Cito Eindtoets Basisonderwijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Toetsboekje met antwoordblad
Auditieve ondersteuning voor een dyslectische leerling
Een kind dat de Cito-toets maakt

De Cito Eindtoets Basisonderwijs, vaak afgekort tot Cito-toets, is een toets van Cito die leerlingen van het Nederlandse basisonderwijs in groep 8 afleggen zodat men een beeld kan krijgen wat het best passende vervolgonderwijs voor de deelnemende leerling zou kunnen zijn.

Doel

De toets is over het algemeen een hulpmiddel bij de keuze voor het voortgezet onderwijs. Voorheen werden leerlingen vaak beoordeeld op hun ouders, zo werden mannelijke allochtone- en arbeiderskinderen naar de lagere technische school gestuurd, en vrouwen (ongeacht hun intelligentie) naar de huishoudschool. Om leerlingen de kans te geven op een objectieve manier hun leervermogen te tonen is de Cito-toets ingevoerd. Het is dus een manier om kinderen te beschermen van vooroordelen die sommige leraren hebben. Ook het advies van de basisschool, de wens van de leerling, de ouders en de ontvangende school zijn van belang[1]. De Cito-toets is geen examen waarvoor een leerling kan slagen of zakken. Een leerling wordt gedurende de gehele basisschool gevolgd, waardoor al bekend is wat de mogelijkheden zijn van de leerling. Naast de toetsresultaten spelen ook de sociaal-emotionele ontwikkeling en eventuele gedrags- of leerstoornissen een rol bij het bepalen van het meest geschikte vervolgonderwijs.

Opzet

De Cito Eindtoets Basisonderwijs bestaat uit meerkeuzevragen op het gebied van taal, rekenen-wiskunde, studievaardigheden en wereldoriëntatie. De toets wordt gespreid over drie ochtenden afgenomen. Het onderdeel wereldoriëntatie is een optioneel onderdeel, dus de school mag ervoor kiezen dit onderdeel niet af te nemen. Dit onderdeel wordt niet meegerekend in de eindscore.

Overzicht onderdelen

Hieronder staat een overzicht van de onderdelen die voorkomen in de Cito Eindtoets (tussen haakjes staat het aantal opgaven).

Taal (totaal 100) Studievaardigheden (totaal 40) Rekenen-Wiskunde (totaal 60) Wereldoriëntatie (totaal 90)
Schrijven van teksten (30) Studieteksten (10) Getallen en bewerkingen (25) Aardrijkskunde (30)
Spelling (20) Informatiebronnen (10) Verhoudingen, breuken en procenten (20) Geschiedenis (30)
Begrijpend lezen (30) Lezen van schema’s, tabellen en grafieken (10) Meten, meetkunde, tijd en geld (15) Natuuronderwijs (30)
Woordenschat (20) Kaartlezen (10) x x

Resultaten

De gemiddelde score van de Eindtoets wordt elk jaar opnieuw berekend op basis van het aantal opgaven dat correct beantwoord werd door de leerlingen die in dat jaar de toets maakten. Omdat de Eindtoets elk jaar volledig uit nieuwe opgaven bestaat, kan de moeilijkheid van de toets van jaar tot jaar iets variëren. Deze variaties in moeilijkheid zijn echter zeer klein. Alle opgaven hebben twee keer in een proefafname meegedraaid voor ze in de Eindtoets terechtkomen. Cito weet dus al vooraf hoe moeilijk elke opgave is en zorgt ervoor dat de toets elk jaar ongeveer evenveel makkelijke als moeilijke opgaven bevat. Om dezelfde standaardscore te halen, moeten leerlingen in een ‘makkelijk’ jaar een paar opgaven méér goed hebben dan in een ‘moeilijk’ jaar.

Om de resultaten van de Eindtoetsen met elkaar te kunnen vergelijken, gebruikt Cito een equivaleringsmethode [1]. Hierdoor is het prestatieniveau dat hoort bij een score van bijvoorbeeld 538 in een bepaald jaar vergelijkbaar met de score 538 in een ander jaar. Het advies van de basisschool voor de keuze voor de best passende vorm van voortgezet onderwijs, is een combinatie van professionele inschatting, LVS-scores door de jaren heen en de score op de Eindtoets. Doorslaggevend is de combinatie van die gegevens. De uitslag van de Eindtoets is en blijft dus een hulpmiddel bij de keuze van het best passende type voortgezet onderwijs en moet worden beschouwd als een ‘second opinion’, een onafhankelijk gegeven, en niet als een voorschrift waarvan niet af te wijken valt. Overigens komt de uitslag van de toets in verreweg de meeste gevallen overeen met het advies van de basisschool. Mocht de uitslag van de Eindtoets afwijken van het schooladvies en/of van de wens van de ouders, dan is dat vaak aanleiding voor de school om nog eens met die ouders in gesprek te gaan.

De keuze voor de schaal 501-550 bij de standaardscores van de Eindtoets, komt voort uit de gedachte dat je voor deze toets geen voldoendes of onvoldoendes kunt halen. Cito wil om die reden voorkomen dat er geassocieerd wordt met de schoolcijfers 1-10, of met een IQ-score (intelligentietest), waar de scores meestal worden aangeduid met een gemiddelde van 100. Er is gekozen voor een schaal van 50 punten voor deze toets met 200 opgaven, omdat deze schaal nauwkeurig genoeg is voor het doel waar het bij de Eindtoets in de eerste plaats om gaat: het geven van een onafhankelijk advies over het best passende brugklastype voortgezet onderwijs.

In de praktijk willen veel scholen graag nieuwe leerlingen, waardoor zij gevoelig zijn voor argumenten die suggereren dat de scholier toch voor het desbetreffende onderwijstype geschikt is. Weinig scholen hanteren de indicatienormen dan ook als een absoluut selectiecriterium. Cito zegt zelf: "De toets meet wat een kind in vergelijking met andere kinderen in acht jaar basisonderwijs geleerd heeft. Leervorderingen zeggen iets over de kansen op succes in de verschillende typen van het voortgezet onderwijs."

Advies

Bij een bepaald resultaat hoort een bepaald advies;

Als het advies van de basisschool en de uitslag van de Cito Eindtoets niet overeenkomen, kan een alternatieve test worden afgenomen. Voor de laag scorende leerlingen kan nader onderzoek geadviseerd worden met het oog op een eventuele vervolgopleiding in het praktijkonderwijs, in het leerwegondersteunende onderwijs of het voortgezet speciaal onderwijs.

In Nederland gaat circa 60% van de kinderen naar het vmbo (4 niveaus) en 40% naar havo of vwo.

Vergelijking van scholen

De uitslag van de Eindtoets Basisonderwijs wordt gepubliceerd en kan gebruikt worden om scholen met elkaar te vergelijken. Een hoge gemiddelde score voor een school kan verschillende oorzaken hebben:

  • De school geeft goed onderwijs en haalt het beste uit ieder mens;
  • De leerlingen hebben in aanleg veel potentieel;
  • De leerlingen worden in hun omgeving extra geprikkeld zodat ze zich ontwikkelen;
  • De school neemt bij zwakke leerlingen de toets niet af;
  • Er zijn leerlingen in lagere groepen blijven zitten, zodat ze langer basisonderwijs hebben gehad;
  • De school bereidt leerlingen beter voor op de toets.

De gemiddelde score van een school moet dus kritisch en genuanceerd worden bekeken.

Aangepaste afname

Voor kinderen met dyslexie zijn boekjes van een groter formaat beschikbaar. De toets kan auditief ondersteund worden met behulp van een cd of een daisy-cd.

Kritiek

Er is ook kritiek op de Eindtoets Basisonderwijs van Cito:

  • De toets bevat te veel contextuele opgaven;
  • De toets is een momentopname;
  • De leerling wordt gedurende de gehele acht jaar op de basisschool reeds gevolgd, de uitslag is dus voorspelbaar;
  • Er wordt veel waarde aan de toets gehecht waardoor de kinderen te veel onder druk gezet worden. Bovendien zou het ertoe leiden dat de toetsresultaten als een bindend schooladvies zouden worden beschouwd, iets wat de toets niet beoogt;
  • De toets meet alleen de cognitie;
  • De toets is talig, waardoor er een onbetrouwbare score is bij dyslectische kinderen en kinderen met een andere moedertaal;
  • De toets is ongeschikt voor kinderen met een laag IQ of gedrags- en leerstoornissen.

Ondanks de kritiek wilde de minister van Onderwijs de toets vanaf 2013 verplicht maken voor elke school en voor elk basisschoolkind, maar in februari 2009 komt het bericht dat staatssecretaris Dijksma de Cito-toets ook in de toekomst niet verplicht wil stellen.[2] Men zou de Cito-toets eerder als een tweede kans kunnen zien.[3] Begin maart 2011 vindt het kabinet-Rutte I dat de eindtoets verplicht moet worden en tevens later in het jaar (rond april) moet worden georganiseerd. Na de val van het kabinet-Rutte in het voorjaar van 2012 is het opnieuw onzeker of en wanneer er een verplichte centrale eindtoets komt. In het december 2013 is bevestigd dat de centrale eindtoets er komt in 2015. [4]

Alternatieven

Er zijn naast de Cito-toets meerdere toetsen die gebruikt kunnen worden als eindtoets voor het basisonderwijs:

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties