Viersel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Viersel
Deelgemeente in België Vlag van België
Viersel
Viersel
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Vlag Zandhoven Zandhoven
Coördinaten 51° 11′ NB, 4° 39′ OL
Algemeen
Inwoners (2002) 1190
Detailkaart
Viersel
Viersel
Locatie in Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Viersel is een deelgemeente van Zandhoven in het Land van Rijen, in de Antwerpse Kempen, provincie Antwerpen, België. Viersel telde in 2002 1190 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Middeleeuwen[bewerken]

De oorsprong van Viersel gaat terug op een Frankische nederzetting. Viersel is mogelijk de villa Sprusdare geweest op de rivier Huita of Hnita, het vaderlijke erfgoed van Rauchingus, dat door deze gezagsdrager in Antwerpen samen met nog andere giften geschonken werd aan de heilige Willibrordus in 726. Viersel wordt vermeld in een oorkonde van het kapittel van Hilvarenbeek, gelegen in Noord-Brabant. In deze oorkonde uit 1157, geeft het kapittel twee vrije hoeven te Viersel in erfpacht aan de abdij van Tongerloo.

Over het grondgebied van het huidige Viersel liep tijdens de middeleeuwen - en vermoedelijk zelfs sinds de Romeinse tijd - de zogenaamde Keulsebaan, ook genaamd Herentalsebaan, de slagader van het toenmalige handelsverkeer met Duitsland.

De plaats werd toen meestal Voorschoten genoemd (1144: eerst vermelding) naar het gehucht dat toen naast dit van Viersel (1213: eerste vermelding) op het grondgebied van het huidige Viersel voorkwam en dat het eigenlijke Viersel in belang overtrof.

Ancien Régime[bewerken]

Eerst wanneer op het einde van de 16de eeuw Voorschoten bijna totaal verwoest werd ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, verdrong de naam Viersel die van Voorschoten. Voorschoten bleef nog lange tijd de naam van de parochie, die tot in 1839 verbonden bleef met die van Massenhoven onder eenzelfde pastoor.

Voorschoten werd in 1644 samen met Massenhoven en Halle verkocht door Filips IV aan Adriaan Brouwerts. Later kwam de heerlijkheid in het bezit van Alexander van Zinnick en van de familie de Villegas (1672 tot aan het einde van het Ancien Regime). Het grondgebied van het huidige Viersel omvatte ook nog de heerlijkheid Hovorst in het gehucht Vierseldijk, dat tot 1684 tot Zandhoven behoorde.

De heerlijkheid Hovorst behoorde aanvankelijk aan de geslachten van Hovorst en van Bygaerden. In het begin van de 15de eeuw kwam ze door koop vanwege Florens van Bygaerden in het bezit van Nikolaas van de Werve, die er het kasteel van Hovorst liet bouwen. De familie van de Werve behield de heerlijkheid tot omstreeks het midden van de 17de eeuw.

Langs vrouwelijke linie ging Hovorst toen over aan de familie de Villegas. In 1675 werd de heerlijkheid door Melchior de Villegas tot de rang van baronie verheven.

Ten tijde van het beleg van Antwerpen werden in Viersel de Staatse verdedigers van de stad op 5 augustus 1583 verslagen.

Moderne Tijd[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de kerk zwaar getroffen.[1]

Geografie[bewerken]

Voor de vorming van de gemeenten in 1793, vormde het dorp één heerlijkheid met de andere deelgemeente Massenhoven. Viersel bestaat uit drie gehuchten: Voorschoten, Bergen (met centrum Lammerenberg) en Vierseldijk. Dit laatste wordt van de rest van het dorp gescheiden door de E313 en het Albertkanaal.

Een groot gedeelte van Viersel ligt lager dan het waterniveau van de Nete — het dorp ligt in de Netevallei, en je vindt er veel wateroppervlakken: de Gebrokenloop, het Albertkanaal, de Kleine Nete, het Netekanaal, de Molenbeek, de Klein Beek, de Venloop en de Pulse Beek. Het dorp is meer dan de Herentalsebaan; als je meer wilt zien, moet je niet benauwd zijn deze baan enkele kilometers te verlaten.

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 476 501 488 516 537 506 482 494 573
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 575 612 686 802 891 916 915 920
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • VHF22-sluis (Nederviersel) - Aanzet en verbinding van het Netekanaal met het Albertkanaal
  • Sint-Willibrorduskerk (Voorschoten) - In bak- en zandstijl met gotisch koor en transept (15de eeuw). Er staat een 17de-eeuwse doopvont en een preekstoel van Artus Adriaensens (1679)
  • Kasteel Hovorst - Sinds de 15de eeuw herhaaldelijk verbouwd. In 1913 kreeg het zijn huidig uitzicht in Vlaamse renaissance. Het heeft verder een Kasteelhoeve en dienstgebouwen, een mooie beukendreef en een bosrijke omgeving met park.
  • Schandpaal - Op het kruispunt met de Herentalsebaan en de Hofstraat tref je de Schandpaal aan. Een heerlijkheidsteken dat omstreeks 1675 werd opgericht door de heren van Hovorst. Aan dergelijke monumenten werden destijds kleine criminelen aan de kaak gesteld.
  • Hofmolen (graanwatermolen) - De voormalige graanwatermolen op de Molenbeek van 1662 werd in 1884 volledig verbouwd.
  • Brouwerij - Ter hoogte van de Herentalsebaan en de Veerstraat heb je de Brouwerij. Vroeger een echte brouwerij met een eigen waterbron. Nu de leefgemeenschap Leven in de Brouwerij, gesticht door pater Luc Versteylen, waar in de jaren 1970 de eerste groene beweging van Europa ontstond in de vorm van de politieke partij Agalev.
  • Viersel Gebroekt (natuurreservaat) - Het natuurreservaat gelegen in de vallei van de Kleine Nete.
  • Verder heb je nog de windmolen op de Vierselbaan, gebouwd in de jaren 1980 door een privé-eigenaar.

Economie[bewerken]

Verleden[bewerken]

De bevolking van Viersel leefde in het verleden in hoofdzaak van landbouw. Er ontwikkelde zich echter een plaatselijke nijverheid met een brouwerij (1836), een kaarsenfabriek (1834), een linnenweverij (1834), een spinnerij (1880), houtverwerkende bedrijven (19de eeuw) en diamantslijperijen (tussen de twee wereldoorlogen).

Heden[bewerken]

Tot op de dag van vandaag blijft de belangrijkste bedrijvigheid de landbouw en veeteelt, meer bepaald de hoenderkweek. Daarnaast is er enige diamantindustrie. De jongste jaren evolueeerde de gemeente tot een woonforensengemeente.

Sport[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Elk jaar vindt hier de Diamond Race (waterski) plaats.