Zweer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Zweer
Ulcus
Crohnie sores 4.JPG
Coderingen
ICD-10 L88-L89
ICD-9 707.00
DiseasesDB 26839
MeSH D012883
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Een zweer (lat: ulcus) is een ontsteking aan het lichaamsoppervlak waarbij necrotisch weefsel wordt afgestoten. Het kan zich voordoen als een kraterachtige wond van een lichaamsoppervlak. De genezingstendens kan slecht zijn, waardoor een zweer langdurig of permanent kan bestaan. Een zweer kan leiden tot een compleet verlies van de epidermis en soms zelfs delen van de lederhuid.

De oorzaak is een ontsteking. Er zijn andere factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan, zoals een verminderde afweer, een slechte bloedtoevoer of -afvoer, een gestoorde pijnzin of bijvoorbeeld etsing door agressieve stoffen zoals maagzuur. Soms is er bij huidzweren sprake van een onderliggende auto-immuun- of ontstekingsziekte, bijvoorbeeld pyoderma gangraenosum, hetgeen kan voorkomen bij de ziekte van Crohn.

Zweren kunnen op verschillende lichaamsoppervlakken voorkomen, zoals de huid, de bekleding van de luchtwegen, het maag-darmkanaal, de urinewegen en geslachtsorganen, maar ook bijvoorbeeld het hoornvlies, dat van oorsprong ontstaan is uit de huid. Bepaalde typen zijn bekend, bijvoorbeeld de maagzweer, het ulcus cruris of open been, de diabetische voet en colitis ulcerosa.

'Zweren' als werkwoord wordt ook wel gebruikt voor acuut geïnfecteerde wonden, vooral aan de vinger (de zwerende vinger of fijt).

Symptomen[bewerken]

Huidzweren worden gekenmerkt door een ronde kraterachtige wond, waarbij lagen van de huid zijn geërodeerd. De huid rond de zweer kan rood, gezwollen en gevoelig zijn. De patiënt kan pijn voelen in en rond de zweer, en afscheiding en bloeding uit de zweer kunnen zich voordoen. In zeldzame gevallen gaat het gepaard met koorts. Zweren zijn vaak chronisch en genezen niet tot langzaam. Wanneer dit wel binnen drie maanden gebeurt, wordt de zweer geclassificeerd als acuut.

Chronische zweren kunnen pijnlijk zijn. De patiënt klaagt vaak over constante pijn, ook 's nachts. Symptomen van chronische zweren zijn toenemende pijn, brokkelig granulatieweefsel, een vieze geur en wondafbraak in plaats van genezing. De symptomen kunnen verergeren als de wond geïnfecteerd raakt.

Zweren van de huid ontwikkelen zich in stadia.

  • Stadium 1: De huid is rood waarbij zacht onderliggend weefsel gevoeld kan worden.
  • Stadium 2: In de tweede fase van wordt de roodheid duidelijker. Er kan sprake zijn van blaarvorming en verlies van de buitenste huidlagen, ook wel de epidermis genoemd.
  • Stadium 3: Tijdens de derde fase wordt de diepere huid necrotisch (gekenmerkt door een paarsrode tot zwarte verkleuring van de huid) en kan de vetlaag onder de huid zichtbaar worden.
  • Stadium 4: In stadium 4 treedt er diepe necrose van de huid op. Het vet onder de huid is volledig blootgelegd, en soms is ook de spier zichtbaar. In de laatste twee fasen kan de diepe, pijnlijke zweer een dieper verlies van vet en necrose van de spier veroorzaken, dat zich kan verspreiden tot op botniveau, waarbij sepsis van de gewrichten kan optreden.

Wondvocht[bewerken]

Zweren kunnen afscheiding of vochtverlies veroorzaken. Verschillende soorten wondvochtverlies die bij zweren kunnen voorkomen zijn:

  • Sereus: meestal te zien bij een genezende zweer.
  • Pusachtig: komt voor bij een geïnfecteerde zweer, waarbij gele romige afscheiding wordt waargenomen bij een stafylokokkeninfectie. Groene afscheiding kan gezien worden bij een pseudomonaszweer.
  • Bloederig: kan voorkomen bij maligniteit, of bij genezende zweren met gezond granulatieweefsel.
  • Sereus met zwavelkorrels, gezien bij actinomycose.
  • Geelachtig, zoals te zien bij een tuberculeuze maagzweer.

Gradaties[bewerken]

Progressieve erosie van de huid is kenmerkend voor zweren
Progressieve erosie van de huid is kenmerkend voor zweren

De gradatie van zweren zoals beschreven door Wagners is als volgt:

Gradatie Beschrijving
0 Pre-ulceratieve laesie of genezen zweer
1 Oppervlakkige zweer
2 Dieperliggende zweer die het onderliggende huidweefsel of het bot blootlegt
3 Abcesvorming onder de huid (osteomyelitis)
4 Gelokaliseerde gangreen van huiddelen, een ledemaat of de voet
5 Uitgebreide gangreen van één huidgebied of voet

Oorzaken[bewerken]

Chronische zweren kunnen vele oorzaken hebben. Het is daarom belangrijk dat de arts op de hoogte is van de patiëntgeschiedenis en de omstandigheden waarin de zweren zich ontwikkelden. Enkele oorzaken zijn:

Vooral inflammatoire huidzweren zijn moeilijk tijdig te diagnosticeren en worden vaak ten onrechte aangezien voor een ernstige infectie. Dit komt bijvoorbeeld vaak voor bij pyoderma gangraenosum: de patiënt krijgt de ene na de andere antibioticakuur, maar een verbetering treedt niet op.

Bij het lichamelijke onderzoek dient er zoveel mogelijk gelet te worden op symptomen die een inflammatoire oorzaak ondersteunen. Het slijmvlies van de mond en de nagels kunnen aanwijzingen geven voor een inflammatoire oorzaak. Aanwijzingen die een inflammatoire oorzaak suggereren zijn aften, voelbare purpura en livedo reticularis.

Zie ook[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek zweer in het WikiWoordenboek op.