Alexithymie

Alexithymie (uitgesproken als: /ˌalɛksiti'mi/) uit het Griekse λεξις en θυμος, letterlijk "zonder woorden voor emoties") is een persoonlijkheidstrek. Deze wordt gekenmerkt door moeilijkheden in het beschrijven en onderscheiden van gevoelens, door een beperkt fantasieleven en door een denken dat gericht is op de externe realiteit in plaats van op de innerlijke belevingen. Mensen die hieraan lijden hebben te maken met moeilijkheden met het verwoorden en begrijpen van emoties en met het omgaan met hun emoties. Men is slecht in staat lichamelijke sensaties te kunnen zien als een gevolg van emoties . De term is in 1973 bedacht is door Peter Sifneos.

De volgende problemen kunnen worden onderscheiden:

• Problemen met identificeren, beschrijven en omgang met zijn eigen of andermans gevoelens.
• Moeilijkheden met het onderscheid maken tussen gevoel en de lichamelijke sensaties van emotionele gevoelens.
• Verwarring van fysieke sensaties vaak verbonden aan emoties;
• Emoties zien als dromen of fantasieën, emoties zijn geen realiteit.
• Concreet en realistisch denken in plaats van met gevoel denken.
• Mensen met alexithymie dromen vaak ook dagelijkse en realistische dingen zoals het eten van een maaltijd of een bezoek aan de winkel.

Mensen met Alexithymie hebben vaak in tegenstelling tot de bovengenoemde symptomen ook te lijden van chronische dysforie of uitbarstingen van schreeuwen of woede. Bij het vragen naar gevoelens kunnen de meesten zich redelijk uiten, maar lijken verward bij vragen over details. Onderzoeken wijzen uit dat vooral de dromen kenmerkend zijn voor alexithymie, en niet het onvermogen van het beschrijven van de gevoelens. Een groot misverstand bij alexithymie is dat men denkt dat mensen die aan alexithymie lijden zich helemaal niet verbaal kunnen uiten, en geen weet van hun gevoelens hebben. Voor de term in gebruik kwam beschreef Sifneos (1967) vaak dat patiënten leden aan angstaanvallen en depressies. De onderscheidende factor was bij hun dat zij hun emoties niet konden beschrijven, in tegenstelling tot andere patiënten die leden aan angstaanvallen en depressies. Alexithymie is niet geclassificeerd als een mentale stoornis in het DSM IV. Het is een persoonlijk probleem dat verschilt van persoon tot persoon. Het bestaan van alexithymie kan gemeten worden door middel van een schaal, zoals de Toronto Alexithymia Scale.

Alexithymie en gebrek aan empathie zijn een zeer veelvoorkomend verschijnsel bij autistische stoornissen, zoals bv. het syndroom van Asperger.