme, woede, hebzucht, gehechtheid en verlangen.
  • Aanval met 5 wapens: Tevredenheid, liefdadigheid, vriendelijkheid, positieve houding, nederigheid.

Waarden[bewerken]

  • Gelijkheid: Alle mensen zijn gelijk voor God.
  • De Geest van God: Alle Schepselen dragen de geest van God en moeten worden geëerbiedigd.
  • Persoonlijk recht: Elk persoon heeft recht op het leven, maar dit recht is beperkt.
  • Daden tellen: De redding wordt verkregen door goed te handelen.
  • Familie-eenheid: Men moet in gezinsverband leven om kinderen te krijgen en op te voeden.
  • Delen: Het wordt aangemoedigd om 10 procent van het inkomen aan liefdadigheid te besteden.
  • Keur de Wil van God goed: Ontwikkeling van een persoonlijkheid zodat gelukkige gebeurtenissen en miserabele gebeurtenissen beide kunnen worden aanvaard.
  • Vier Vruchten van het Leven: Waarheid, Tevredenheid, Contemplatie en Naam (in Naam van God).

Verboden gedrag[bewerken]

  • Religieuze rituelen: dit soort rituelen heeft geen betekenis in het sikhisme (bedevaarten, in rivieren baden; vasten; besnijdenis; verering van graven, idolen, beelden; enz.)
  • Materialisme („Maya“): het vergaren van rijkdom heeft geen betekenis in het sikhisme. Rijkdom, geld, voorraden, goederen en alle andere bezittingen worden immers achtergelaten als men overlijdt.
  • Offers: lams- en kalfsslachtingen om heilige gelegenheden te vieren enz. zijn verboden.
  • Maatschappelijke isolatie: Een sikh mag niet als kluizenaar, bedelaar, yogi, monnik of non leven of ongehuwd zijn.
  • Slecht spreken: Opscheppen, roddel, liegen, enz. worden niet toegelaten.
  • Schadelijke genotsmiddelen: alcohol, drugs, tabak en andere bedwelmende middelen worden niet toegelaten.
  • Priesterlijke klasse: Sikhs mogen niet van een priester afhangen om hun de geloofsprincipes bij te brengen.

De vijf k's[bewerken]

De vijf symbolen van Khālsā, alle beginnend met de letter k, zijn voor alle mannelijke sikhs van belang. Ze worden vermeld in RahatnāmāĨ, die door tijdgenoten van Goeroe Gobind Singh werd opgesteld; in de Ādi Granth zijn de vijf k's (kakkars) niet terug te vinden.

De belangrijkste van de k's is;

  • Kesh (haar) - hetgeen betekent dat Khālsā hun hoofdhaar, baard en snor niet mogen knippen of scheren. Ongeknipt haar wordt als heilig beschouwd, een traditie die tot de eerste goeroes teruggaat. Khālsā binden hun haar op met behulp van een tulband (Dastar).

De andere vier k's zijn;

  • kanghā (kam)
  • kacch (kacchera) - een korte broek die meestal onder de kleding wordt gedragen
  • kirpān - dolk
  • kārā - een metalen armband, die om de rechterarm gedragen wordt

Overige heiligen[bewerken]

De volgende personen worden ook als heiligen beschouwd:

  • Jai Dev (geboren in 1170)
  • Shaikh Farid (1173-1266)
  • Trilochan (geboren in 1267)
  • Namdev (geb. in 1270)
  • Sadhana (geb. in 13e eeuw)
  • Ramanand (geb. in 1359)
  • Kabir (1398-1494 )
  • Dhana (geb. in 1415)
  • Pipa (geb. in 1425).
  • Sain (geb. in 15e eeuw).
  • Ravi Das (geb. in 15e eeuw)
  • Bhikhan (gestorven in 1574 )
  • Sur Das (geb. in 1529 A.D.)
  • Baini (?)
  • Parmanand (?)

Externe links[bewerken]