Appianus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Appianus van Alexandrië (Oudgrieks: Ἀππιανός Ἀλεξανδρεύς, Appianós Alexandreús; Latijn: Appianus Alexandrinus; c.95-c.165) was een Oud-Grieks historicus uit Alexandrië. Hij schreef een Romeinse Geschiedenis die, anders dan de meeste antieke geschiedwerken, niet strikt chronologisch is geordend, maar naar regio's. Het voordeel van deze methode is dat de geografie van de vele Romeinse oorlogen beter begrepen konden worden.

Romeinse Geschiedenis[bewerken]

Voor zover te achterhalen valt, schreef Appianus zijn Romeinse Geschiedenis (Grieks: Ῥωμαϊκά/Rhomaïká; Latijn: Historia Romana) ergens tussen 147 en 161. Van de vierentwintig boeken die de Romeinse Geschiedenis ooit telde, zijn de "Inleiding" (beginnend met de legende van Aeneas), de "Spaanse Oorlog", de "Oorlog tegen Hannibal" en de "Carthaagse Oorlogen" (boek 6-8) volledig bewaard: ze beschrijven de drie strijdtonelen uit de Tweede Punische Oorlog. Ook de boeken over de "Syrische Oorlog" (tegen de Seleucidische koning Antiochus III de Grote) en de "Oorlogen tegen Mithridates" (boek 11-12) zijn tot ons gekomen. Over Illyrië en Macedonië (boek 9) zijn slechts gedeelten overgeleverd.[1]

De "Romeinse Burgeroorlog"[bewerken]

Het hoogtepunt van de Romeinse Geschiedenis is het vijftal boeken over de "Romeinse Burgeroorlog" (boek 13-17),[1] waarin Appianus de geschiedenis van de bloedige eeuw tussen Tiberius Gracchus, via Marius en Sulla, Pompeius en Julius Caesar, volgt tot de opkomst van het Tweede Driemanschap van Marcus Antonius, Lepidus en Octavianus. Het eindigt met de uitschakeling van Lepidus.

Het conflict tussen de overgebleven Marcus Antonius en Octavianus vormde het onderwerp van enkele verloren boeken over de "Egyptische Oorlog", die door Appianus, geheel in lijn met de augusteïsche propaganda, werd beschouwd als buitenlandse oorlog omdat Marcus Antonius de steun kreeg van Cleopatra VII van Egypte. Van de overige boeken zijn fragmenten overgeleverd in Byzantijnse uittrekselverzamelingen.

De "Romeinse Burgeroorlog" is een unieke bron. Het werk is het enige doorlopende verslag van deze periode en bovendien herkent Appianus, opnieuw als enige antieke auteur, de sociale problematiek die de oorzaak van de chaos vormde. Appianus is bovendien een levendige auteur: het stijlmiddel der herhaling is in de Oud-Griekse literatuur zelden zo effectief toegepast als door Appianus in zijn relaas over het bloedbad onder de senatoren waarmee het Tweede Driemanschap de oppositie het zwijgen oplegde.

Opmerkelijk genoeg wordt Appianus op de gymnasia genegeerd en bestaat er op dit moment geen Nederlandse vertaling.

Literatuur[bewerken]

  • K. Broderson, "Appian und sein Werk", in: Aufstieg und Niedergang der römischen Welt 2.34.1 (1993) 339-363
  • Emilio Gabba, Appiano e la storia delle Guerre Civili, 1956 Firenze
  • Alain Gowing, The Triumviral Narratives of Appian and Cassius Dio, 1992 Ann Arbor
  • Martin Hose, Erneuerung und Vergangenheit. Die Historiker im Imperium Romanum von Florus bis Cassius Dio (1994 Stuttgart)
  • I. Hahn & G. Nemeth, "Appian und Rom", in: Aufstieg und Niedergang der römischen Welt 2.34.1 (1993) 364-402

Online[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. Appianus. Microsoft Corporation/Het Spectrum.
Wikisource NL Meer bronnen die bij deze auteur horen, kan men vinden op de pagina Appianus op de Nederlandstalige Wikisource.