Willem Sandberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Willem Sandberg
Willem Sandberg (l) en Ossip Zadkine (1965)
Willem Sandberg (l) en Ossip Zadkine (1965)
Persoonsgegevens
Volledige naam Jonkheer Willem Jacob Henri Berend Sandberg
Geboren Amersfoort, 24 oktober 1897
Overleden Amsterdam, 9 april 1984
Geboorteland Vlag van Nederland Nederland
Nationaliteit Vlag van Nederland Nederland
Beroep(en) grafisch ontwerper, typograaf, museumdirecteur
Oriënterende gegevens
Jaren actief ca. 1919-1984
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Muurschildering van Willem Sandberg op metrostation Waterlooplein
Beeldententoonstelling 100 jaar Vondelpark, Polygoonjournaal 1965
Portret Sandberg door Karel Appel

Jonkheer Willem Jacob Henri Berend Sandberg (Amersfoort, 24 oktober 1897Amsterdam, 9 april 1984) ontwerper en typograaf, was van 1945 tot 1963 directeur van het Stedelijk Museum (SM) in Amsterdam, waarvoor hij al vanaf 1938 werkte. Daarnaast was hij grafisch ontwerper. Hij was lid van de familie Sandberg.

Onder Sandbergs leiding ontwikkelde het SM zich tot een internationaal vermaard centrum voor moderne kunst. Hij stond al vroeg open voor het experiment van de Cobra-beweging, en voerde - net als het Museum of Modern Art in New York - een verzamel- en tentoonstellingsbeleid waarin ook industriële vormgeving, fotografie en grafische vormgeving aan bod kwamen. De kwaliteit geleverd door de opgerichte reproductieafdeling werd toonaangevend in de museumwereld.

Sandberg ontwierp daarnaast zelf het museumdrukwerk (catalogi, affiches, uitnodigingen), en ontwikkelde zich zo tot een van de belangrijkste Nederlandse grafisch ontwerpers. Zijn ontwerploopbaan was eind jaren twintig begonnen met maken van beeldstatistieken.

Na zijn pensionering bleef Sandberg actief als tentoonstellingsmaker en ontwerper. Zo verzorgde hij de internationale beeldententoonstelling in de zomer van 1965 bij het honderdjarig bestaan van het Vondelpark. Tevens ging hij een belangrijke rol spelen in de opbouw van het Israël Museum in Jeruzalem.

Sandberg was betrokken bij de beroemde aanslag op het Amsterdams bevolkingsregister op 27 maart 1943. Als enige van de betrokkenen weet hij uiteindelijk aan de Duitsers te ontkomen. Een plaquette met de twaalf namen van de plegers van de aanslag die op 1 juli 1943 werden doodgeschoten hangt aan de gevel van de huidige Plantagestudio. De plaquette is ontworpen door Willem Sandberg. In 1951 werd Sandberg, onder meer vanwege dit feit, gelauwerd met Prijs van de Stichting Kunstenaarsverzet.

De Sandbergprijs (uitgereikt van 1985 tot 2002) en het Sandberg Instituut, masteropleiding van de Gerrit Rietveld Academie, zijn vernoemd naar Willem Sandberg.

Publicaties (keuze)[bewerken]

  • L'art: le superflu indispensable. Utrecht, 1982. Experimenta typografica; 5.
  • Homo socialis. Utrecht, 1981. Experimenta typographica; 4.
  • Gnothi se auton = Ken U zelf. Utrecht, 1979. Experimenta typografica; 3. Fotomech. herdr. van de oorspr. uitg., 1945.
  • Lectura sub aqua: experimenta typografica. Utrecht, 1979. Facs.-uitg. met toevoeging. Experimenta typografica; 1. Oorspr. uitg.: 1943.
  • Gnothi se auton. Utrecht, 1979. Experimenta typografica; 3.
  • Vers une architecture: extraits / Le Corbusier; [choisis par W. Sandberg]. Utrecht, 1971. [Uitgaven Stichting De Roos]; [87].
  • Mens sana in corpore sano. Köln, 1969. Experimenta typographica; 2
  • Nu 2 = Maintenant 2 = Now 2 = Jetzt 2. Hilversum, [1968]. Kwadraat-bladen; [18]
  • Kunst van heden in het Stedelijk / W. Sandberg en H.L.C. Jaffé. Amsterdam, 1961.
  • Nu: l'art et sa fonction dans la vie [au milieu du XXième siècle]. Hilversum [1959]. Kwadraat-bladen; [4].
  • Gnōthi se auton: ken u zelf. [Amsterdam], 1945. Experimenta typografica; 3.

Literatuur (keuze)[bewerken]

  • Willem Sandberg: portret van een kunstenaar / [tekst en samenst.:] Ank Leeuw Marcar. Amsterdam, 2004.
  • Expressie en ordening: het verzamelbeleid van Willem Sandberg voor het Stedelijk Museum, 1945-1962 / Caroline Roodenburg-Schadd; [eindred. Jan van Adrichem ... et al.]. Amsterdam, 2004.
  • Sandberg, vormgever van het Stedelijk / Ad Petersen ; [fotogr. Ole Eshuis]. Rotterdam, 2004. Grafisch ontwerpen in Nederland; 2.
  • Sandberg: een documentaire = a documentary / samengest. door, comp. by Ad Petersen & Pieter Brattinga. Amsterdam, 1975.
  • Mathieu Lommen, In beperkte oplage: archief Stichting De Roos 1945-2005 (2006).
  • Yvonne Versteeg, ‘Willem Sandberg en zijn affiches voor het Stedelijk Museum te Amsterdam, 1945-1962’, in: Desipientia: Zin & Waan Jaargang 8, nr. 1 (Maart 2001), pp. 38–43.
  • Max Arian, zoeken & scheuren --- de jonge sandberg. Huizen, 2010.

Externe link[bewerken]