Spoorlijn Winsum - Zoutkamp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Marnelijn
Winsum - Zoutkamp
Spoorlijn Winsum - Zoutkamp op de kaart
Totale lengte 18,4 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door GLS
Geopend 1922
Gesloten 1942
Huidige status opgebroken
Geëlektrificeerd nee
Aantal sporen 1
Traject
STR lijn van Sauwerd
BHF 0,0 Winsum
WBRÜCKE1 Winsumerdiep
xABZgr 1,7 lijn naar Roodeschool
exWBRÜCKE1 Kanaal Baflo-Mensingeweer
exBHF 6,2 Eenrum
exWBRÜCKE1 Hoornse vaart
exBHF 9,0 Wehe-Den Hoorn
exWBRÜCKE1 Hoornse vaart
exBHF 12,3 Leens
exHST 13,7 Breweelsterweg
exBHF 15,5 Ulrum
exKBHFe 18,4 Zoutkamp

De spoorlijn Winsum - Zoutkamp, ook wel Marnelijn genoemd, was een spoorlijn tussen Winsum en Zoutkamp. De lijn werd geopend in 1922 en alweer gesloten en opgebroken in 1942.

Geschiedenis[bewerken]

De spoorlijn Groningen - Delfzijl via Sauwerd, geopend in 1884, is de oudste in het noorden van de provincie Groningen. In 1893 werd als zijtak de spoorlijn Sauwerd - Roodeschool aangelegd. Deze lijn doet station Winsum aan. Tegelijkertijd was een concessie verleend voor de aanleg van een lijn vanaf Winsum naar Zoutkamp, maar tot de aanleg kwam het niet.

Ook latere plannen, waarvoor een eigen maatschappij werd opgericht, werden niet uitgevoerd. De rijksoverheid wenste geen garanties af te geven, de aanliggende gemeentes wilden wel investeren, maar zonder overheidsgarantie was het een te ongewis avontuur. De plannen werden later overgenomen door de Groninger Lokaalspoorweg-Maatschappij die het baanvak Sauwerd – Roodeschool exploiteerde. Deze slaagde er uiteindelijk in de aanleg rond te krijgen.

De lijn takte ruim een kilometer ten noorden van Winsum af van de lijn naar Roodeschool. Vandaar liep de lijn richting Eenrum en boog iets naar het zuiden richting Wehe-den Hoorn en dan westwaarts richting Leens en Ulrum. Vanaf Ulrum boog de lijn naar het zuiden naar Zoutkamp. In de genoemde plaatsen was een spoorwegstation. Daarnaast was tussen Leens en Ulrum nog de stopplaats Breweelsterweg. In totaal was de lijn 18 kilometer lang.

Nadat het reizigersvervoer in 1938 was beëindigd, werd het vervoer in dit deel van de provincie overgenomen door de bussen van de Marnedienst. In het begin van de Tweede Wereldoorlog keerden de personentreinen even terug, maar dit duurde slechts enkele maanden. De spoorlijn werd op 26 oktober 1942 op last van de Duitse bezetter gesloten. De lijn werd in december 1942 opgebroken en de rails werden afgevoerd naar het oostfront. Omdat men na de oorlog geen brood meer zag in de lijn, die in 1938 al niet meer als levensvatbaar werd beschouwd, zijn er nooit nieuwe sporen gelegd.[1]

Restanten[bewerken]

Bruggenhoofden van de brug over de Hoornse Vaart tussen Wehe den Hoorn en Eenrum

Het tracé van de spoorlijn is deels terug te vinden. Op het deel tussen de Abelstokstertil en Ulrum ligt nu de N361. Van het deel tussen de Abelstoksterstil en de aansluiting op de lijn naar Roodeschool resteren nog enige gemetselde bruggenhoofden.

De stations in Leens en Ulrum zijn bewaard gebleven. Het station in Zoutkamp bestaat nog wel, maar na een brand in 1975 is het grondig verbouwd. Het is niet meer als station te herkennen.

Zie ook[bewerken]