PDD-NOS

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
PDD-NOS
Ben Jigsaw Puzzle Puzzle Puzzle.png
ICD-10 F84.9
ICD-9 299.9
DSM-IV 299.80
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

PDD-NOS, voluit pervasive developmental disorder - not otherwise specified (Nederlands: Pervasieve ontwikkelingsstoornis, niet anders omschreven, afgekort POS-NAO), is een restgroep voor ontwikkelingsstoornissen, die voldoen aan criteria voor pervasieve ontwikkelingsstoornisen, maar niet voldoende kenmerken bezitten van een specifieke pervasieve ontwikkelingsstoornis. PDD-NOS maakt deel uit van het autismespectrum. Juist omdat PDD-NOS een restgroep is, kunnen verschillende kenmerken op de voorgrond staan, bijvoorbeeld die van autisme of ADHD. PDD-NOS is geclassificeerd en vastgelegd in het handboek DSM-IV-TR. Ook in het Nederlands taalgebied wordt doorgaans de Engelse afkorting PDD-NOS gebruikt.

Met de invoering van DSM 5 in mei 2013 kwam PDD-NOS als separate diagnose te vervallen; alle ontwikkelingsstoornissen (klassiek autisme, het syndroom van Asperger, atypisch autisme, het syndroom van Rett en desintegratiestoornis van de kinderleeftijd en PDD-NOS) werden samengevoegd tot één categorie: autismespectrumstoornis. In Nederland wordt ook de meervoudig complexe ontwikkelingsstoornis (McDD) hierbij gerekend (McDD staat niet apart beschreven in de DSM).

Omdat de ontwikkelingsstoornissen binnen de categorie PDD-NOS veel van elkaar verschillen en de symptomen van de afzonderlijke aandoeningen in vorm en intensiteit uiteenlopen, zijn er geen aanvullende criteria bepaald om deze stoornissen specifieker te definiëren (wat ook blijkt uit de toevoeging 'niet anders omschreven'). Om te bepalen of de stoornis binnen de categorie PDD-NOS valt, hanteert de DSM-IV de volgende criteria: er is een duidelijke achterstand of beperking in de sociale interactie; daarbij bestaan er tekortkomingen in de (non-)verbale communicatievaardigheden of is er sprake van stereotiep gedrag en interesse.[1] In de differentiaaldiagnose moet worden uitgesloten dat er sprake is van een andere pervasieve ontwikkelingsstoornis. Ook moet, met name bij volwassenen, worden uitgesloten dat de symptomen het gevolg zijn van schizofrenie, schizotypische persoonlijkheidsstoornis of ontwijkende persoonlijkheidsstoornis.

Kenmerken[bewerken]

PDD-NOS kan zich op verschillende manieren manifesteren, in mate van ernst variërend per individu. Veel mensen met PDD-NOS ondervinden problemen op het gebied van de sociale vaardigheden. Zoals bij velen met een stoornis in het autistisch spectrum het geval is, krijgen mensen met PDD-NOS informatie anders binnen en hebben vaak meer tijd nodig om die informatie te verwerken. Het herkennen van emoties aan de gezichtsuitdrukking is een belangrijk hulpmiddel bij de interactie tussen mensen, dat nauw samenhangt met het kunnen spiegelen van houdingen, lichaamstaal en gebaren (het imiteren van de lichaamstaal van de gesprekspartner: een doorgaans onbewuste handeling, bedoeld om de ander zich op zijn of haar gemak te stellen, ter bevordering van een geslaagde communicatie). Om in een gesprek te kunnen spiegelen, is een vloeiende motoriek nodig en een goed ontwikkeld evenwichtssysteem. Bij ontbreken daarvan "spreekt iemand een andere lichaamstaal" en snapt hij de lichaamstaal van de ander niet. De "spreker" van de andere lichaamstaal wordt ook veel minder "verstaan". Daardoor kunnen gemakkelijk problemen in de omgang ontstaan. Het gevolg is dat er soms onbegrip en afstand ontstaat tussen iemand met een dergelijke ontwikkelingsstoornis en anderen. Jongeren hebben dan bijvoorbeeld weinig contact met leeftijdsgenoten en gaan meer om met volwassenen.

Personen met PDD-NOS zijn dikwijls sterk op zichzelf gericht. Ook hebben ze vaak een preoccupatie of obsessie in specifieke interessegebieden. Orde aanbrengen lukt in het dagelijks leven niet altijd even goed. Hieruit ontstaat de behoefte aan structuur. Een vaste dagplanning helpt voorkomen dat men voor moeilijk te verwerken verrassingen komt te staan, want juist planningsproblemen leveren vaak stress en gevoelens van onveiligheid op.

Oorzaken en gevolgen[bewerken]

De oorzaak van PDD-NOS is niet duidelijk. Men vermoedt dat een stoornis in de ontwikkeling van de hersenen gevolgen heeft voor het verwerken van informatie. Aan de voorwaarden voor het verwerken van informatie kan iemand zelf al een en ander verbeteren (oefeningen met betrekking tot evenwicht, motoriek, MRT, auditieve verwerking et cetera). Veel sociale vaardigheden en handelingen zijn aan te leren. Dezelfde behandeladviezen over oefeningen gelden ook voor het syndroom van Asperger en hoogfunctionerend autisme.

De stoornis kan zowel bij personen met een laag, als bij mensen met een hoog gemeten IQ voorkomen. Bij allen is er een onbalans in de verhouding tussen de verbale intelligentie en de performale intelligentie. De mate waarin men zich sociale vaardigheden kan eigen maken, bepaalt voor een deel hoe iemand met PDD-NOS zich zal ontplooien.

Raakvlakken met ADHD en ADD[bewerken]

Hyperactiviteit en slechte concentratie wordt bij veel mensen met PDD-NOS waargenomen. In die zin lijkt er een relatief grote overlap met de stoornissen ADHD en ADD te zijn. Belangrijk verschil is dat de concentratieproblemen en het hyperactieve gedrag bij PDD-NOS een andere onderliggende oorzaak hebben dan bij ADHD of ADD. Bij onderzoek kan aan de hand van testen en onderzoeken de juiste diagnose worden gesteld.

Ondersteuning[bewerken]

Er zijn diverse instanties waar mensen met PDD-NOS terechtkunnen voor begeleiding en/of lotgenotencontact. Naast officiële instanties zoals de Riaggs van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) zijn er verenigingen, zoals PAS (Personen uit het Autisme Spectrum) die zich richt op normaal begaafde volwassenen met een stoornis in het autismespectrum en de NVA (Nederlandse Vereniging voor Autisme) die zich vooral richt op ouders met autistische kinderen (of een vergelijkbare situatie, waarin het eveneens gaat om de opvoeding van een kind, bijvoorbeeld een woongroep).

Opmerking[bewerken]

De afkorting PDD-NOS moet niet worden verward met PDNOS (Persoonlijkheidsstoornis niet anderszins omschreven). Dit zijn twee verschillende begrippen.

Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Wijzigingen ingevoerd in DSM-IV-TR onder meer voor PDD-NOS: “This category should be used when there is a severe and pervasive impairment in the development of reciprocal social interaction associated with impairment in either verbal and nonverbal communication skills, or with the presence of stereotyped behavior, interests, and activities, but the criteria are not met for a specific Pervasive Developmental Disorder, Schizophrenia, Schizotypal Personality Disorder, or Avoidant Personality Disorder.”