PDD-NOS

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
PDD-NOS
Ben Jigsaw Puzzle Puzzle Puzzle.png
ICD-10 F84.9
ICD-9 299.9
DSM-IV 299.80
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Pervasieve ontwikkelingsstoornis, niet anders omschreven (Pervasive Developmental Disorder - Not Otherwise Specified) is een groepsnaam voor symptomen die niet onder andere stoornissen te plaatsen zijn. PDD-NOS maakt deel uit van het autismespectrum. Juist omdat PDD-NOS een restgroep is, kunnen verschillende kenmerken op de voorgrond staan, bijvoorbeeld die van autisme of ADHD. De Nederlandstalige afkorting is POS-NAO, maar vaak wordt de Engelse afkorting PDD-NOS gebruikt. Het is een diagnose volgens de indeling van het handboek DSM-IV.

Onder PDD-NOS vallen stoornissen die niet voldoen aan de criteria van de andere aandoeningen in de groep pervasieve ontwikkelingsstoornissen. Vooralsnog is ook de meervoudig complexe ontwikkelingsstoornis (MCDD) hierbij ondergebracht. Omdat PDD-NOS een restgroep is en de symptomen in vorm en intensiteit uiteenlopen, zijn er geen 'harde' criteria. Wel bestaan er enige richtlijnen: Er is een duidelijke achterstand of beperking in de sociale interactie; daarbij bestaan er tekortkomingen in de (non-)verbale communicatievaardigheden of is er sprake van stereotiep gedrag en interesse.[1] In de differentiaaldiagnose moet worden uitgesloten dat er sprake is van een andere pervasieve ontwikkelingsstoornis. Ook moet, met name bij volwassenen, worden uitgesloten dat de symptomen het gevolg zijn van schizofrenie, schizotypische persoonlijkheidsstoornis of ontwijkende persoonlijkheidsstoornis.

In mei 2013 wordt DSM-V ingevoerd. Vanaf dat moment verdwijnt PDD-NOS als losse diagnose en zal samen met klassiek autisme, het syndroom van Asperger, atypisch autisme, MCDD, het syndroom van Rett en desintegratiestoornis van de kinderleeftijd als één categorie worden benoemd: autismespectrumstoornis.

Inhoud

Kenmerken [bewerken]

De DSM beschrijft kenmerken (symptomen) maar noemt geen oorzaken. Dat bemoeilijkt behandeling. PDD-NOS is niet altijd even ernstig. De kenmerken die aanleiding zijn voor de diagnose PDD-NOS zijn bij iedereen in verschillende mate aanwezig. Dit kan gaan over achterstanden op emotioneel, sociaal en motorisch gebied.

Zo ervaren erg veel mensen met PDD-NOS tekorten met betrekking tot sociale vaardigheden. Emoties herkennen op andermans gezicht is een belangrijke ontwikkelingstaak. Het is mede gebaseerd op het kunnen spiegelen van houdingen, lichaamstaal en gebaren. Daarvoor is een vloeiende motoriek nodig en een goed evenwichtssysteem - als dat ontbreekt, "spreek iemand een andere lichaamstaal" en snapt de lichaamstaal van de ander niet. De "spreker" van de andere lichaamstaal wordt op zijn/ haar beurt ook veel minder verstaan. Dat laat sporen na. Daardoor kunnen gemakkelijk problemen ontstaan in de omgang met andere mensen. Het resultaat daarvan is dat er soms onbegrip en afstand ontstaat tussen iemand met de ontwikkelingsstoornis en anderen. Jongeren hebben nogal eens weinig contact met leeftijdsgenoten en gaan soms meer om met volwassenen. Mensen met PDD-NOS krijgen informatie anders binnen en hebben vaak de tijd nodig om de informatie te kunnen plaatsen.

Iemand met PDD-NOS is dikwijls sterk op zichzelf gericht. Ook hebben ze vaak een preoccupatie of obsessie naar bepaalde interesses. Orde aan kunnen brengen is een ontwikkelingstaak die niet altijd even goed gelukt is. Vaak houdt dit verband met de ontwikkeling van het evenwichtsgevoel: als de wereld constant in beweging lijkt te zijn lukt zelf ordenen maar zelden. Hieruit ontstaat de behoefte aan structuur. Een vaste dagplanning helpt velen te voorkomen dat men voor moeilijk te verwerken verrassingen komt te staan. Planningsproblemen leveren vaak stress en gevoelens van onveiligheid op.

Fantasie en werkelijkheid zijn voor mensen met PDD-NOS niet altijd gemakkelijk te scheiden. Vooral jongeren hebben de neiging alles heel letterlijk op te vatten; als ze bijvoorbeeld in een televisieserie iemand dood zien gaan, dan is de eerste impuls te denken dat de acteur nu ook echt dood is. Ook heeft men vaak moeite met woordspelingen en uitdrukkingen omdat men geneigd is alles heel letterlijk te nemen. Als bijvoorbeeld gezegd wordt dat de buurvrouw naast haar schoenen loopt, kan soms een kind met PDD-NOS verwachten dat de buurvrouw letterlijk naast haar schoenen staat. Dat niet alles zo letterlijk te nemen is, moet dan van situatie tot situatie aangeleerd worden.

Sommige mensen met PDD-NOS hebben de neiging zich te concentreren op kleine details. Bijvoorbeeld als het ergens een rommel is en er liggen kranten, papieren, vuilniszakken en afval. Als er dan gevraagd wordt of deze rommel is opgemerkt, kan het blijken dat de persoon met PDD-NOS alleen de vuilniszakken telt, inplaats van naar het geheel te kijken. Ook kunnen sommigen zich zo sterk op details concentreren, zoals geuren, geluiden en licht, dat wat er verder om hen heen gebeurt niet meer wordt opgemerkt. Ook tijdens een gesprek kunnen mensen met PDD-NOS vaak afgeleid zijn.

Oorzaken en gevolgen [bewerken]

De oorzaak van PDD-NOS is niet duidelijk. Men vermoedt dat een stoornis in de ontwikkeling van de hersenen gevolgen heeft voor het verwerken van informatie. Aan de voorwaarden voor het verwerken van informatie valt wel een en ander te doen (oefeningen mbt. evenwicht, motoriek, MRT, auditieve verwerking etc.) Veel sociale vaardigheden en handelingen zijn aan te leren. Hetzelfde geldt overigens voor het syndroom van Asperger en hoogfunctionerend autisme.

De stoornis kan zowel bij een laag als hoog gemeten IQ gediagnosticeerd worden. Bij allen is er een onevenwichtigheid in de verhouding verbale intelligentie en performale intelligentie. De mate waarin men zich sociale vaardigheden kan eigen maken bepaalt voor een deel hoe iemand met PDD-NOS zich zal ontplooien.

Raakvlakken met ADHD en ADD [bewerken]

Hyperactiviteit en slechte concentratie wordt bij veel mensen met PDD-NOS waargenomen. In die zin lijkt er een relatief grote overlap met de stoornissen ADHD en ADD te zijn. Belangrijk verschil is dat de concentratieproblemen en het hyperactieve gedrag bij PDD-NOS een andere onderliggende oorzaak hebben dan bij ADHD of ADD. Bij onderzoek kan aan de hand van testen en onderzoeken de juiste diagnose worden gesteld.

Ondersteuning [bewerken]

Er zijn diverse instanties waar mensen met PDD-NOS terechtkunnen voor begeleiding en/of lotgenotencontact. Naast officiële instanties zoals de Riaggs van de Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) zijn er verenigingen, zoals PAS (Personen uit het Autisme Spectrum) die zich richt op normaal begaafde volwassenen met een stoornis in het autistisch spectrum en de NVA (Nederlandse Vereniging voor Autisme) die zich vooral richt op ouders met autistische kinderen. Dit kan tenslotte ook een woongroep zijn die gespecialiseerd is in Autistische kinderen (dus ook PDD-NOS).

Externe links [bewerken]

Zie ook [bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. ↑ Wijzigingen ingevoerd in DSM-IV-TR onder meer voor PDD-NOS: “This category should be used when there is a severe and pervasive impairment in the development of reciprocal social interaction associated with impairment in either verbal and nonverbal communication skills, or with the presence of stereotyped behavior, interests, and activities, but the criteria are not met for a specific Pervasive Developmental Disorder, Schizophrenia, Schizotypal Personality Disorder, or Avoidant Personality Disorder.”
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=PDD-NOS&oldid=37575514"